I SA/Lu 501/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Stażysta Magda Gryzek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006r. sprawy ze skargi T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności spadkobiercy za zaległości podatkowe spadkodawcy. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa (kasa tutejszego Sądu) kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem wpisu od uiszczenia którego skarżący został zwolniony. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Wójt Gminy orzekł o odpowiedzialności T.W. za zaległości podatkowe z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i leśnym za 2001 r. , w kwocie 106.40 zł po zmarłej matce W.W. Jako podstawę prawną wskazał art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej (Dz.U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 6 ustawy o podatku rolnym (Dz.U. 1993r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) oraz art. 1, art. 2, art. 5 i art. 6 ustawy o podatku leśnym (Dz.U. 2002r. Nr 200, poz. 1682 ) i uchwałę Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2000 r. w sprawie obniżenia ceny skupu żyta. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że W.W. zmarła w dniu 22 czerwca 2000 r., a do chwili śmierci była właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,72 ha. Organ wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej, spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Ponieważ T.W. nie okazał postanowienia o nabyciu lub odrzuceniu praw do spadku po zmarłej matce, to ponosi odpowiedzialność za jej zaległości podatkowe za 2001 r. – w podatku rolnym – 105,30 zł i w podatku leśnym – 1,10 zł. W odwołaniu T.W. podnosił, że pomimo trwającego od kilku lat postępowania podatkowego, w toku którego oświadczał, że nie jest spadkobiercą, Gmina nie wystąpiła o stwierdzenie nabycia spadku przez sąd powszechny. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, określając przedmiot postępowania jako "ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2001 r.", uchyliło decyzję organu I instancji w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji ustalił spadkobiercom W.W. – D. Ś., T.W., L. W., J. W., J. N. i M.Z., łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i leśnym na 2001 r. , przy czym odwołanie złożył między innymi T.W. argumentując, iż nie jest spadkobiercą po zmarłem matce. Kolegium przytoczyło treść art. 133 Ordynacji podatkowej, art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy o podatku rolnym, art. 1 i art. 2 ustawy o podatku leśnym i art. 21 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) i wskazało, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów dane w nim zawarte są nieaktualne, bowiem figurująca jako właścicielka przedmiotowych gruntów W.W. zmarła 20 czerwca 2000 r. , stąd nie można wobec niej wydać decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Kolegium wskazało na treść art. 97 § 1 ordynacji podatkowej i obszernie wyjaśniło zasady odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy z powołaniem treści przepisów kodeksu cywilnego. Kolegium zauważyło też, że organ I instancji ustalając krąg potencjalnych spadkobierców w niniejszej sprawie pominął spadkobierców S.W., gdyż przed rozstrzygnięciem sprawy nie uzyskał postanowienia sądu powszechnego o nabyciu spadku po W.W., które w niniejszej sprawie było zagadnieniem wstępnym uzasadniającym zawieszenie postępowania podatkowego. Zdaniem Kolegium umorzenie postępowania w sprawie niniejszej byłoby przedwczesne, gdyż zachodzi duże prawdopodobieństwo, że T.W. jest spadkobiercą, co uzasadnia jej ponowne rozpoznanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz w pismach procesowych z dnia 17 sierpnia 2006 r. , z dnia 15 września 2006 r. oraz z dnia 4 października 2006 r. T.W. nie precyzując zarzutów naruszenia prawa podnosił, że nie może pogodzić się z podejmowanymi przez Wójta Gminy decyzjami podatkowymi, w których uznawany jest za spadkobiercę zmarłej w dniu 20 czerwca 2000 r. matki, pomimo braku sądowego stwierdzenia nabycia spadku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Z treści decyzji Wójta Gminy, w tym powołanej w niej podstawy prawnej wynika wprost, że jej przedmiotem było orzeczenie wobec skarżącego odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe ciążące na W.W. z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego na 2001 r. Z przyznanego przez organy podatkowe