II SA/Rz 508/04

WyrokWSA w Rzeszowie2005-09-15

Skład orzekający: Robert Sawuła, Stanisław Śliwa, Magdalena Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość nabyta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która została przeznaczona na potrzeby spółdzielni, a następnie faktycznie wykorzystywana przez tę spółdzielnię, może zostać uznana za zbędną ze względu na cel nabycia, jeśli po upływie 7 lat od zawarcia umowy nabycia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu inwestycyjnego, a cel ten nie został zrealizowany?
Ratio decidendi
Nieruchomość nabyta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która została faktycznie wykorzystywana przez podmiot nabywający na cel określony w umowie nabycia (np. potrzeby spółdzielni, tartak, pomieszczenia składowe), nie może być uznana za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli po upływie 7 lat od nabycia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu inwestycyjnego lub cel ten nie został w pełni zrealizowany. Kluczowe jest faktyczne wykorzystanie nieruchomości zgodnie z deklarowanym celem nabycia.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę W.S. na decyzję Wojewody P. odmawiającą zwrotu nieruchomości nabytych w 1975 r. przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych w N.Ż. w trybie art. 6 ustawy z 1958 r. Wnioskodawca domagał się zwrotu działek, które pierwotnie nabył od niego i innych osób. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, obejmującym m.in. decyzje starosty i wojewody, organy administracji odmówiły zwrotu nieruchomości, uznając, że cel nabycia został zrealizowany poprzez wykorzystanie działek przez spółdzielnię i następnie przez Kółko Rolnicze w K. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że cel nabycia nie został zrealizowany, zwłaszcza po unieważnieniu przejęcia tartaku.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę W.S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty J. odmawiającą zwrotu nieruchomości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 15 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości – skargę oddala - II SA/Rz 508/04 Uzasadnienie Przedmiotem skargi W.S. jest decyzja Wojewody P. z dn.[...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Postępowanie w tej sprawie wszczęte zostało w 1992r. wnioskami A.P. i W.S. żądających zwrotu działek Nr 1384/1, 1384/2, 1384/3 oraz 1384/4 (wg numeracji obowiązującej w dacie złożenia żądania) położonych w N.Ż.. Działka Nr 1384/3 została nabyta od W.S. i D.P.zaś działka Nr 1384/1 od D.P. aktami notarialnymi z dn.3.10.1975r. odpowiednio Rep. A. Nr 2919/75 i Rep. A Nr 2913/75. Działki te nabyto w trybie art.6 ustawy z dn.12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a w obu aktach zaznaczono, że działki te nabyto "z przeznaczeniem dla potrzeb Spółdzielni", tj. Spółdzielni Kółek Rolniczych w N.Ż.. W aktach zalega także pismo Wi. S. z 1996r. wnoszącego o "wznowienie postępowania" dotyczącego działek Nr 1384/1 i 1384/3, a treści pisma wywnioskować można iż chodziło o jego podjęcie, albowiem prawdopodobnie było zawieszone z powodu śmierci A.P.. Z pisma tego wynika także, że działki Nr 1384/2 i 1384/4 stały się już własnością W.S.. W.S. złożył do akt sprawy pisemne oświadczenia spadkobierców po A.P. zrzekających się na jego rzecz roszczenia do zwrotu przejętych działek, tj. Nr 1384/1 i 1384/3. W 1998r. zawiadomiono wnioskodawcę o fakcie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w konsekwencji zmianie właściwości organu właściwego do prowadzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda K. wyznaczył termin załatwienia tej sprawy do końca 1998r.. Sprawy w wyznaczonym terminie nie załatwiono, a w 1999r. wskutek reformy administracji publicznej przekazano ją do załatwienia Staroście J.. Starosta przeprowadził rozprawę administracyjną, a następnie zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy komunalizacji działek Nr 1384/1 i 1384/3. Postanowienie o zawieszeniu postępowania utrzymał w mocy Wojewoda P. postanowieniem z dn.