II SA/Gl 417/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant starszy sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi E.W., P.W., D.W. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za udział w nieruchomości zajętej pod drogę publiczną oddala skargę. W dniu [...] r. decyzją nr [...] Starosta T. wykonując zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie ustalenia na rzecz E. W., P.W. oraz D. W. odszkodowania za udział w nieruchomości położonej w T. G., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Działka ta stała się z mocy prawa własnością gminy T. G. jako grunt trwale zajęty pod drogę publiczną gminną – ul. [...]. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 105 kpa i art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 z zm.). Na decyzję organu pierwszej instancji E.W., P. W. oraz D. W. wnieśli odwołanie, w którym podnieśli, iż B.W. w [...] r. nabył [...] przedmiotowej nieruchomości od J. i W. W., a następnie w wyniku umowy o dział spadku, zniesienia współwłasności i darowizny skarżący jako następcy prawni B. W. stali się współwłaścicielami w/w nieruchomości. Skarżący podnieśli, iż to oni byli współwłaścicielami w/w nieruchomości w dniu wydania decyzji Wojewody Ś. z [...] r. regulującej jej stan prawny. Ponadto podnieśli, iż do końca roku [...] płacili podatki od nieruchomości. Wojewoda Ś. w dniu [...] r. wydał decyzję (znak: [...]) utrzymującą w mocy decyzję Starosty T. z dnia [...] r. W uzasadnieniu swej decyzji Wojewoda Ś. podniósł, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa stroną postępowania jest osoba posiadająca interes prawny w danej sprawie. Nadto tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową. Wojewoda Ś. stwierdził, iż skarżącym nie przysługuje uprawnienie do żądania w trybie administracyjnym zapłaty odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości, bowiem zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przesłanką konieczną jest utrata prawa własności w związku z nabyciem go z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez określony podmiot publicznoprawny. Przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] r. stanowiła współwłasność Z. i H. G., C. i E. B., G. i W.J., A. i K. L., W. i J. W. oraz A. K.-L. Natomiast poprzednik prawny skarżących B.W. stał się współwłaścicielem [...] nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] r. W dniu [...] roku E.W., P. W. oraz D.W. wnieśli skargę do Sądu. Domagali się stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa lub uchylenie decyzji. Skarżący podnieśli, iż zaskarżoną decyzją organ naruszył treść przepisu art. 28 k.p.a., zgodnie z którym posiadali oni interes faktyczny i prawny w otrzymaniu odszkodowania za utraconą własność zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wojewoda Ś. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz podniósł, iż działania organów administracji muszą mieć swoje oparcie w przepisach prawa i dlatego wolno im dokonywać tylko tego, na co wyraźnie zezwalają obowiązujące normy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami odszkodowanie jest ustalane na rzecz osób, których prawo własności nabył z mocy prawa określony podmiot publicznoprawny. W świetle takich uregulowań skarżącym nie przysługuje uprawnienie do żądania w trybie administracyjnym zapłaty odszkodowania za przejęcie nieruchomości, a tym samym nie posiadają oni legitymacji do występowania w przedmiotowym postępowaniu w charakterze stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 73 ust. 1 i 2 przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. nr 133, poz. 872 z zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które wypłaca właścicielowi gmina – w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi – lub Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Odszkodowanie ustalone i wypłacane jest według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 roku – art. 73 ust. 4. Z powyższej regulacji prawnej, która ma charakter incydentalny i wyjątkowy, co nakazuje stosowanie reguły ścisłej wykładni wynika, iż prawo do odszkodowania za nieruchomości o których mowa w art. 73 ust. 1 ustawy przysługuje osobom, które zostały pozbawione prawa własności w oparciu o stan faktyczny i prawny nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 roku. Po tym dniu osoby te utraciły tytuł prawny do nieruchomości, a właścicielem tych nieruchomości z mocy prawa stał się podmiot publicznoprawny. Oznacza to, że jedynymi osobami uprawnionym do uzyskania odszkodowania przewidzianego art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 roku są osoby, którym w dniu 31 grudnia 1998 r. przysługiwało prawo własności względnie ich spadkobiercy. Jest bezsporne, że poprzednik prawny skarżących: B.W. nie był w tej dacie właścicielem działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w T.G. pod drogę publiczną. B. W. stał się współwłaścicielem tej nieruchomości w [...] części na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] r. Rep. [...] nr [...], zawartej z W. i J.W., będącymi współwłaścicielami nieruchomości w dniu [...]r. Skarżący natomiast nabyli z kolei udział B. W. w nieruchomości – każdy w [...] części – na podstawie umowy o dział spadku, zniesienie współwłasności i darowizny z dniem [...] r. (Rep. [...] Nr [...]). Nie byli więc skarżący współwłaścicielami nieruchomości nr [...] w dniu [...] roku ani nie są spadkobiercami takich współwłaścicieli i z tego powodu nie przysługuje odszkodowanie przewidziane art. 73 ust. 4. Powoływanie się przez skarżących na nabycie przez B.W. udziału w nieruchomości na mocy umowy notarialnej z dnia [...] r. i wywodzeniu z tego faktu prawa do odszkodowania przewidzianego art. 73 ust. 4 ustawy nie jest słuszne. Umowa kupna-sprzedaży z dnia [...] r. została zawarta między B.W. a W. i J. W., którzy z dniem [...] roku utracili tytuł prawny do nieruchomości. Zgodnie z wyżej powołanym art. 73 ust. 1 prawo własności przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 roku nabyła Gmina T. G., co stosownie do art. 73 ust. 3 stwierdził Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] roku. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, a po uzyskaniu przymiotu ostateczności stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia z dniem 1 grudnia 1999 r. własności nieruchomości określonych w art. 73 ust. 1 na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Mając na uwadze treść art. 73 ust. 1 oraz datę nabycia przez B. W. udziału w spornej nieruchomości, a także wydanie decyzji przez Wojewodę Ś. na podstawie art. 73 ust. 3 należy stwierdzić, że umowa z dnia [...] r. jest umową bezskuteczną. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jeżeli zbywca nieruchomości nie jest jej właścicielem poza określonymi wyjątkami, nie następuje przeniesienie własności na rzecz nabywcy. Dopiero jednak decyzja Wojewody z [...] roku dała możliwość bezskuteczności przeniesienia prawa własności i stworzyła przesłanki do uregulowania stanu wieczysto-księgowego. W niniejszym postępowaniu Sąd nie może ustosunkować się do drugiego zarzutu skarżących dotyczącego braku przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy, od których uzależniono przejście nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz podmiotu publicznoprawnego. Badanie bowiem tych przesłanek było przedmiotem postępowania prowadzonego przez Wojewodę Ś. zakończonego decyzją z dnia [...] roku. Decyzja ta jest ostateczna i nie stanowi przedmiotu kontroli Sądu w obecnym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.