II SAB/Bd 55/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Grzegorz Saniewski ( spr.) Protokolant Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006r. sprawy ze skargi Ewy K. na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uchylenia decyzji komisji stypendialnej w trybie nadzoru oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2004 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu w T. utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Wydziału Prawa i Administracji [...] z dnia [...] 2004 r. odmawiającą przyznania E. K. stypendium socjalnego w roku akademickim 2004/2005. Decyzją z dnia [...] 2005 r. E. K. została skreślona z listy studentów. W dniu [...] 2006 r. skarżąca, powołując się na przepis art. 177 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365; z późn. zm.; zwanej dalej "p.s.w.") skierowała do Rektora [...] w T. wniosek o uchylenie w trybie nadzoru decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej. Pismem z dnia [...] 2006 r. Rektor odmówił uchylenia decyzji Komisji Odwoławczej uznając, iż przy jej wydaniu nie naruszono przepisów prawa. Skarżąca, traktując powyższe pismo jako decyzję, zażądała jej uzupełnienia o pouczenie co do prawa odwołania. W odpowiedzi rektor stwierdził, iż pismo z dnia [...] nie było decyzją, ale miało jedynie charakter informacyjny. Pismem z dnia 9 maja 2006 r. skarżąca, powołując się na art. 207 ust. 2 p.s.w. wniosła do Rektora o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie jej żądania o uchylenie w trybie nadzoru decyzji Komisji Odwoławczej z dnia 9 grudnia 2004 r. Wobec milczenia Rektora Ewa K. w dniu 19 sierpnia 2006 r. (data stempla pocztowego na kopercie k. 4) wniosła do sądu administracyjnego skargę na jego bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylenia decyzji komisji stypendialnych w trybie nadzoru. W uzasadnieniu skarżąca zwróciła uwagę, że jak wynika z art. 207 p.s.w., a także wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 18/99, opub. OTK z 2000 r. Nr 7 poz. 258, s. 1268) rektor jest organem quasi – naczelnym, nad którym nie ma organu wyższego stopnia, przyjąć zatem należy, iż w przypadku jego bezczynności zażalenie w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a.") nie przysługuje; skoro tak – na taką bezczynność przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej odrzucenie. Rektor podniósł, że skarżąca, pomimo pouczenia, nie wniosła skargi na ostateczną decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej. Wniosek o sprawdzenie w trybie nadzoru, czy komisje stypendialne nie naruszyły prawa skarżąca powinna złożyć, kiedy jeszcze była studentką, tymczasem obecnie nie posiada tego statusu. Pomimo to Rektor po rozpatrzeniu sprawy w trybie nadzoru, pismem z dnia [...] 2006 r. odmówił uchylenia decyzji, szeroko uzasadniając swoje stanowisko. Ponadto przed wniesieniem do sądu administracyjnego skargi na bezczynność polegającą na powstrzymaniu się od wydania w terminie decyzji lub postanowienia, na które służy zażalenie, skarżąca w pierwszej kolejności powinna wykorzystać środek prawny określony w art. 37 k.p.a., tj. zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na nie załatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. Skarżąca tego nie uczyniła. Rektor zwrócił też uwagę, że w przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie pozostałych postanowień oraz aktów i czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.; zwaną dalej "p.p.s.a") – wniesienie skargi powinno być poprzedzone wezwaniem na piśmie właściwego organu w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć się o wydaniu aktu lub podjęcia innej czynności, do usunięcia naruszenia prawa. Organ w zakresie ustosunkowania się do wezwania o usunięcie naruszenia prawa związany jest terminem ustawowym, określonym w art. 35 k.p.a. Przywołany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy odpłatności za studia i w tym zakresie Trybunał uznał, iż decyzją rektora jest decyzją ostateczną, od której nie przysługuje zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Natomiast w przedmiotowej sprawie rektor mający wydać decyzję w trybie nadzoru działa jako pierwsza instancja i wobec tego należało wyczerpać drogę przewidzianą k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego. W uczelni posiadającej podstawowe jednostki organizacyjne świadczenie to jest przyznawane na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej (art. 175 ust. 1 p.s.w.), od którego decyzji przysługuje odwołanie do rektora uczelni (art. 175 ust. 2 p.s.w.). Na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor swoje uprawnienia, przekazują odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej (art. 175 ust..3 p.s.w.). Taka sytuacja miała miejsce w Uniwersytecie [...], skutkiem czego organami pierwszej instancji w sprawach stypendiów socjalnych stały się wydziałowe komisje