II GZ 30/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2007r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. B. na postanowienie o zwrocie kosztów postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 778/05 w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 14 czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 18 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 778/05, po rozpoznaniu skargi J. B. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 14 czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i stwierdził, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W punkcie 3 wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zasądził od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży ma rzecz skarżącego J. B. kwotę 78 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania sądowego Sąd I instancji stwierdził, że konsekwencją uwzględnienia skargi jest m.in. orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd powołał art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. Do kosztów postępowania poniesionych i udokumentowanych przez stronę sąd zaliczył koszty dojazdu do sądu transportem PKS oraz środkami komunikacji miejskiej (łącznie 22 zł), koszty korespondencji według opłat pocztowych (dowody poniesienia okazane na rozprawie – vide: protokół rozprawy k. 100 akt) i uiszczony wpis od skargi w kwocie 50 zł, nieobjętej przyznanym prawem pomocy. Sąd uznał za nieudowodnioną przez skarżącego wysokość utraconego zarobku wskutek stawiennictwa w sądzie. Przedłożona przez skarżącego decyzja określająca zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości, leśnego i rolnego, nie wskazuje kwoty przeciętnego miesięcznego zarobku skarżącego, który zresztą w rolnictwie nie jest dochodem powtarzalnym, systematycznym, dającym się z góry określić. Sąd stwierdził nadto, że skarżący musiałby wykazać, że zarobek utracił wskutek stawiennictwa w sądzie, a tego skarżący nie wykazał. J. B. wniósł zażalenie na zawarte w punkcie III wyroku rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania w części, w której Sąd odmówił przyznania zwrotu utraconego zarobku, wnosząc o jego zmianę i przyznanie zwrotu utraconego zarobku w kwocie 81,39 zł. Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 k.p.c. przez nieuznanie dokumentu urzędowego – decyzji podatkowej podatku rolnego, jako zaświadczenia o dochodach rolnika, mimo iż z treści pouczenia do tej decyzji jednoznacznie wynikało, że stanowi ona zaświadczenie w rozumieniu art. 217 k.p.a. dla ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego; 2) obrazę art. 6 p.p.s.a. wskutek nieudzielenia pouczenia przez Sąd co do tego, jakimi dokumentami rolnik ma wykazać wysokość utraconych zarobków, wobec faktu, iż różne sądy wymagają różnych dokumentów. Skarżący zarzucił, że Sąd bezzasadnie nie przyznał mu żadnej kwoty tytułem utraconego zarobku, skoro przedłożona przez niego decyzja podatkowa stanowi zaświadczenie w rozumieniu art. 217 k.p.a. W sytuacji gdy Sąd kwestionował ten dokument, to stosownie do treści art. 6 p.p.s.a. winien był pouczyć, jakie będą skutki prawne zaniedbań i zakreślić termin do dopełnienia obowiązku udokumentowania faktu i utraty wysokości zarobków. Ma to szczególne znaczenie, gdy praktyka stosowania przepisów dekretu z dnia 26.10.1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz.U. Nr 49, poz. 445) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4.07.1990 r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym (Dz.U. Nr 48, poz. 284 ze zm.) jest różna, gdyż niektóre sądy przyznają zwrot utraconego zarobku rolnikowi na podstawie oświadczenia o wysokości utraconej dniówki i ilości hektarów, inne odprowadzają zaliczkę na podatek dochodowy, chociaż rolnik nie jest płatnikiem podatku dochodowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jego zarzuty są trafne. Z treści art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. -wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się m.in. równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Z kolei z art. 205 § 3 p.p.s.a. wynika, że zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa w § 1 i 2 oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności określają przepisy odrębne. Przepisami tymi są: dekret z 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz.U. Nr 49, poz. 445 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 4 lipca 1990 r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym (Dz.U. Nr 48, poz. 284 ze zm.). Zgodnie z art. 13 ww. dekretu, w przypadkach gdy obowiązujące przepisy przewidują przyznanie stronie należności z tytułu jej udziału w postępowaniu sądowym, należności te przyznaje się stronie w wysokości przewidzianej dla świadków. Z przepisu art. 2 ust. 2 dekretu, który reguluje powyższe kwestie wynika, że wynagrodzenie za utracony zarobek przyznaje się w wysokości udowodnionego przeciętnego dziennego zarobku, jednakże nie w wyższej niż górna granica należności określona w ww. rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 4 lipca 1990 r. Skoro wynagrodzenie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 2 dekretu stanowi odszkodowanie za utracony zarobek z powodu stawiennictwa w sądzie, to oznacza to, że strona, która domaga się w oparciu o art. 205 § 1 p.p.s.a. m.in. zwrotu równowartości utraconego zarobku jest zobowiązana wykazać, że zarobek w tak określonej wysokości rzeczywiście utraciła w związku ze stawiennictwem w sądzie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Sąd I instancji trafnie zauważył, iż to skarżący musi wykazać, że zarobek utracił wskutek stawiennictwa w Sądzie. Oczywiście trafnie też Sąd podniósł, że przedłożona przez skarżącego decyzja określająca zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku rolnego nie wskazuje kwoty miesięcznego przeciętnego dochodu skarżącego. Decyzja ta jedynie może stanowić zaświadczenie w rozumieniu art. 217 k.p.a. dla ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego dla celów socjalnych, a to w związku z uregulowaniami zawartymi w art. 8 ust. 1 i ust. 9 oraz art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Nie oznacza to jednak, że tak ustalona wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego stanowi podstawę do ustalenia wysokości utraconego dziennego zarobku rolnika z powodu stawiennictwa w sądzie. Skoro bowiem wynagrodzenie to ma charakter odszkodowawczy, to strona winna wykazać, że szkodę w tak określonej wysokości rzeczywiście poniosła. Z tych przyczyn nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 k.p.c. Stwierdzić natomiast należy, że uszło uwadze Sądu, iż skarżący w spisie kosztów złożonym na rozprawie (k. 98 akt) wskazał kwotę 81,39 zł tytułem utraconego zarobku. Należało zatem wyjaśnić, czy tak określona kwota stanowi równowartość dziennego dochodu skarżącego wyliczonego wg zasad dla celów socjalnych, czy też stanowi równowartość rzeczywistej straty majątkowej w dochodzie skarżącego spowodowanej stawiennictwem w Sądzie w związku z charakterem prowadzonej przez niego działalności rolniczej. Skarżący słusznie zarzuca, że w zaistniałej sytuacji procesowej Sąd w ramach realizacji zasady wyrażonej w art. 6 p.p.s.a. powinien był pouczyć go o skutkach prawnych zaniedbań związanych z niedopełnieniem obowiązku udowodnienia faktu utraty zarobku i umożliwić mu wykazanie tej okoliczności. Oczywiście wskazówki i pouczenia Sądu, o których stanowi art. 6 p.p.s.a. nie mogą wskazywać, jakimi dowodami strona ma wykazać określone fakty bądź które dowody Sąd uzna za wiarygodne, a jedynie jakie są skutki prawne niepodjęcia przez stronę określonych działań. Zarzut ten o tyle zasługiwał na uwzględnienie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, iż skarżący wskazywał na różną praktykę Sądu co do sposobu dokumentowania dotychczas przez niego wysokości utraconego zarobku z powodu stawiennictwa w Sądzie. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a.