[...].. Odrębną decyzją z dn.[...]r. Wojewoda P. stwierdził nabycie działek Nr 1384/1 i 1384/3 na własność przez Gminę Nowy Ż.. Starosta J. sporządził operat szacunkowy działek objętych żądaniem zwrotu. Decyzją z dn.[...]r. Nr [...] Starosta J. orzekł o zwrocie na rzecz W.S. działek Nr 1384/1 i 1384/3 o łącznej powierzchni 0,2 ha uznając je za zbędne ze względu na cel wywłaszczenia, ustalając zarazem warunki i wysokość zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania w wysokości 64 247 zł na rzecz Gminy N... Od powyższej decyzji odwołał się W.. podnoszący błędne ustalenia kwoty zwracanego odszkodowania. Odwołanie wniosło także Kółko Rolnicze w K. wywodzące, że nieruchomości zwracane W.S.stanowiły formę zwrotu wkładu do Spółdzielni Kółek Rolniczych w N.Ż. i ewentualny zwrot winien obligować wnioskodawcę do zwrotu kwoty odszkodowania na Rzecz Kółka Rolniczego w K., które m.in. ponosiło nakłady na nieruchomościach. Dodatkowo wskazano, że sprawa komunalizacji nie została prawomocnie rozstrzygnięta. W aktach sprawy zalega wyrok NSA OZ w Rzeszowie z dn.28.06.1996r. SA/Rz 362/95 oddalający skargę Kółka Rolniczego w K. na decyzję Wojewody K. z dn.[...]. Nr [...] orzekającą o zwrocie na rzecz W.S. działek o Nr 1384/2 i 1384/4. Decyzją z dn.[...]r. Nr [...] Wojewoda P. uchylił decyzję Starosty J. z dn.[...]r., a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji dokonał wykładni art.136 i 137 ustawy z dn.21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst. jednol. Dz.U. Nr 46 z 2000r., poz.543) w aspekcie przesłanek zbędności nieruchomości ze względu na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a co za tym idzie orzeczenia o zwrocie przejętych nieruchomości z obowiązkiem jednoczesnego zwrotu wypłaconego odszkodowania. Zdaniem wojewody decyzja organu I instancji była nieprawidłowa. Zakwestionowano sposób obliczenia wartości nieruchomości i przewidzianej do zwrotu kwoty odszkodowania, poprzez brak uwzględnienia nakładów poniesionych na nieruchomościach po ich przejęciu. Nie uwzględniono zarzutu Kółka Rolniczego w K., aby odszkodowanie zwrócić temu podmiotowi. Zasadniczym motywem tej decyzji było jednak to, że zdaniem organu odwoławczego nie wykazano w istocie zaistnienia przesłanek do zwrotu nieruchomości z art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Za niedopuszczalne uznał organ także i to, że spadkobiercy D.P. zrzekli się roszczenia o zwrot przejętej nieruchomości, zdaniem wojewody zrzeczenie się takie nie mogło wywoływać dla potrzeb wydania decyzji o zwrocie, żadnych skutków prawnych. W prowadzonym ponownie postępowaniu spadkobiercy po A.P.– E.P., J.M., M.M. oświadczyli, że popierają wniosek o zwrot działek Nr 1384/1 i 1384/3, zaś W.S.okazał staroście postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dn.24.06.2002r. I Ns 710/1, w którym sąd przyznał, w ramach uzupełniającego działu spadku po A.P., prawo do roszczenia o zwrot działek Nr 1384/1 i 1384/3 W.S.. W aktach sprawy zalega wyrok NSA w Warszawie z dn.18.07.2002r. I SA 115/01 uchylający postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dn.[...] . stwierdzającej niedopuszczalność odwołania W.S. od decyzji komunalizacyjnej Wojewody P. odnośnie działek objętych postępowaniem. Starosta przeprowadził w sprawie rozprawę administracyjną, w trakcie której W.S. podtrzymał żądanie zwrotu działek, zaś Kółko Rolnicze w K. domagało się rekompensaty za poniesione na nieruchomościach nakłady. Decyzją z dn.[...]. Nr [...] Starosta J. odmówił W.S. zwrotu działek o nr ewid. 1751 i 1753 o pow. 0,1728 ha położonych w N.