stypendialne, natomiast organem drugiej instancji – Odwoławcza Komisja Stypendialna. Podmioty te są zatem w tym przypadku "organami uczelni", o których mowa w art. 207 ust. 1 p.s.w., podejmującymi decyzje w indywidualnej sprawie studenta, jaką jest przyznanie stypendium socjalnego, zobowiązanymi do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W takim systemie organów Odwoławcza Komisja Stypendialna jest organem, który ma możliwość podjęcia działań nadzorczych przewidzianych w k.p.a. poprzez podjęcie decyzji o stwierdzeniu nieważności podjętej przez siebie wcześniej wadliwej decyzji (157 §1 k.p.a.). W tym trybie nadzorczym niewątpliwie stroną postępowania jest osoba, względem której zapadła decyzja poddana kontroli. Wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności niekorzystnej dla niej decyzji powodowałby zatem, że stała by się ona stroną postępowania. We wniosku z [...] 2006 r. skarżąca wskazała jednak wyraźnie, iż chce, aby zostały podjęte czynności nadzorcze w ramach procedury przewidzianej w art. 177 ust. 5 i 6 p.s.w. W tym miejscu należy zauważyć, iż czynności nadzorcze, o których mowa w art. 177 ust. 5 i 6. p.s.w. trudno jednoznacznie przyporządkować którejś z procedur ujętych w k.p.a. Nie jest to część postępowania "zwykłego", gdyż wskutek przekazania uprawnień, o którym wyżej była mowa – czynności postępowania zwykłego wykonują komisje stypendialne. Nie można uznać także, iż są to czynności podejmowane w ramach trybów nadzwyczajnych regulowanych w k.pa., na co wskazują choćby wymienione w art. 177 ust. 6 p.s.w kryteria nadzoru tj. zgodność z przepisami ustawy lub regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów – odmienne od kryteriów wznowienia postępowania (art. 145 k.p.a.), stwierdzenia nieważności (art. 156 k.p.a.) czy też uchylenia lub zmiany decyzji (art. 154, 155 k.p.a.). Należy wobec tego uznać, że ustawodawca w art. 177 ust. 5 i 6 p.s.w. przewidział swoistą, odrębną procedurę nadzorczą, do której jedynie odpowiednio należy stosować przepisy k.p.a. "Odpowiedniość" stosowania przepisów k.p.a. należy mieć na względzie przy określaniu pozycji skarżącej w tego rodzaju postępowaniu. Jak wspomniano wyżej – opisywane postępowanie nadzorcze nie jest żadnym z postępowań nadzwyczajnych regulowanych w k.p.a., których stroną jest automatycznie podmiot biorący wcześniej udział w postępowaniu zwykłym. Zdaniem Sądu co do istoty postępowania nadzorczego rektora podobieństwa należałoby upatrywać raczej w postępowaniu prowadzonym w ramach nadzoru wojewody nad jednostkami samorządu terytorialnego. Osobie występującej do rektora o uchylenie w ramach nadzoru decyzji komisji stypendialnej można by wobec tego przepisać status strony w tym postępowaniu tylko o ile wyraźny przepis prawa by tak stanowił. W przepisach Prawa o szkolnictwie wyższym brak takiego przepisu. Wnioskowi skarżącej do rektora należy zatem przypisać jedynie charakter sygnału, po którego zbadaniu rektor może, ale nie jest zobowiązany, wszcząć z urzędu postępowanie nadzorcze. W konsekwencji skarżąca nie ma interesu prawnego, w rozumieniu art. 50 p.p.s.a., w zaskarżeniu "bezczynności" rektora, który nie zamierza prowadzić postępowania nadzorczego. Wypowiadając się odnośnie wniosku Rektora [...] o odrzucenie skargi należy zwrócić uwagę, iż wskazana swoista procedura nadzorcza, stosownie do art. 177 ust. 6 p.s.w. może zakończyć się uchyleniem kontrolowanej decyzji komisji stypendialnej. Ustawodawca nie wypowiada się w kwestii formy, w jakiej ma zapaść tego rodzaju rozstrzygnięcie organu nadzorczego. Zdaniem Sądu w tej kwestii powinien mieć odpowiednie zastosowanie przepis art. 104 k.p.a. przewidujący dla rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę formę decyzji. Jeżeli zatem mamy do czynienia z postępowaniem, które powinno być zakończone decyzją – a nie postanowieniem czy też aktem lub czynnością określonymi w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżąca nie była zobowiązana do wyczerpania postępowania określonego w art. 52 § 4 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 480/06, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 188512). Z drugiej strony – nadzór ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego nie obejmuje decyzji administracyjnych wydawanych przez rektora (art. 36 ust. 1 p.s.w.), nie jest zatem możliwe (nawet gdyby rektor wszczął postępowanie nadzorcze, tylko prowadził je opieszale), wobec braku organu wyższego stopnia (por. art. 17 pkt 3 k.p.a.), wniesienie na rektora zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Skutkuje to możliwością bezpośredniego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność rektora – o ile oczywiście skarżący ma interes prawny we wniesieniu takiej skargi. Ponieważ – jak wyżej wywiedziono – skarżącej takiego interesu prawnego przypisać nie można, Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.