I SA/Łd 1459/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Protokolant Asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. M. i A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Łd 1459/06 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. wydanym na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, działając jako wierzyciel, uznał za nieuzasadnione zarzuty A. M. złożone w prowadzonym postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie zarządzenia o zabezpieczeniu z dnia [...] Nr [...]. Na powyższe postanowienie A. M. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż organy egzekucyjne nie miały merytorycznych podstaw do podjęcia działań zabezpieczających oraz, że wydane zarządzenie zabezpieczenia obarczone jest błędami formalnymi. Nadto skarżący wskazał, iż stanowisko wierzyciela jest ewidentnie sprzeczne z art. 156 § 2 i art. 157 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przyjęty przez wierzyciela sposób interpretacji przepisu art. 156 § 1 powołanej ustawy jest rozbieżny z intencją ustawodawcy. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, iż decyzją z dnia [...] Nr [...] zabezpieczył na majątku J. i A. M. należności pieniężne z tytułu przewidywanej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999. Na podstawie powołanej decyzji wierzyciel wydał zarządzenie zabezpieczenia dnia [...] Nr [...]. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego odnoszącego się do braku merytorycznych podstaw do podjęcia działań zabezpieczających oraz rażących błędach formalnych decyzji z dnia [...] i zarządzenia z dnia [...] organ odwoławczy uznał, iż wskazane w zażaleniu uchybienia formalne nie rzutowały na prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności zabezpieczających. Organ II instancji wskazał, iż stosownie do art. 33 ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe może być zabezpieczone na majątku dłużnika min. przed wydaniem decyzji określającej jego wysokość jeżeli zachodzi uzasadniona obaw, że nie zostanie ono wykonane. W przedmiotowej sprawie uzasadnienie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] zawierało wskazanie okoliczności świadczących o konieczności dokonania zabezpieczenia. W ocenie organu odwoławczego należy również podnieść, iż użycie przez ustawodawcę w art. 154 powołanej ustawy określenia "w szczególności" oznacza, że zawarte w tym artykule wyliczenie przesłanek uzasadniających zabezpieczenie ma charakter przykładowy i tym samym nie wyczerpuje zagadnienia. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż decyzja o zabezpieczeniu wygasa z dniem doręczenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, co w niniejszym stanie faktycznym nastąpiło w dniu 29 grudnia 2005 r. (data doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] Nr [...] określającej zobowiązanie J. i A. M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1999). W związku z powyższym w oparciu o art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznano zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Na powyższe postanowienie A. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Uzasadniając skargę podniósł, iż zaskarżone postanowienie obarczone jest szeregiem błędów procesowych wyrażających się w braku zastosowania do ogólnych reguł postępowania administracyjnego, niespełnienia wymogów formalnych odnoszących się do składników postanowienia oraz braku zebrania całości materiału dowodowego. Skarżący wskazał także, iż organy egzekucyjne pominęły i nie odniosły się do argumentów strony skarżącej jak również nie ustosunkowały się do kwestii naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 w związku z art. 157 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Niezależnie od treści skargi zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego z powodu naruszeń prawa, jakich dopuszczono przy ich wydawaniu. