II SA/Po 491/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] Nr [...] II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska W toku kontroli przeprowadzonej na nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. stwierdził, że w 1999 r. na nieruchomości pobudowano samowolnie obiekty magazynowe. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. nakazał skarżącemu J.W. przedłożenie w określonym terminie wymienionych szczegółowo dokumentów celem legalizacji wybudowanych obiektów. W związku z bezskutecznym upływem wskazanego w postanowieniu terminu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) nakazał J.W. właścicielowi przedsiębiorstwa PHU "A" w K., ul. [...] wykonać rozbiórkę budynków magazynowych o wymiarach 111,0x10,0 oraz 14,0x30,0 m znajdujących się na działkach nr [...] i nr [...] w K. przy ul. [...] oraz uporządkować teren rozbiórki. W przewidzianym ustawą terminie skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, żądając jej uchylenia i podnosząc, że pomimo starań skarżący nie był w stanie uzyskać wymienionych w postanowieniu z [...] dokumentów. Nieruchomość przy ul. [...] została skomunalizowana w 2003 r. i stanowi własność Miasta K. , i Rejonowa Spółdzielnia B w K. nie jest w stanie udokumentować prawa do dysponowania nią na cele budowlane. Skarżący powołał się na treść art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, stwierdzając, że nie będąc właścicielem nieruchomości, nie ma on podstaw do występowania z wnioskiem pozwolenie na użytkowanie wybudowanych wiat magazynowych. J.W. zakwestionował też ustalenie, iż przedmiotowe obiekty wybudował on samowolnie w 1999 r., wyjaśniając że budowę wiat ukończył w 1998 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. 1 Uzasadniając organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U Nr 80, poz. 718 ze zm.) do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeżeli ich budowa jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem, stosuje się przepisy art. 48 ust. 2-5 tej ustawy. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że zgoda Rejonowej Spółdzielni B w K. mogła świadczyć jedynie o prawie dysponowania nieruchomością na określone cele inwestycyjne, nie stanowiła natomiast wymaganego pozwolenia na budowę. W skardze do sądu administracyjnego J.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniósł, że w związku ze sporem dotyczącym prawa dysponowania nieruchomością skarżący nie uzyskał wymaganych postanowieniem dokumentów, i zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania sądowadministracyjnego. Podniesiono również, że od wybudowania obiektów upłynął okres 5 lat. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Obowiązkiem rozpoznających przedmiotową sprawę organów administracji publicznej było dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a następnie w oparciu o cały materiał dowodowy podjęcie decyzji rozstrzygającą sprawę co do jej istoty (art. 7, 77 § 1 i 104 kpa). Rozpoznający sprawę organ I instancji przyjął, że budowę objętych nakazem rozbiórki obiektów ukończono w 1999 r. Stanowisko to nie zostało zweryfikowane, pomimo że ustalenia organu I instancji zostały zakwestionowane w złożonym przez skarżącego odwołaniu. Tymczasem dokładne ustalenie daty budowy obiektu budowlanego, jego usytuowania, wymiarów i innych szczegółów technicznych jest niezbędne w każdej sprawie, gdzie zachodzi prawdopodobieństwo, że obiekt został zbudowany nielegalnie i w związku z tym może być orzeczony nakaz rozbiórki. Sąd 2 orzeka na podstawie akt sprawy i w oparciu o materiały dowodowe zgromadzone przez organy administracji publicznej. Kontrola aktów administracyjnych dokonywana przez sąd administracyjny nie może się opierać na domysłach i niejasnych ustaleniach stanu faktycznego, nie dających możliwości udzielenia odpowiedzi na zarzuty strony skarżącej (por. wyrok NSA z dn. 4 lipca 2001 r., sygn. IV SA 2417/00). W toku postępowania ograny nie odniosły się też do podnoszonego przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisu abolicyjnego, tj. art. 49 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. przewidującego uzyskanie pozwolenia na użytkowanie w przypadku, gdy zrealizowana samowola budowlana pozostawała przez 5 lat poza prawem, dającego możliwość uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu przy zachowaniu określonych w ustawie warunków. Zmiana wprowadzona w 2003 r. zreformowała art. 49 Prawa budowlanego i w związku z wprowadzeniem ogólnej zasady pozwalającej na zalegalizowanie samowoli budowlanych dotychczasowy przepis stracił rację bytu. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wyjaśniono tylko, że zgodnie z uregulowaniami prawnymi obowiązującymi od 11 lipca 2003 r. zawartymi w art. 7 ust. 2 załącznika do ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeżeli ich budowa jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - stosuje się przepisy art. 48 ust. 2-5 Prawa budowlanego. Zadaniem organu przed wydaniem stosownej decyzji było więc zbadanie zgodności będących przedmiotem postępowania obiektów z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z akt sprawy wynika, że postępowania w tym zakresie w ogóle nie prowadzono, w skutek czego de facto niemożliwa stała się ocena spełnienia wskazanych w art. 7 ust. 2 ustawy, o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw przesłanek. W kontekście powyższego należałoby zastanowić się również nad znaczeniem dla rozpoznawanej sprawy stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 18 października 2006 r. sygn. P 27/05 (Dz.U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1221). Po rozpoznaniu pytania prawnego Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., iż art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718) w zakresie, w jakim wyłącza 3 stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 lipca 2003 r., do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo, że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r., jest niezgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje je art. 77 § 1 kpa, jak też nie wykazały należytej dbałości i staranności o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego koniecznym było uchylenie decyzji organów obu instancji Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rzeczą organu będzie uwzględnienie uwag zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska