VI SA/Wa 1547/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz K. N. kwotę 1615 (jeden tysiąc sześćset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu wniosku K. N. z S. przeciwko Z. N. z L. o unieważnienie patentu nr 188082 działając na podstawie art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) oddalił wniosek. Decyzja została wydana w poszerzonym, pięcioosobowym składzie, po przeprowadzeniu 4 rozpraw: [...] września 2005 r., [...] stycznia 2006 r., [...] marca 2006 r., [...] kwietnia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy podał, że wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o unieważnienie patentu pt. "Urządzenie blokujące dźwignię mechanizmu zmiany biegów" wywodząc swój interes prawny z faktu, że uprawniony z patentu zarzucił mu bezprawne korzystanie z rozwiązania objętego spornym patentem (postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w P.). Wnioskodawca zarzucał, iż patent został udzielony z naruszeniem art. 10 i 11 ww. ustawy o wynalazczości, bowiem nie spełniał wymogu nowości. Podnosił, iż wcześniej, przed datą zgłoszenia rozwiązania do Urzędu Patentowego ([...] października 1999 r.), w 1998 roku opracował rozwiązanie blokujące dźwignię mechanizmu zmiany biegów i udostępnił je uprawnionemu z patentu, który je wprowadził na rynek przed dokonaniem zgłoszenia. Jako dowody na brak nowości przedstawił następujące dokumenty: - trzy zdjęcia z 23 listopada 1998 r. opracowanego rozwiązania, - opis czeskiego wzoru użytkowego nr 7591 z datą zgłoszenia [...] sierpnia 1997r., - opis polskiego wzoru użytkowego nr 57203 z datą zgłoszenia [...] lutego 1995r. Uprawniony z patentu nie zgadzał się z zarzutami podnosząc, iż ze względu na zastrzegane środki techniczne różniące się w istotny sposób - składane dowody nie świadczą o braku nowości spornego patentu. Jak wynika z akt sprawy przedstawionych Sądowi, wnioskodawca zmieniał zakres składanego wniosku składając nowe dowody i stawiając nowy zarzut – zarzut braku nieoczywistości. Na rozprawie w dniu [...] marca 2006 r. podtrzymał tylko pierwotny zarzut, tj. brak nowości. Nowym dowodem miał być prospekt z targów Prago Alarm/Prago SEC 99, jakie odbyły się w kwietniu 1999 roku w Pradze, mający świadczyć o ujawnieniu rozwiązania objętego kwestionowanym patentem. Wnioskodawca wnosił o przesłuchanie świadka P. S. – wspólnika firmy K., dystrybutora urządzeń blokujących dźwignię mechanizmu zmiany biegów. Kolegium Orzekające przesłuchało świadka, który potwierdził, że załączone do akt materiały (prospekty) były udostępnione na ww. wystawie, potwierdził też, iż na tej wystawie były eksponowane modele blokad dźwigni zmiany biegów z ujawnieniem ich istotnej części, jaką jest obejma z rowkiem wdłużnym. Zeznał, iż na wystawie została nagrodzona konstrukcja blokady o symbolu MBLT, która zawierała imak z rowkiem. Na wniosek uprawnionego z patentu został dopuszczony dowód z przesłuchania świadka I. Ż., który stwierdził, iż na wystawie w Pradze były przedstawiane wyłącznie korpusy blokad dźwigni zmiany biegów, głównie sposób i umiejscowienie zamocowania ich do karoserii samochodu, niewidoczne były natomiast części blokad, jak np. obejmy, linki, ucha do mocowania obejmy. Świadek stwierdził, iż nagrodzone rozwiązanie otrzymało nagrodę właśnie za nowatorskie usytuowanie korpusu wewnątrz karoserii samochodu. Uprawniony z patentu złożył do akt sprawy oświadczenie Z. S. – współwłaściciela firmy K., który w oświadczeniu stwierdził, że na wystawie w Pradze, w której brał udział, były przedstawiane wyłącznie korpusy blokad oraz sposób i miejsce ich mocowania, oświadczył, iż nie widział części konstrukcji blokad. Oddalając wniosek o unieważnienie spornego patentu Urząd Patentowy uznał – powołując się na art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej, iż do oceny zdolności patentowej wynalazku należy zastosować przepisy obowiązujące w dniu zgłoszenia wynalazku do opatentowania. