II OSK 472/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko( spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. NSA Paweł Miładowski Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Spółka z o.o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1085/06 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o.o. w O. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. udzielił Spółce z o.o. "[...]" pozwolenia na użytkowanie wielorodzinnego budynku mieszkalnego "[...]" zlokalizowanego na terenie działek położonych w P., oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...], [...], [...] i [...]. Kolejną decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził z urzędu nieważność wymienionej wyżej decyzji. Od tej decyzji Spółka "[...]" wniosła odwołanie z uchybieniem terminu. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 59 § 2 K.p.a. odmówił wnioskującej Spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji MWINB w W. z dnia [...]. Uzasadniając postanowienie o odmowie przywrócenia terminu organ wskazał, że strona otrzymała decyzję stwierdzającą nieważność pozwolenia na użytkowanie budynków w dniu [...] z prawidłowym pouczeniem o możliwości wniesienia od niej odwołania w terminie 14 dnia od daty jej doręczenia. We wniosku o przywrócenie terminu podała, że w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania, to jest w dniu [...], panowały skrajnie niekorzystne warunki atmosferyczne a służby drogowe nie radziły sobie z usuwaniem śniegu z dróg. Pracownik wiozący odwołanie na pocztę uczestniczył w incydencie drogowym, bowiem na skutek oblodzenia jezdni samochód wpadł w poślizg. W następstwie tego zdarzenia dotarł on do urzędu pocztowego przed jego zamknięciem i jednocześnie niemożliwe było już złożenie odwołania w biurze [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które w tym czasie było zamknięte. Odmawiając przywrócenia terminu organ wskazał, że wnioskująca Spółka nie uprawdopodobniła w przekonywujący sposób, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Ani bowiem trudne warunki na drodze, ani fakt udziału pracownika w incydencie drogowym nie mogą być – zdaniem organu – uznane za przyczyny uniemożliwiające złożenie odwołania w terminie. Fakty podane dla usprawiedliwienia spóźnienia nie zostały wykazane żadnym dokumentem a strona miała 14 dni na przygotowanie i wniesienie odwołania, które można było też wysłać z czynnego całą dobę urzędu pocztowego w W.. Postanowienie GINB z [...] Spółka "[...]" zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2006 r. skargę oddalił stwierdzając, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić wówczas, gdy dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przedstawione przez stronę okoliczności nie dawały podstawy do uwzględnienia wniosku do przywrócenia terminu. Skarżąca nie dołożyła bowiem staranności przy wniesieniu odwołania, wymaganej przy prowadzeniu własnych spraw. Po stronie Spółki leży przyczyna uchybienia terminu poprzez niewłaściwe zabezpieczenie prowadzenia spraw Spółki, w szczególności nadanie odwołania w ostatnim dniu upływu terminu. Przy wysyłce skargi pracownicy jednostki skarżącej odpowiedzialni za kwestie prawne, zdając sobie sprawę ze skutków składanych pism do Sądów, winni sprawdzić prawidłowość i przede wszystkim termin sporządzenia skargi. Ponadto, jak trafnie podniósł Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, niekorzystne warunki atmosferyczne oraz złe warunki na drogach nie mogą być uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia. Także okoliczność, iż pracownik, w drodze do Urzędu Pocztowego w P. uczestniczył w incydencie drogowym, nie oznacza jeszcze, że odwołanie nie mogło zostać wysłane w terminie, skarżąca bowiem nie potwierdziła tego zdarzenia jakimkolwiek dokumentem. W przypadku prawidłowego pouczenia o trybie i terminie wniesienia odwołania, odwołujący się przy dołożeniu należytej staranności powinien zadbać o to, aby odwołanie zostało wniesione osobiście lub za pośrednictwem poczty. