I SA/Gl 1138/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Wiciak, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.),, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant asyst. sędz. Joanna Małachowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku (Nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu zażalenia "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w H., utrzymał w mocy wydane przez siebie w I instancji postanowienie z dnia [...] roku (Nr [...]) w sprawie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku podatniczki o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] roku (Nr [...]) określającej zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 rok. W uzasadnieniu, Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, iż w sprawie zaistniała okoliczność powodująca niemożność wszczęcia postępowania. Zdaniem organu podatkowego II instancji, w sytuacji, kiedy odwołanie złożone zostało po terminie i brak jest wniosku strony o jego przywrócenie, a co za tym idzie wydane zostaje postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do złożenia odwołania, wówczas stronie przysługują dwa uprawnienia: albo złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (art. 162 Ordynacji podatkowej) albo wniesienie skargi na to postanowienie do sądu administracyjnego jako na orzeczenie kończące postępowanie odwoławcze (art. 3 § 2 pkt. 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Organ podniósł nadto, iż uprawnienia te wzajemnie się wykluczają. A zatem, skoro – jak to miało miejsce na gruncie rozpoznawanej sprawy – w dniu [...] 2005 roku podatniczka złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, o którym była mowa wyżej (skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem z 7 lutego 2006 roku – sygn. akt I SA/Gl 1473/05), to tym samym już w późniejszym okresie niemożliwym było wszczęcie postępowania podatkowego na podstawie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Wobec czego, organ działając w oparciu o przepis art. 165a Ordynacji podatkowej, zobligowany był do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższe postanowienie zostało przez podatniczkę zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: ▪ naruszenie art. 165 a ustawy z dn. 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) polegające na przyjęciu, że w sprawie zaistniała przyczyna, która spowodowała, iż postępowanie dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie mogło być wszczęte; ▪ naruszenie art. 162 cyt. wyżej ustawy polegające na braku wydania postanowienia o przywróceniu terminu, pomimo istnienia ku temu koniecznych przesłanek, a nadto poprzez błędną wykładnię, że wniosek o przywrócenie terminu i zaskarżenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi na wniesienie odwołania wzajemnie się wykluczają. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu, skarżąca podniosła, iż w sytuacji kiedy podatnik występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu, to organ właściwy do jego rozpoznania zobligowany jest rozstrzygnąć wniosek merytorycznie i wydać w tym zakresie stosowne postanowienie. Wprawdzie, w świetle przepisów Ordynacji podatkowej, istnieją podstawy do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, tym niemniej sytuacja tak zachodziłaby jedynie wówczas, gdyby w przepisach regulujących postępowanie podatkowe, brak było w ogóle instytucji przywrócenia terminu bądź gdyby któryś z przepisów wprost wykluczał możliwość składania wniosku o przywrócenie terminu w odniesieniu do sytuacji, w której podatnik nie dotrzymał terminu do wniesienia odwołania. Żadna jednak – jak wskazała skarżąca – z tych okoliczności w sprawie nie zachodziła. Nadto, w skardze przywołane zostały okoliczności, mające – w ocenie skarżącej – świadczyć o tym, iż po jej stronie brak było winy w uchybieniu terminu na wniesienia odwołania. A mianowicie, skarżąca w pierwszej kolejności podniosła, iż przesyłka zawierająca odwołanie adresowane do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. została złożona w Urzędzie Pocztowym w H. w dniu [...] 2005 roku i co ważniejsze, w godzinach pracy Urzędu, jednakże z przyczyn natury organizacyjnej leżących po stronie urzędu została ona wyekspediowana dopiero dnia następnego. W konsekwencji czego, przesyłka została opatrzona pieczęcią stempla z datą nadania [...] 2005 roku. Takie zachowanie pracowników Urzędu Pocztowego obyło się bez porozumienia ze skarżącą i wbrew wcześniejszym ustaleniom. A zatem, zdaniem skarżącej, wina w uchybieniu terminu spoczywa wyłącznie na Urzędzie Pocztowym w H.. Skarżąca podkreśliła jednocześnie, iż dotychczas przesyłki w w/w Urzędzie Pocztowym zawsze były ekspediowane w dniu ich technicznego złożenia. Reasumując, skarżąca jednoznacznie przyznała, iż wprawdzie doszło do uchybienia terminu, niemniej nie z jej winy. Dodatkowo, skarżąca podniosła, iż dopiero orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, gdzie Sąd stanął na stanowisku (wbrew wcześniejszemu przekonaniu skarżącej), iż w świetle art. 12 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej do nadania przesyłki nie wystarczy samo jej fizyczne złożenie w urzędzie pocztowym, ale konieczne jest jeszcze jej wyekspediowanie, a w razie rozbieżności pomiędzy datą faktycznego złożenia w urzędzie pocztowym a datą wyekspediowania, decydujące znaczenie ma ta druga data, o ile zamieszczona została na stemplu pocztowym - przesądziło o tym, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania i tym