Ż., a objętych księgą wieczystą Nr 40 419. W uzasadnieniu wskazano, że działki te odpowiadają działkom o nr ewid. 1384/1 i 1384/3. Wwywodzono, że działki po ich przejęciu aktami notarialnymi od W.S. i D.P. były wykorzystywane na cel przewidziany w umowie przejęcia, przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych w N.Ż.. W 1983r. działki z tartakiem i stolarnią zostały przekazane Kółkowi Rolniczemu w K. tytułem zwrotu wkładów. W 1992r. na skutek decyzji Ministra Przemysłu i Handlu tartak zwrócono W.S., w związku z czym zaprzestano na przedmiotowych nieruchomościach działalności gospodarczej. Stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, organ I instancji doszedł do wniosku, że nie zachodzą przesłanki z art.137 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujące zwrot nieruchomości. Starosta uznał, że w okresie 7 lat po przejęciu działek cel przejęcia był realizowany przez SKR w N.Ż., o czym mają świadczyć chociażby kopie dokumentów przedstawionych przez Kółko Rolnicze w K. odnośnie przekazywania tartaku i innych jego urządzeń. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Wi.S. Rozpoznając powyższe odwołanie Wojewoda decyzją z dn.[...]r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z dn.[...]r., a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organu I instancji. Wojewoda wskazał, że istotne dla sprawy ustalenia faktyczne nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, wywodząc iż dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przesądzające znaczenie ma nie stan nieruchomości w chwili złożenia wniosku o zwrot lecz zaistnienie jednej z dwóch przesłanek, określonych w art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zrealizowanie celu wywłaszczenia w ocenie organu odwoławczego, przytaczającego na poparcie tej tezy orzecznictwo sądowe, nie świadczy o zbędności nieruchomości ze względu na cel jej przejęcia. Eksponując cel nabycia działek, obecnie o nr ewid. 1751 i 1753, wskazywano iż miały one służyć Spółdzielni Kółek Rolniczych w N.Ż. dla zapewnienia "pomieszczeń składowych i tartaku". Zdaniem organu odwoławczego nie wyjaśniono czy spółdzielnia miała dokonywać na działkach jakichkolwiek inwestycji, czy też miała wykorzystywać jedynie istniejące obiekty, nie ustalono także czy spółdzielnia przystąpiła do użytkowania działek w okresie 7 lat od ich nabycia. Zwrócono ponadto uwagę, że w chwili orzekania wątpliwa była kwestia przymiotu strony po stronie Kółka Rolniczego w K., tu wskazano na treść wyroku SA/Rz 362/95 z dn.28.06.1996r., w którym sąd wykluczył, aby ten podmiot miał tytuł prawny do przedmiotowych działek. Wskazano także, że wobec uchylenia decyzją z dn.[...] r. Nr [...] przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dn.[...] . nie ma jednoznacznej odpowiedzi, że właścicielem działek jest Gmina N.Ż.. Uznano zatem, ze brak jest wyjaśnienia należytego stanu faktycznego sprawy, co uzasadniać miało jej zwrot do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dn.[...] r. Nr [...] Starosta J. odmówił W. S. zwrotu działek o nr ewid.1751 i 1753, odpowiadających uprzednio istniejącym działkom nr 1384/1 i 1384/3, położonych w N.Ż.W podstawie prawnej tej decyzji powołano art.136 ust.3, art.137 ust.1 pkt 1, art.216, art.233, art.142 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu decyzji zrekapitulowano przebieg postępowania o zwrot działek nr 1751 i 1753, wskazując iż W.S. wnioskował o ich zwrot działając imieniem swoim, także na podstawie przyznanego mu przez sąd powszechny roszczenia, w wyniku działu spadku po A.P.. Wykazano, że przedmiotowe działki zostały zakupione aktami notarialnymi sporządzonymi na podstawie art.6 ustawy z 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i przeznaczone dla Spółdzielni Kółek Rolniczych w N.Ż. Działki te stanowią własność Gminy N. Ż. na podstawie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej Wojewody P. z dn.[...].. SKR w N.