I OSK 1809/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz skargi kasacyjnej S. S.A. z siedzibą w [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 292/05 o umorzeniu postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Miejskiej w Sieradzu z dnia 26 czerwca 2003 r. nr XI/101/2003 w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 11 lipca 2006 r. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi . S.A. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości. W motywach Sąd wskazał, że w toku postępowania nieruchomość objęta scaleniem została zbyta przez S. S.A. na rzecz I. Sp. z o.o. W rezultacie S. S.A. straciła tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, a w efekcie interes prawny do skarżenia uchwały Rady Miejskiej. W jej miejsce wstępuje nabywca nieruchomości (I. Sp. z o.o.), który oświadczył, że popiera wniesioną skargę. Z tego względu postępowanie należało umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Skargi kasacyjne od powyższego postanowienia złożyły Spółka Akcyjna S. i Spółka z o.o. I., reprezentowane przez pełnomocników. I. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie skargi lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie: 1) art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), poprzez przyjęcie, że wydanie wyroku stało się zbędne, mimo że I. Sp. z o.o. stała się stroną postępowania, 2) art. 134 § 1 powołanej ustawy, poprzez nierozpatrzenie zarzutów skargi, 3) art. 44 § 2 powołanej ustawy, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy Sąd I instancji odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie pełnomocnika I. Sp. z o.o. i powinien był wezwać Spółkę do zatwierdzenia czynności dokonanych przez pełnomocnika, 4) art. 183 § 1 pkt 5 powołanej ustawy, poprzez pozbawienie I. Sp. z o.o. możliwości ochrony swoich praw, z uwagi na brak wezwania do zatwierdzenia czynności pełnomocnika po wydaniu postanowienia o odmowie jego dopuszczenia do udziału w sprawie, 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c powołanej ustawy, poprzez jego niezastosowanie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiający się w umorzeniu postępowania, zamiast uwzględnienia skargi. I. Sp. z o.o. podkreśliła, że Sąd I instancji niewłaściwie umorzył postępowanie wskazując na jego bezprzedmiotowość, w sytuacji, gdy istniał podmiot posiadający interes w prowadzeniu postępowania. S. S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 161 § 1 pkt 3, art. 50 § 1 i art. 32 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Spółka wskazała, że wadliwe było umorzenie całości postępowania, mimo że z uzasadnienia postanowienia wynikało, iż intencją Sądu było wyeliminowanie jednego z podmiotów skarżących, z powodu braku legitymacji do pozostawania stroną w postępowaniu. Ponadto, skarżący wskazał, że pojęcie interesu prawnego należy interpretować szeroko, a w niniejszej sprawie S. S.A. nadal posiada interes prawny do prowadzenia wszczętego postępowania, z uwagi na ewentualny wpływ rozstrzygnięcia Sądu na stosunki z nabywcą nieruchomości, a także z organem administracji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość ma miejsce wtedy, gdy w następstwie zdarzeń zaistniałych w toku postępowania, sprawa sądowoadministracyjna przestaje istnieć. W niniejszej sprawie, sprawa sądowoadministracyjna została wszczęta na skutek skargi S. S.A. Uprawnienia do zaskarżenia uchwały Rady Miejskiej w [...] skarżąca Spółka wywodziła z faktu, że uchwała ta dotyczyła działki będącej jej własnością. W toku postępowania nastąpiła zmiana właściciela działki, a nabywca działki poparł skargę wniesioną przez jego poprzednika (na marginesie należy podkreślić, że pismo popierające skargę zostało podpisane przez osoby uprawnione do reprezentacji Spółki zgodnie z wypisem z KRS, nie zaś przez pełnomocnika, niedopuszczonego przez Sąd I instancji do udziału w postępowaniu – k. 140). Należy więc uznać, że sprawa sądowoadministracyjna jest nadal w toku, a Sąd I instancji umarzając postępowanie naruszył art. 161 § 1 pkt 3 ustawy, co słusznie podnieśli skarżący w skargach kasacyjnych. Zgodnie z art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W doktrynie prawa sądowoadministracyjnego przyjmuje się, że skarga wniesiona przez podmiot, który nie legitymuje się interesem prawnym podlega oddaleniu (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2006, str. 135). Brak legitymacji skargowej po stronie podmiotu skarżącego nie jest więc brakiem formalnym, podlegającym ocenie na posiedzeniu niejawnym, ale stanowi element merytorycznego rozpoznania skargi. Implikuje to konieczność rozpoznania skargi na rozprawie, w składzie trzech sędziów. Należy więc podkreślić, że kwestia posiadania przez S. S.A. i I. Sp. z o.o. interesu prawnego do występowania w toczącej się sprawie może być przedmiotem rozpoznania Sądu jedynie na rozprawie i wątpliwości w tej kwestii nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania na posiedzeniu niejawnym. Sąd I instancji, umarzając postępowanie z powodu braku legitymacji skargowej jednego z występujących w sprawie podmiotów, naruszył więc art. 50 § 1 ustawy. Ponieważ ustalenie stron postępowania będzie przedmiotem rozpoznania na rozprawie, Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do zarzutu naruszenia art. 32 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie przychylił się natomiast do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 44 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kwestia dopuszczenia pełnomocnika do działania w imieniu I. Sp. z o.o. była przedmiotem odrębnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2006 r. i badanie jego prawidłowości mogło nastąpić w trybie zaskarżenia tego postanowienia na zasadach ogólnych. Odmowa dopuszczenia pełnomocnika I. Sp. z o.o. do udziału w sprawie nie miała wpływu na treść będącego przedmiotem skargi kasacyjnej postanowienia o umorzeniu postępowania, nie można więc uznać, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 44 § 2 w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również poglądu pełnomocnika I. Sp. z o.o., jakoby Sąd I instancji naruszył art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W postępowaniu I instancji nie została naruszona ani zasada, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną, ani też norma, zgodnie z którą sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenia wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 183 § 1 pkt 5 powołanej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że we wskazanej ustawie taka jednostka redakcyjna nie istnieje, zarzut ten nie może więc odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.