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Sądu podane w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenie, iż strona skarżąca okoliczności tej nie wykazała, nie jest dowolne i wynika z prawidłowej i rzetelnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dlatego orzeczenie organu odwoławczego, odmawiające przywrócenia terminu, Sąd I instancji uznał za trafne i zgodne z prawem. W skardze kasacyjnej wniesionej od wymienionego wyroku Spółka "[...]" zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że strona jest obowiązana wykazać dokumentami okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w tym, fakty powszechnie znane, oraz że warunki atmosferyczne, zwłaszcza noszące charakter siły wyższej, nie są okolicznością uprawdopodobniającą, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Skarżąca zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zastosowania i oddalenie skargi, pomimo naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 77 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, 2) art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że strona mogła podejmować działania mające na celu przezwyciężenie przeszkód, spowodowanych siłami natury oraz zaniechaniami służb drogowych. Wobec tych zarzutów skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył przepisu art. 58 § 1 K.p.a. a także wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów proceduralnych ani przez ich wadliwą wykładnię, ani nieprawidłowe zastosowanie. Wprawdzie skarżąca trafnie podniosła, iż przepis art. 58 § 1 K.p.a. nie wymaga udowodnienia istnienia przyczyny usprawiedliwiającej niezachowanie terminu do dokonania czynności procesowej (tym bardziej udowodnienia dokumentem), lecz przyjęcie tego błędnego poglądu nie miało wpływu na treść zaskarżonego postanowienia. Wymieniony przepis uzależnia przywrócenie terminu od następujących warunków: jeżeli zwróci się o to zainteresowany i jednocześnie uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Uprawdopodobnienie przyczyny spóźnienia zastępuje formalny dowód, lecz nie jest równoznaczne z gołosłownym podaniem przez wnioskodawcę przyczyny niezachowania terminu, chyba że przyczyna ta jest powszechnie znana. Uprawdopodobnienie jakiejś okoliczności wymaga zastąpienia dowodu środkami nieskrępowanymi wymaganiami stawianymi co do formy przez przepisy K.p.a. o postępowaniu dowodowym. W praktyce częstym środkiem uprawdopodobnienia są pisemne oświadczenia osób trzecich. Może być nim też tzw. "początek dowodu na piśmie" (patrz. Komentarz do Kpc, pod red. T. Erecińskiego, Wydawnictwo Prawnicze 2001, t. 1, s. 468). Trafnie więc stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż skarżąca powołując się gołosłownie na fakt kolizji drogowej samochodu pracownika wiozącego odwołanie na pocztę nie uprawdopodobniła przyczyny nienadania przesyłki w terminie. Skarżąca nie tylko nie wykazała, ale nawet nie uprawdopodobniła zaistnienia tego faktu. Nadto należy zauważyć, że wskazana wiarygodnie przyczyna niezachowania terminu podlega ocenie organu i tylko wtedy może stanowić podstawę do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, gdy jej zaistnienie rzeczywiście uniemożliwiało dokonanie czynności przy zachowaniu przez stronę należytej staranności koniecznej przy prowadzeniu własnych spraw. Przyjęcie więc przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że nawet zaistnienie trudnych, zimowych warunków atmosferycznych i związane z tym trudności komunikacyjne oraz będąca tego następstwem drobna kolizja drogowa – w sytuacji będącej przedmiotem niniejszej oceny – nie uniemożliwiły stronie wysłania odwołania w terminie, było trafnie. Siedziba skarżącej znajduje się bowiem w P. pod W., z którą miejscowość ta ma liczne połączenia komunikacyjne, w tym pociągami podmiejskimi. Skarżąca mogła więc skierować pracownika do Warszawy, gdzie poczta jest czynna całą dobę. Ocena, iż strona nie uprawdopodobniła istnienia przyczyny uniemożliwiającej jej wysłanie odwołania w terminie nie narusza więc art. 58 § 1 K.p.a. Sąd I instancji nie naruszył też art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wskazanie w motywach wyroku przyczyny nieuwzględnienia skargi ani art. 145 § 1 pkt 1c tej ustawy przez oddalenie skargi. Trafnie natomiast strona podniosła, iż nie może stanowić podstawy do odmowy przywrócenia terminu fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dopełnienie czynności wystąpiła dopiero w ostatnim dniu terminu. Fakt, iż strona mogła wcześniej dokonać czynności, lecz zwlekała z tym do ostatniego dnia ustawowego terminu, w którym zaistniała przeszkoda do dokonania tej czynności, nie może stanowić podstawy odmowy uwzględnienia wniosku z art. 58 K.p.a., bowiem strona nie może przewidywać, że w ostatnim dniu terminu zaistnieje nieprzewidziana sytuacja uniemożliwiająca jej dokonanie czynności z zakresu postępowania administracyjnego. Przyjęcie przez organy i WSA takiej wykładni art. 58 § 1 K.p.a. – w świetle tego, co ustalono wyżej – nie miało jednak wpływu na treść zaskarżonego postanowienia i zaskarżonego wyroku. Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.