III SA/Wa 3050/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2006r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lipca 2006r., Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt 1 wyroku nie może być wykonana w całości E. K. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) Oddział w W. z wnioskiem z ... marca 2006r. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu oświadczyła, przyczyną złożenia wniosku jest likwidacja spółki cywilnej - "E." w S., w której jest wspólnikiem oraz jej problemy finansowe związane z zaległościami w stosunku do wierzycieli, brak możliwości wyegzekwowania przysługujących spółce należności od kontrahentów oraz zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdziła też, że poza wykonywaną pracą nie posiada innych źródeł dochodów. Nie ma żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, a przy tak dużej kwocie zaległości jej spłata pociągnie za sobą skutki w postaci braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. ZUS decyzją z ... czerwca 2006r. wydaną na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwaną dalej: u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej wysokości 48.769,05 zł. W uzasadnieniu przytoczono treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej powoływane jako rozporządzenie z 2003r.) i uznano, iż strona w przedstawionej dokumentacji nie uwiarygodniła należycie okoliczności, które stanowiłyby podstawę do umorzenia należności lub stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności na podstawie art. 28 u.s.u.s. Wskazano, iż strona osiąga dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 900 zł miesięcznie, a z przedłożonego rozliczenia PIT-36 wynika, iż za 2005r. uzyskała dochód w wysokości 8.973 zł oraz zaciągnęła kredyt mieszkaniowy, mimo iż nie posiada nieruchomości i ma zadłużenie w ZUS od września 1999r. oraz nie wykazywała żadnej inicjatywy jego spłaty. Mąż strony osiąga też stałe dochody miesięczne z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Strona nie wykazała zatem, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać zaległych należności wobec ZUS. Według oświadczenia nie ponosi wraz z małżonkiem stałych kosztów utrzymania. Brak jest informacji o konieczności sprawowania opieki na przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej stronę możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Mimo trudnej sytuacji, strona nie korzysta z pomocy społecznej. Istnieje zatem możliwość spłacenia należności w układzie ratalnym w bliższej lub dalszej przyszłości. Składki na ZUS ulegają bowiem przedawnieniu po 10 latach. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z ... czerwca 2006r. strona wniosła o uchylenie ww. decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdziła, iż organ niewłaściwie przeprowadził postępowanie dowodowe nie uwzględniając treści art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. oraz art. 28 ust.3a i § 3 rozporządzenia z 2003r. Analiza dokumentów dokonana przez organ nie uwzględniła stanu posiadanego majątku, niskich wynagrodzeń za pracę, które uniemożliwiają spłatę zobowiązań oraz utrudniają zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Podniosła również, że podana przez organ wysokości wynagrodzenia - 900 zł jest kwotą brutto (tj. około 600 zł netto). Podkreśliła, iż ponosi stałe koszty utrzymania, tj. opłatę za telefon i energię elektryczną artykuły spożywcze i chemiczne. Niskie wynagrodzenie za prace uniemożliwia spłatę zobowiązań oraz utrudnia zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. ZUS decyzją z ... lipca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., podtrzymał decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu po skrótowym przedstawieniu stanu faktycznego sprawy podniesiono, iż w trakcie prowadzonego postępowania organ nie uchybił treści art. 77 § 1 k.p.a., gdyż strona ... kwietnia 2006r. była wzywana do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, a ... maja 2006r. złożyła oświadczenie, że nie wnosi zastrzeżeń i uwag, co do toczącego się postępowania, oraz że zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny. Organ uznał też, iż powtórna analiza dokumentów nie potwierdziła okoliczności, które stanowiłyby podstawę do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., gdyż strona nie wykazała, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić zaległych należności wobec ZUS. Wyjaśnił, iż z oświadczenia męża strony z ... maja 2006r. wynika, iż koszty utrzymania mieszkania ponosi syn. Wskazano, iż umowę kredytu mieszkaniowego strona podpisała ... marca 1999r., a już w lutym na jej koncie powstało zadłużenie wobec ZUS. Organ wyjaśnił również, iż strona w sposób należyty nie wywiązywała się z układu ratalnego. Podniósł jednak, że choć z aktualnych dokumentów wynika, iż sytuacja finansowa strony uległa pogorszeniu (obniżenie zarobków męża), nie może stwierdzić całkowitej nieściągalności składek. Wnioskodawczyni nadal pracuje na czas określony tj. do 31 maja 2007r. a stan zdrowia męża strony nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę zaległych składek. Przedłożone rachunki potwierdzają, iż małżonkowie są w stanie ponosić koszty bieżącego utrzymania oraz spłaty zobowiązań kredytowych. Urząd Skarbowy w S. prowadzi też egzekucję administracyjną, co nie pozwala na stwierdzenie całkowitej nieściągalności. W ocenie Zakładu trudna sytuacja strony i jej męża nie uzasadnia umorzenia należności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie decyzji drugiej instancji i wydanie, bądź orzeczenia co do istoty, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po powtórzeniu argumentacji prezentowanej w postępowaniu administracyjny, o trudnej sytuacji finansowej, braku możliwości spłaty zadłużenia wobec ZUS oraz o nieprawidłowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w sposób sprzeczny z przepisami postępowania administracyjnego i nie uwzględnieniu treści art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a i rozporządzenia z 2003r., strona wskazała, iż organ jest stronniczy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.). Sąd - zgodnie z art. 135 P.p.s.a. - ma obowiązek zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m. in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organem właściwym do jego załatwienia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej spawie, mimo powyżej wskazanych unormowań, decyzję wydał organ niewłaściwy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes ZUS. Naruszenie przepisów o właściwości, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi wadę, która skutkuje nieważnością decyzji. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Sąd, z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na mocy art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.