samym otworzyło drogę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W skardze podkreślono również, iż stanowisko podatniczki zawarte w skardze na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi oraz zawarte we wniosku o przywrócenie terminu w zakresie podstawy faktycznej żądania (faktycznego przebiegu czynności związanych z nadaniem przesyłki) w żadnej mierze nie uległo zmianie. Tymczasem, organ podatkowy w sposób nieuprawniony z faktu tego wysnuł wniosek, iż skarżąca nadal stoi na stanowisku, iż nie uchybiła terminowi na wniesienie odwołania. Odnosząc się natomiast do stanowiska reprezentowanego przez organy podatkowe, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz jednoczesne zaskarżenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu wzajemnie się wykluczają, skarżąca uznała je za nieprawidłowe. W ocenie strony skarżącej, podatnik nie może ponosić ujemnych konsekwencji w sytuacji, kiedy będąc przekonanym w świetle określonych okoliczności faktycznych, iż dochował terminu, po rozstrzygnięciu wydanym przez sąd przesądzającym o tym, że jego zapatrywanie było nieuprawnione, pozbawiony byłby możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Tym bardziej, iż z uwagi na niejednoznaczność pojęcia "nadanie przesyłki", którym posługuje się ustawa Ordynacja podatkowa a jej "złożeniem", o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 12 lipca 2003 roku – Prawo pocztowe, podatniczka miała uzasadnione podstawy do tego, by twierdzić, iż termin został przez nią dochowany i miała prawo, aby to jej zapatrywanie poddane zostało pod ocenę sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, w uzasadnieniu wskazano, iż przepis art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa zawierający w swej treści przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, poza sytuacją, kiedy żądanie wszczęcie postępowania zostało złożone przez osobę nie będącą stroną, zawiera jeszcze inny otwarty katalog przyczyn, a mianowicie chodzi o jakiekolwiek inne przyczyny, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte. A zatem – zdaniem organu – prawnie uzasadniona była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w okolicznościach, kiedy strona uprzednio skorzystała już z możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Wobec tego, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ nie był zobligowany do rozpatrzenia złożonego wniosku merytorycznie w sytuacji, kiedy zachodziły formalne ku temu przeszkody (art. 165 a Ord. pod.). W konkluzji, organ podatkowy nie mógł również rozpatrywać kwestii uprawdopodobnienia przez podatniczkę jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, czy też jego braku. A zatem, jak wskazał organ, polemika z tym zarzutem skargi, pozostaje bezzasadna. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 r., strona skarżąca przedstawiła oryginał pisma z dnia [...] 2005 roku skierowanego przez Naczelnika Urzędu Pocztowego w H. do "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w H., z którego wynikało, iż list polecony adresowany do Naczelnika I Urzędu Skarbowego w S. został dostarczony do Urzędu Pocztowego w H. w dniu [...] 2005 roku, około godziny [...] przez pełnomocnika w/w firmy, jednak że z uwagi na dużą kolejkę, jaka w tym czasie powstała w Urzędzie, pełnomocnik nie czekał na przyjęcie korespondencji, a list przyjęto następnego dnia nadając numer [...], umieszczając jednocześnie odcisk stempla pocztowego z datą [...] 2005 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ podatkowy nieprawidłowo odczytał treść wniosku strony skarżącej z dnia [...] 2006 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto wadliwie w niniejszej sprawie zastosowano przepis art. 165a Ordynacji podatkowej. Zwrócić bowiem należy uwagę, iż w omawianym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. strona skarżąca przedstawiła okoliczności związane z uchybieniem terminu, wskazując, ze ich przyczyna leży po stronie urzędu pocztowego. Jej wyjaśnienia korespondują z pismem urzędu pocztowego z dnia [...] 2005 r. wyjaśniającym te okoliczności. Zatem, okoliczności te winny być zbadane i poddane ocenie pod kątem przesłanek wynikających z art. 162 Ordynacji podatkowej. Tym samym nie można podzielić argumentacji organu podatkowego o wzajemnym wyłączaniu się dwóch trybów postępowań: w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i przywrócenia terminu do jego wniesienia. W postępowaniach tych bowiem bada się różne przesłanki – w pierwszym z art. 223 Ordynacji podatkowej, a w drugim z art. 162 tej ustawy. Jeden tryb postępowania nie wyłącza drugiego, a zatem w niniejszej sprawie wykładnia zaprezentowana przez organ podatkowy jako niezasadna jest krzywdząca dla strony. W konsekwencji przepis art. 165a nie mógł być w przedmiotowej sprawie zastosowany z uwagi na faktyczne istnienie podstaw do wszczęcia postępowania wobec złożenia prawem przewidzianego wniosku przez osobę do tego uprawnioną. Nie przesądzając kwestii, czy strona uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania (czyli czy uwiarygodniła stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu) – koniecznym jest rozpoznanie jej wniosku zgodnie z normą zawartą w art. 162 Ordynacji podatkowej. Z tych to powodów, uznając, iż zaskarżone postanowienie było wynikiem naruszenia prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a Sąd zaskarżone postanowienie uchylił, orzekając równocześnie na podstawie art. 200 tej samej ustawy o zwrocie kosztów postępowania sądowego.