II OZ 363/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 lutego 2009 r., sygn. akt II SO/Op 22/06 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy postanawia: oddalić zażalenie Pismem z dnia 19 maja 2008 r. wezwano skarżącą do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na stosownym formularzu. Skarżąca zastosowała się do wezwania Sądu i przedłożyła stosowny wniosek, w którym oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, a ich dochód miesięczny stanowią emerytury w łącznej kwocie [...] zł. Ponadto skarżąca podała, że jest współwłaścicielką działki nr [...] i [...] w N. D. o pow. [...] m2, a w jej domu nie ma zimnej wody, ani ogrzewania, a także, że wytoczono jej ponad 200 procesów. Uzasadniając złożony wniosek wskazała na "układy korupcyjne" jakie jej zdaniem, panują w Gminie i w Starostwie w Trzebnicy. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd skarżąca pomimo wezwania i pouczenia jej o skutkach nie zastosowania się do jego treści, nie wyjaśniła wątpliwości odnoszących się do jej stanu majątkowego. W szczególności D. W. nie odniosła się do kwestii wydatków rodziny, nie precyzując i nie dokumentując danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i ewentualnymi kosztami leczenia, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że ona i jej mąż nie mają pieniędzy na lekarstwa i na leczenie. Skarżąca nie doręczyła żądanych przez Sąd zeznań podatkowych, tłumacząc to okolicznością, iż nie składa takich rozliczeń "w urzędzie". W tym stanie sprawy, wobec nie przedłożenia przez skarżącą żądanych dodatkowych informacji i dokumentów, Sąd ocenił sytuację materialną skarżącej jedynie na podstawie zebranych w sprawie danych i uznał, iż skarżąca nie wykazała, aby spełniała przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. Zdaniem Sądu, przywołane okoliczności sprawy, pomimo oświadczenia skarżącej o złej sytuacji materialnej jej rodziny, nie wskazują na fakt, iż skarżąca jest osobą ubogą, źle sytuowaną materialnie, której nie stać na pokrycie - przynajmniej w określonej części - kosztów sądowych. Skarżąca i jej mąż uzyskują stały dochód w kwocie [...] zł netto, którego wysokość gwarantuje zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodziny skarżącej i daje także możliwość wygospodarowania środków na dodatkowy cel. Na powyższe postanowienie D. W. złożyła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy. Skarżącej nie można bowiem uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak bowiem trafnie zauważył Sąd I instancji skarżąca i jej mąż uzyskują stały dochód w kwocie [...] zł, którego wysokość gwarantuje zabezpieczenie podstawowych potrzeb rodziny skarżącej i daje także możliwość wygospodarowania środków na dodatkowy cel. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest okoliczność, że skarżąca nie wyjaśniła wszystkich wątpliwości odnoszących się do jej stanu majątkowego oraz, że stać ją na wszczynanie licznych spraw sądowych. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 lutego 2009 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.