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności patentowej wynalazku pt. "Urządzenie blokujące dźwignię mechanizmu zmiany biegów" są art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości. Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej patent może być unieważniony na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. W ocenie Kolegium Orzekającego wnioskodawca – K. N. ma interes prawny, ponieważ między stronami toczy się postępowanie o naruszenie patentu. Urząd Patentowy stwierdził, że wynalazek opatentowany pod numerem 188082 w dacie zgłoszenia spełniał wymóg nowości zawarty w art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości a przedłożone materiały nie dowodzą o braku nowości. Trzy zdjęcia przedstawiają wyłącznie ogólny widok urządzenia blokującego dźwignię mechanizmu zmiany biegów a nie jego rozwiązanie konstrukcyjne (budowę), tzn. nie obrazują jego poszczególnych części składowych. Także przeciwstawione wzory użytkowe nie dowodzą braku nowości. Opis czeskiego wzoru nr 7591 a zwłaszcza polskiego nr 57203 różnią się w istotny sposób od rozwiązania zastrzeganego w patencie, głównie poprzez inne usytuowanie różniących się konstrukcją poszczególnych środków technicznych, np. trzpienia, wspornika czy imaka. W ocenie Urzędu Patentowego również materiały z wystawy PragoAlarm nie mogą stanowić o braku nowości. Przedstawiają one głównie ogólny widok korpusu urządzenia blokującego dźwignię mechanizmu zmiany biegów oraz wyłącznie wyrywkowe przekroje poprzeczne imaka mocującego linkę łączącą. Z samych przekrojów nie można określić kształtu obejmy ani budowy usytuowania ucha mocującego. Również zeznania świadków P. S. i I. Ż. jako sprzecznych i różniących się między sobą Urząd Patentowy nie uznał za dowody skuteczne w sprawie. Na powyższą decyzję K. N., (dalej skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika - rzecznika patentowego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów procesowych: art. 7, 77 i 80 k.p.a. Podniósł, iż Urząd Patentowy ocenił nierzetelnie materiał dowodowy, nie dokonał całościowej oceny przedłożonego materiału, ograniczył się do gołosłownych stwierdzeń, przykładowo wskazując na kilka różnic między przeciwstawianymi wzorami użytkowymi a spornym wynalazkiem. Wskazał, iż organ winien dokonać oceny wiarygodności świadków i ocenić ich wartość dowodową, z samej sprzeczności zeznań świadków nie można wywodzić o ich bezskuteczności dowodowej. Zarzucał także naruszenie przepisów art. 10, 11 i 16 ust. 3 ustawy o wynalazczości nie uzasadniając na czym polega ich naruszenie. Na rozprawie podtrzymując wszystkie zarzuty podniesione w skardze zarzucał również naruszenie art. 10 § 1, 75 § 1, 78 § 1 k.p.a. Podnosił, iż kluczowe znaczenie miał dowód z zeznań świadka P. S.. Skarżący zarzucał, iż Urząd Patentowy nie powiadomił go o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka I. Ż. a jego wniosek o odroczenie rozprawy w celu przedłożenia dowodów weryfikujących jego zeznania - oddalił. Wskazywał, iż świadkowie byli obywatelami czeskimi, mówili po czesku, niekiedy nie rozumieli pytań a w czasie ich przesłuchania nie było tłumacza. Zarzut naruszenia art. 10, 11 i 16 ust. 3 ustawy o wynalazczości uzasadniał błędnym rozumieniem nowości. Stawiał zarzut nierównego traktowania stron w postępowaniu polegający na nieuwzględnieniu jego wniosku o odroczenie rozprawy w celu umożliwienia weryfikacji nowych dowodów przedstawianych przez stronę przeciwną i ustosunkowania się do nich a uwzględnienia takiego samego wniosku strony przeciwnej. Wnosił o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu braku konfrontacji świadków stwierdził, iż konfrontacja jest bardzo trudna z uwagi na miejsce zamieszkania świadków. Uczestnik postępowania – Z. N. reprezentowany przez pełnomocnika – rzecznika patentowego wnosił o oddalenie skargi, zaprzeczał zarzutowi słabej znajomości języka polskiego świadków oraz konieczności zapewnienia im tłumacza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie. Urząd