I SA/Wa 1515/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Gabriela Nowak /spr./ Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] czerwca 2006 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1515/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji wydanej przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...].06.2006r. nr [...] odmawiającej przyznania M. P. pomocy finansowej - zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2006 r. M. P. wystąpiła o przyznanie pomocy finansowej na zakup lekarstw, biletów oraz wyrobienie dowodu osobistego. Decyzją z dnia [...].06.2006 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. odmówił przyznania M. P. pomocy finansowej. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z prac dorywczych, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie pracuje zawodowo od [...]. i do tej pory nie podjęła żadnych starań w celu znalezienia zatrudnienia. Ze świadczeń z pomocy społecznej korzysta od [...].i w tym czasie nie wykazała żadnej własnej inicjatywy zdążającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. Od kilku lat leczy się na jaskrę, zwyrodnienie stawów, kręgosłupa, nadciśnienie, osteoporozę, astmę oskrzelową oraz inne choroby. W listopadzie 2005r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W. kolejny raz zaliczył skarżącą do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim. We wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia zaznaczono - otwarty rynek pracy, przez co należy rozumieć, że nie ma przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia. Organ wskazał, że z zebranej dokumentacji wynika, że skarżąca ma dorosłego syna M. P. Pracownik socjalny wielokrotnie informował skarżącą że spoczywa na nim obowiązek alimentacyjny w stosunku do matki i w związku z tym powinna wystąpić do Sądu z pozwem o zasądzenie alimentów od syna, zwłaszcza że cały majątek odziedziczony po swoich rodzicach (ziemię) skarżąca przepisała na niego. Z informacji ze środowiska wynika, że syn sukcesywnie sprzedawał powyższe działki budowlane. Organ I instancji podniósł, że w pierwszej kolejności skarżąca powinna poczynić samodzielne starania w celu znalezienia stałego zatrudnienia i polepszenia swojej sytuacji finansowej i bytowej. Samo pozostawanie bez pracy nie stanowi jeszcze o automatycznym uznaniu osoby ubiegającej się o zasiłek za osobę do niego uprawnioną. Zgodnie z przepisem art.2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U.Nr. 64 poz. 593) warunkiem niezbędnym do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej jest uprzednie wykorzystanie przez osobę zainteresowaną własnych możliwości, środków i uprawnień, a mimo to dalsze znajdowanie się w trudnej sytuacji. Ośrodek nie zabezpiecza wszystkich potrzeb osób i rodzin zgłaszających się o pomoc, jedynie podstawowe potrzeby swoich mieszkańców, szczególnie rodzin wielodzietnych znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że z art. 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczną osoba może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta, po pierwsze, swoje uprawnienia, w tym np. zasiłek dla bezrobotnych, rentę, emeryturę, zasiłki chorobowe i rodzinne, świadczenia alimentacyjne, po drugie własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale również właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność jednostki w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz gotowość współdziałania w tym celu z innymi. Brak natomiast po stronie wnioskodawcy podjęcia wskazanych przykładowo wyżej działań- pomimo istnienia obiektywnych warunków sprzyjających przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej - uzasadnia odmowę udzielenia pomocy właśnie ze względu na zasadę subsydiarności. Organ odwoławczy wskazał, że w literaturze oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się bowiem, że zasada subsydiarności, jako ogólna dyrektywa pomocy społecznej, wiąże organy decyzyjne na równi z innymi przepisami prawa regulującymi tę instytucję. Z zasadą subsydiarności ściśle związana jest zasada aktywności. Wspomniana zasada wynika z art. 4 powołanej ustawy i przekłada się na ciążący na osobach i rodzinach korzystających z pomocy społecznej obowiązek współudziału w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Uzyskana pomoc w żadnym wypadku nie usprawiedliwia i nie może usprawiedliwiać bezczynności osób z niej korzystających. Organ odwoławczy podkreślił. iż pomoc społeczna nie jest i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokojenia choćby tylko najbardziej uzasadnionych potrzeb. Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia [...].04.2006r. Starosta Powiatu W. orzekł o przyznaniu synowi skarżącej M. P. prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych w kwocie [...] zł. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2006r. nr [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. W skardze podnosiła, że odziedziczoną po rodzicach część spadku ( ziemię) darowała synowi, gdyż nie miała pieniędzy, aby zapłacić podatek. Syn jest bezrobotny, choruje na prostatę. Syn sprzedał jedynie część działki sąsiadom na drogę dojazdową do ich posesji, Pieniądze, które otrzymał za sprzedaną działkę przeznaczył na spłatę długów za swoje wykształcenie. Skarżąca podnosiła, że jest chora psychicznie i leczy się w D., ma nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienie stawów, osteoporozę, powiększone węzły chłonne, astmę oraz dolegliwości neurologiczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd w ocenie swojej nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Ponieważ badając w tym kontekście sprawę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca ją naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, skutkowało to uchyleniem decyzji obu instancji. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania poza sporem jest, że skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i utrzymuje się jedynie ze sporadycznych prac dorywczych, których dochód wynosi około 50 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( DZ.U.Nr 64, poz. 593 ze zm.) - " Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" Stosownie do art.106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta powinna odpowiadać wymogom określonym w art. 107 kpa. W przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Stosownie do art.3 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej - " Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Ani uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ani poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie zawierają ustaleń dotyczących możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej . Organy administracji publicznej orzekające w sprawach przyznania bądź odmowy przyznania pomocy społecznej winny w uzasadnieniu podać konkretnie wysokość kwoty, jaką dysponowały na udzielenie tego rodzaju pomocy, jaka kwota została już rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby oraz w jakiej wysokości były przyznawane przeciętne specjalne zasiłki celowe. Ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej ją nie obejmowało tego rodzaju danych Sąd uznał, że decyzje te muszą być jednak zakwalifikowane jako nadmiernie dowolne a zatem przekraczające granice uznania administracyjnego. Organ administracji publicznej powinien przede wszystkim wykazać, jakie miał przyznane środki na pomoc społeczną, w tym na zasiłki celowe i jak nimi rozdysponował. Ocenę możliwości finansowych gminy należy też odnieść do konieczności zaspokojenia potrzeb innych osób korzystających z pomocy społecznej. Brak takich danych uniemożliwia kontrolę prawidłowości podjętych w sprawie decyzji i stanowi naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wydanie decyzji. Organ podniósł, że skarżąca powinna zwrócić się do syna o alimenty, jako do osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do takich świadczeń. Jednakże organ nie poczynił ustaleń odnośnie sytuacji majątkowej syna skarżącej, a mianowicie czy w sytuacji majątkowej w jakiej się znajduje jest w stanie część dochodów przeznaczyć na alimentowanie matki, jakie ma wykształcenie, jakie są jego możliwości finansowe. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd z mocy przepisu art.145 §1 pkt 1 lit.c w związku z art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.