II OZ 1032/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia del. WSA Marzenna Linska - Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 18 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 2111/03 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 27 czerwca 2007 r. oddalił wniosek C. K. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 16 października 2003 r. odmówiono zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu oddalonego wówczas wniosku skarżący podniósł te same okoliczności, co w obecnym wniosku. Sąd zwrócił uwagę, iż jedyną istotną okolicznością pomiędzy sytuacją majątkową opisaną we wniosku z 2003 r., i w obecnym wniosku o zwolnienie od kosztów jest fakt, że wówczas skarżący mieszkał z niezamężną córką i siedemnastoletnią wnuczką, a obecnie mieszka sam, przy czym przekazuje córce ok. (...) zł miesięcznie. Sąd zwrócił uwagę, iż skarżący ma stały miesięczny dochód w wysokości ok. (...) zł, przez co znacznie odbiega od poziomu osób najuboższych, a dla takich właśnie przewidziana jest instytucja prawa pomocy. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik skarżącego adwokat A. Ż.. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podniósł, iż od poprzedniego postanowienia, którym odmówiono C. K. zwolnienia od kosztów sądowych zaszły znaczne zmiany. Autor zażalenia wskazał, że zwiększyły się koszty leczenia skarżącego, musi on korzystać z pomocy osób trzecich. Całą emeryturę C. K. przeznacza na swoją egzystencję i koszty leczenia. Nadto pełnomocnik podał, iż skarżący myślał, że nie będą go obciążały inne koszty procesowe, ponieważ wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z 13 maja 2002 r., uchylono decyzje o pozbawieniu go praw kombatanckich. W konkluzji zażalenia jego autor wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych (§ 3 art. 245 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji co do tego, iż nie uległy zmianie zasadnicze okoliczności faktyczne leżące u podstaw prawomocnego postanowienia z dnia 16 października 2003 r., na mocy którego odmówiono C. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Trafnie Sąd I instancji zwrócił uwagę na jedyną zmianę powstałą w sytuacji majątkowej skarżącego i stwierdził, iż fakt dobrowolnego przekazywania przez skarżącego połowy dochodu córce nie ma decydującego wpływu na ocenę jego sytuacji majątkowej. Należy podnieść, iż wywody autora zażalenia są gołosłowne, lakoniczne i nie poparte jakimikolwiek dowodami. W sprawie istotne znaczenie ma fakt, że skarżący pobiera stosunkowo wysoką w obecnych warunkach społeczno-gospodarczych kraju emeryturę, tj. ok. (...) zł (netto). Nie negując zatem ponoszonych przez skarżącego wydatków służących zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w tym znacznych na pokrycie kosztów leczenia, należy jednak uznać, iż jest on w stanie poczynić pewne oszczędności, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika, przypuszczenia skarżącego o braku konieczności pokrycia kosztów sądowych w przyszłości, z uwagi na uzyskanie korzystnego wyroku sądowego w 2002 r., nie posiadają jakiegokolwiek prawnego znaczenia. W postępowaniu w przedmiocie przyznanie prawa pomocy ocenia się bowiem aktualną sytuację majątkową skarżącego. Należy także podzielić pogląd wyrażony w literaturze, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36,39). W konkluzji należy stwierdzić, iż zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.