oraz skarżącego i przyjętego przez Sąd faktu zgonu W.W. w dniu 20 czerwca 2000 r. wynika, że nie mogła być podatnikiem w zakresie zobowiązań podatkowych, które stosownie do art. 6a ust. 6 ustawy o podatku rolnym oraz art. 66 ust. 6 ustawy o lasach (Dz.U. 2000 r. Nr 56, poz. 679 ), mogły powstać po dniu 1 stycznia 2001 r. wskutek doręczenia decyzji ustalających ich wysokość. Jak zasadnie wskazało Kolegium w swej decyzji, zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą śmierci, a więc nie może być ona podmiotem praw i obowiązków w zakresie prawa materialnego ,w tym podatkowego Tym samym W.W. nie mogła być spadkodawcą tych praw i obowiązków. Z tej przyczyny postępowanie w zakresie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, które powstać mogły dopiero w 2001 r. było bezprzedmiotowe, a decyzja wydana została z istotnym naruszeniem art. 97 § 1 , art. 98 § 1, art. 100 § 1 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie budzi również wątpliwości, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego wydana została w tej samej sprawie – wszczętej postanowieniem Wójta Gminy z dnia [...] marca 2006 r. , doręczonym skarżącemu w dniu 30 marca 2006 r. , a błędne oznaczenie jej przedmiotu w decyzji Kolegium nie zmieniało tożsamości rozpoznawanej sprawy. Skoro nie może toczyć się postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe W.W. za 2001 r., to przekazanie tej sprawy do ponownego rozpoznania dokonane zostało z naruszeniem art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. W ustalonym i niespornym stanie faktycznym organ odwoławczy zobowiązany był uchylić decyzję organu I instancji i postępowanie w sprawie umorzyć stosownie do art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak wyżej wskazano, niezależnie od okoliczności, czy skarżący jest spadkobiercą W.W., nie mogła być ona spadkodawcą zobowiązań, które na niej nie ciążyły, bowiem zmarła pół roku wcześniej zanim mogły one powstać. Z akt sprawy wynika, że odrębne postępowania w tym samym przedmiocie prowadzone były wobec innych osób uznanych również za spadkobierców W.W. przez organ i instancji, jednakże w zakresie tych odrębnych podmiotowo spraw, Sąd związany granicami podmiotowymi i przedmiotowymi rozstrzyganej sprawy, nie może się wiążąco wypowiadać. Zauważa jedynie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze może z urzędu lub na wniosek stron tych postępowań rozważyć, czy wydane w tych sprawach decyzje nie są dotknięte wadą nieważności określoną art. 247 § 1 pkt 3 w związku z art. 97 §1 i art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej. Ustosunkowując się do wywodów skarżącego co do okoliczności, iż nie jest on spadkobiercą po zmarłej matce, a tym samym nie jest właścicielem bądź współwłaścicielem gruntów i lasu do niej należących, wskazać należy, że sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem zaskarżonych doń decyzji wydawanych przez organy administracji publicznej. Niewątpliwie stwierdzenie faktu nabycia spadku nie należy do kompetencji organów administracji, gdyż zgodnie z art. 627 kpc postępowanie spadkowe należy do zakresu działalności sądów powszechnych i jedynie sąd może z urzędu badać kto jest spadkobiercą (art. 628 i art. 670 kpc). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz pism skarżącego i załączonych dokumentów wynika jedynie, że do dnia wydania tej decyzji nie było prowadzone postępowanie sądowe mające za przedmiot ustalenie kręgu spadkobierców po W.W.. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 1025 § 1 kc postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku przez spadkobiercę może być wszczęte na wniosek każdej osoby mającej w tym interes. Osobą taką może być również posiadająca osobowość prawną gmina, na terenie której położone są będące przedmiotem spadku grunty, gdyż brak stwierdzenia nabycia spadku przez spadkobiercę pozbawia ją należnych dochodów z tytułu podatków. O ile brak działań w tym zakresie ze strony skarżącego jest zrozumiały, podobnie jak i innych "potencjalnych" spadkobierców, o tyle zaniechanie celowych działań przez gminę jest niezrozumiałe. Z tych względów Sąd na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. , Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił wydane w sprawie decyzje, na podstawie art. 152 tejże ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a o kosztach orzekł na podstawie art. 223 § 2 w związku z art. 200 tej ustawy.