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę na treść art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. nr 110, poz. 968 ze zmianami). Zgodnie z formułą przyjętą przez ustawodawcę podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a w myśl art. 166b cytowanej ustawy także w postępowaniu zabezpieczającym może być wyłącznie 10 przyczyn wymienionych w omawianym przepisie. Jest to zatem katalog zamknięty a wymienione powody zarzutów mają charakter taksatywny. Wniesienie zarzutów z innych przyczyn nie upoważnia organu egzekucyjnego do ich rozpatrzenia (Z. Leoński w: Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz R. Hauser / Z. Leoński, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, 2003, s.101). W rozpoznawanej sprawie, po zbadaniu zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku podatkowego sprecyzowanego w piśmie skarżącego z dnia 16 stycznia 2006r. i wydaniu w tym zakresie, na podstawie art. 34§1 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., postanowienia z dnia [...] w przedmiocie niedopuszczalności tego zarzutu (k. 49 akt administracyjnych) pozostał do rozpatrzenia drugi z zarzutów sformułowanych we wskazanym piśmie skarżącego, dotyczący niespełnienia wymogów z art. 156 §1 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. przez zarządzenie zabezpieczenia z dnia 10 listopada 2005r. (k. 3-4 akt administracyjnych). Jedynie na marginesie, wobec poglądu zawartego w uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] (k. 46 akt administracyjnych) uchylającego pierwsze postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela z dnia 26 stycznia 2006r. godzi się podnieść, że zgodnie z art. 166b w postępowaniu zabezpieczającym nie ma zastosowania (nawet odpowiedniego) art. 27 ustawy egzekucyjnej, co oznacza, że nieprawidłowości w wystawieniu zarządzenia zabezpieczenia nie mogą być przedmiotem zarzutu określonego w art. 33 pkt 10 tej ustawy. Zarzut ten (co do braku spełnienia warunków art. 156 § 1 ustawy egzekucyjnej) wbrew stanowisku organów w rozpoznawanej sprawie, nie mieści się w katalogu podstaw zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienionych jak wyżej wskazano enumeratywnie w art. 33 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. W tej sytuacji wyjednywane stanowiska wierzyciela i jego ocena przez organ odwoławczy przybierające formę postanowień jest w istocie pozbawione podstaw prawnych niezależnie od trafności argumentów podniesionych przez stronę na poparcie zgłoszonego zarzutu. Po wtóre przedmiotem zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] było stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, a podstawą prawną obu aktów stał się art. 34 § 1 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. Wydający oba te postanowienia pominęli jednak, że wierzycielem i organem egzekucyjnym w rozpoznawanej sprawie jest ta sama jednostka organizacyjna tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. W tej sytuacji procesowej z przyczyn oczywistych nie tylko nie ma potrzeby zasięgania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, lecz także uzyskiwanie takiego stanowiska przez organ administracji "od samego siebie" staje się absurdalne. Innymi słowy w takich sytuacjach nie może mieć zastosowania art. 34 § 1 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. Niezależnie bowiem od rodzaju wykładni, na podstawie której interpretowany jest dany przepis prawny, przy próbie odkodowania jego znaczenia nigdy nie można pominąć zasad logiki i zdrowego rozsądku. Te zaś wskazują, że taka potrzeba nie zachodzi. W istocie zaś tego rodzaju teza daje się także wyprowadzić z postulatu racjonalności ustawodawcy. Ustawa egzekucyjna nie zawiera przepisu, który wprost wyłączałby konieczność uzyskiwania stanowiska wierzyciela w sytuacji tożsamości tegoż wierzyciela i organu egzekucyjnego. Jednak bynajmniej nie oznacza to, że przepis taki jest niezbędny, a ustawodawca dał organom stosującym prawo pole do rozważań w tym zakresie. Otóż bowiem brak takiego przepisu w kontekście przywołanego postulatu racjonalnego prawodawcy może oznaczać tylko jedno a mianowicie, że nie ma potrzeby zamieszczać go w ustawie, gdyż wyniki każdej wykładni opartej na zasadach empirycznych wskazują na to, że w przyjętej sytuacji procesowej uzyskiwanie stanowiska wierzyciela jest bezprzedmiotowe i zbędne. Stanowisko to jest powszechnie przyjęte w doktrynie (Z. Leoński w: Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz R. Hauser / Z. Leoński, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, 2003, s.105). W tej sytuacji zasięganie stanowiska wierzyciela w oparciu o art. 34 § 1 cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. stanowi rażące naruszenie prawa. W konsekwencji z przyczyn wyłożonych w powyższych motywach uznać należało, iż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] naruszają art. 156 § 1 punkt 2 kpa w całości to znaczy zostały wydane bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Stąd też na podstawie art. 145 § 1 punkt 2 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poza. 1270) należało orzec jak w sentencji.