III SA/Wa 3052/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2006r. sprawy ze skargi: "E." spółka cywilna - E. K. i Z. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lipca 2006r., Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt 1 wyroku nie może być wykonana w całości E. i Z. K. wspólnicy spółki cywilnej - "E." w S. (dalej "E.") wystąpili do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) Oddział w W. z wnioskiem z ... marca 2006r. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu oświadczyli, iż przyczyną złożenia wniosku jest likwidacja firmy oraz jej problemy finansowe związane z zaległościami w stosunku do wierzycieli, brak możliwości wyegzekwowania przysługujących spółce należności od kontrahentów oraz zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Oświadczyli, iż poza wykonywaną pracą nie posiadają innych źródeł dochodów. Nie mają żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, a przy tak dużej kwocie zaległości jej spłata pociągnie za sobą skutki w postaci braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. ZUS decyzją z ... czerwca 2006r. wydaną na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwaną dalej: u.s.u.s.) odmówił spółce cywilnej "E." umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Funduszu Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej wysokości 268.667,49 zł. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i uznano, iż strona nie uwiarygodniła w należyty sposób okoliczności, które stanowiłyby podstawę do umorzenia należności lub stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Wyjaśniono, iż Urząd Skarbowy prowadzi wobec spółki egzekucję na rzecz ZUS, której bezskuteczności nie stwierdzono. Ponadto stwierdzono, iż wspólnicy spółki cywilnej, stosownie do art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), odpowiadają całym majątkiem solidarnie ze spółką, za zaległości podatkowe spółki i wspólników. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z ... czerwca 2006r. strona wniosła o uchylenie ww. decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdzono, iż organ niewłaściwie przeprowadził postępowanie dowodowe nie uwzględniając treści art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. oraz art. 28 ust.3a i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej powoływane jako rozporządzenie z 2003r.). Analiza dokumentów dokonana przez organ nie uwzględniła stanu posiadanego majątku, niskich wynagrodzeń za pracę, które uniemożliwiają spłatę zobowiązań oraz utrudniają zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. ZUS decyzją z ... lipca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., podtrzymał decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu po skrótowym przedstawieniu stanu faktycznego sprawy podniesiono, iż powtórna analiza dokumentów nie potwierdziła okoliczności, które stanowiłyby podstawę konieczną do umorzenia należności, ani możliwości stwierdzenia całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Urząd Skarbowy w S. nadal prowadzi wobec spółki egzekucję administracyjną, której bezskuteczności nie stwierdził. Wskazał, iż według oświadczenia wspólników spółka, posiada wierzytelności u "P." sp. z o.o. w S. oraz "M." w W. Wyjaśniono ponadto, iż trudna sytuacja, w jakiej znalazła się spółka nie uzasadnia i nie może przemawiać za umorzeniem należności, gdy odpowiedzialność za powstanie zadłużenia ponosi spółka - płatnik składek. Stwierdzono, iż powoływany przez stronę art. 28 ust. 3a i u.s.u.s. ma zastosowanie wyłącznie do składek na ubezpieczenie społeczne, a związku z art. 32 ww. ustawy, także do składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, ale składki tego typu nie zostały zaewidencjonowanie na koncie spółki. W związku z tym wobec spółki cywilnej mogły być rozważane jedynie przesłanki z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie decyzji drugiej instancji i wydanie, bądź orzeczenia co do istoty, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po powtórzeniu argumentacji prezentowanej w postępowaniu administracyjny, o trudnej sytuacji finansowej, braku możliwości spłaty zadłużenia wobec ZUS oraz o nieprawidłowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w sposób sprzeczny z przepisami postępowania administracyjnego i nie uwzględnieniu treści art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., strona wskazała, iż wyliczona przez ZUS kwota zaległości w wysokości 268.677,49 zł, nie jest pełną kwotą zadłużenia, pominięto bowiem 28.212,34 zł (zaległość Z. K.) i 48.769,05 zł (zaległość E. K.). Podniosła również, że organ nieprawidłowo określił dochód Z. K. z tytułu zatrudnienia na 1500 zł., już w styczniu 2006r. otrzymywał on wynagrodzenie w wysokości 1000 zł brutto, a od lutego 2006r., w wysokości 500 zł brutto. Dochód E. K. również nie był prawidłowo podany. Otrzymuje ona wynagrodzenie za pracę w wysokości 900 zł brutto (648 zł netto). Strona wyjaśniła, iż wspólnicy spółki cywilnej ponoszą stałe koszty utrzymania mieszkania, opłaty m.in. za telefon i energię elektryczną oraz stałe koszty leków (200 zł miesięcznie), artykułów spożywczych i chemicznych, ale nie posiadają faktur dokumentujących zakup lekarstw. Nie są też w stanie podjąć jakiejkolwiek formy spłacenia zadłużenia, ze względu na niskie dochody, które utrudniają zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Strona zarzuciła organowi stronniczość. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.). Sąd - zgodnie z art. 135 P.p.s.a. - ma obowiązek zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m. in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organem właściwym do jego załatwienia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej spawie, mimo powyżej wskazanych unormowań, decyzję wydał organ niewłaściwy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes ZUS. Naruszenie przepisów o właściwości, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi wadę, która skutkuje nieważnością decyzji. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Sąd, z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na mocy art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.