Patentowy rozpoznając sprawę unieważnienia patentu naruszył przepisy postępowania w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Istotą rozwiązania jest opisana w zastrzeżeniach patentowych specjalna konstrukcja urządzenia blokującego dźwignię mechanizmu zmiany biegów, której celem jest – jak wskazano w dokumentacji zgłoszeniowej – zwiększenie funkcjonalności i rozszerzenie możliwości zastosowania w porównaniu do dotychczas stosowanych. Skarżący zarzucał w postępowaniu przed Urzędem Patentowym brak nowości tego rozwiązania. Postępowanie o unieważnienie patentu toczy się w trybie postępowania spornego - art. 255 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej jako p.w.p. Postępowanie to może być wszczęte tylko na wniosek. Postępowanie to cechuje się kontradyktoryjnością stron. Urząd Patentowy orzekając w sprawie o unieważnienie patentu związany jest granicami wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę (art. 255 ust. 4 p.w.p.). Należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy, który żąda unieważnienia spoczywa ciężar wykazania, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu (art. 164 p.w.p.). Według art. 256 ust. 1 p.w.p., do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. W konsekwencji oznacza to, iż wprawdzie Urząd Patentowy z urzędu nie prowadzi postępowania dowodowego ale winien wyczerpująco zbadać wszystkie okoliczności faktyczne, których istnienie wskazał podmiot domagający się unieważnienia udzielonego prawa a postępowanie prowadzić zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 7, 77 i 80 k.p.a. Rozstrzygnięcie swoje winien uzasadnić zgodnie z wymogami wskazanymi w art. 107 § 3 k.p.a. W niniejszej sprawie Urząd Patentowy uchybił wskazanym wyżej przepisom. Skarżący jako wnioskodawca żądając unieważnienia patentu wskazywał różne dowody mające świadczyć o braku nowości rozwiązania. Jednymi z nich były zeznania świadków, które Urząd Patentowy dopuścił w trakcie postępowania, dopuścił także zeznania świadków strony przeciwnej. Wszyscy świadkowie zeznawali na okoliczność wystawy (targów), jaka miała miejsce w Pradze, przed datą pierwszeństwa udzielonego patentu. Zeznania świadków były sprzeczne i różniły się między sobą, co potwierdził Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem organu należało ocenić przedstawiony przez strony materiał dowodowy (w tym zeznania świadków). Z racji sprzeczności i różnic zeznań nie można ich było jednak pominąć i uznać je za bezskuteczne dowody. Organ nie ocenił również w dostateczny sposób pozostałych dowodów w sprawie (dwa wzory użytkowe), czego potwierdzeniem są ogólne stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji: "różnią się w istotny sposób", "przedstawiają głównie ogólny widok" czy też przykładowe wskazanie różnic w konstrukcji. Jak zasadnie podniósł skarżący w skardze, samo proste stwierdzenie istnienia różnic pomiędzy środkami technicznymi spornego wynalazku a przeciwstawionymi materiałami nie są wystarczające do oddalenia zarzutu braku nowości. Urząd Patentowy w postępowaniu naruszył także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i w czynnościach postępowania dowodowego (art. 10 i 79 § 1 k.p.a.) poprzez odmowę uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy i uniemożliwienie skarżącemu odniesienia się do zeznań świadka (I. Ż.) przybyłego na rozprawę w dniu [...] marca 2006 r. W ocenie Sądu, strony w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym, nie mogą być zaskakiwane, na kolejnych rozprawach, nowymi dowodami, które Kolegium Orzekające dopuszcza bez zapewnienia stronie przeciwnej możliwości wypowiedzenia się co do tego dowodu. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa procesowego, zatem na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powyższej oraz na podstawie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076 ze zm.), zaś w pkt 2 sentencji orzekł na zasadzie art. 152 powyższej ustawy.