Ż. użytkować miała działki do chwili swojej likwidacji w 1983r., kiedy działki przekazano na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego Kółkowi Rolniczemu w K.Kółko to użytkowało nieruchomość do 1992r., a od tego czasu pozostaje ona nie użytkowana. Organ wskazał, że zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych na podstawie art.6 ustawy z 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Były właściciel lub jego następca prawny może żądać zwrotu wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości, jeśli stała się ona zbędna ze względu na cel wywłaszczenia (przejęcia). Przesłanki zbędności określono w art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami alternatywnie: albo w okresie 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo utraciła moc decyzja o lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Organ I instancji odwołując się do ustaleń uzyskanych w toku rozprawy administracyjnej (w decyzji nie wskazano daty tej rozprawy) wywiódł, że spółdzielnia nie posiadała decyzji lokalizacyjnej odnośnie inwestycji, a nabytą nieruchomość wykorzystano na cele prowadzenia działalności gospodarczej, wykorzystując istniejącą uprzednio na tym terenie stolarnię. Produkowano tam parkiet, suszono i składowano drewno, pracowało tam kilku pracowników, wśród nich A.P. oraz wnioskodawca – W.S.. Zdaniem W.S. nieruchomość była wykorzystywana w okresie 3-4 lat po zakupie, a spółdzielnia nie miała planu inwestycyjnego odnośnie tej nieruchomości. Zdaniem starosty zostało ustalone, że spółdzielnia zaczęła faktycznie korzystać z nabytych działek, a to wyklucza możliwość uznania, że stały się one zbędne ze względu na cel nabycia, a w konsekwencji zasadnym ma być odmowa zwrotu działek. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W.S., domagając się jej uchylenia i orzeczenia o zwrocie działek nr 1751 i 1753, położonych w N.Ż. Zdaniem odwołującego, wbrew wywodom zaskarżonej decyzji, w aktach notarialnych z 1975r. określono cel nabycia działek, wskazując iż następuje to dla potrzeb tartaku i pomieszczeń składowych spółdzielni. W.S. naprowadza, że z uzasadnienia nie wynika w jakim czasie spółdzielnia przystąpiła do prowadzenia działalności gospodarczej na przedmiotowych działkach, zarzuca ponadto, że z ustaleń organu wynika iż składowano na działce parkiet, a nie wykorzystywano go dla pomieszczeń składowych tartaku. Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dn.[...]. W podstawie prawnej decyzji powołano art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) oraz art.9a, 136 ust.3, 137 i 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zwanej dalej ugn). Organ odwoławczy uznał decyzję organu I instancji za prawidłową. Przytoczono treść art.136 ust.3 i art.137 ust.1 ugn, wywodząc że o podstawie do zwrotu nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, przesądza nie sposób wykorzystywania nieruchomości w chwili złożenia żądania zwrotu, ale zaistnienie normatywnych przesłanek do zwrotu. Organ stoi na stanowisku, iż zrealizowanie celu wywłaszczenia, przy późniejszym nawet zmianie tego celu, czy też zmianie podmiotu wykorzystującego nieruchomość, pozostawać ma bez wpływu na pozytywne orzeczenie o zwrocie nieruchomości poprzedniemu właścicielowi. Organ na poparcie takiego poglądu przywołuje szereg orzeczeń sądowych oraz poglądy doktryny wyrażone w pracy T.Wosia: Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości, Warszawa 1998, s.193-194. Za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia uznano unieważnienie przejęcia tartaku usytuowanego na sąsiedniej nieruchomości, jak i przekazanie przedmiotowych nieruchomości do wykorzystywania innemu podmiotowi w 1983r. Wykluczono, by przedmiotowe działki nabyto w celach inwestycyjnych, o czym ma świadczyć brak takiej wzmianki w aktach notarialnych nabycia i zeznania członka zarządu spółdzielni w 1975r.. Z zeznań świadka T.M. wynika, że nieruchomości te po ich przejęciu były wykorzystywane na potrzeby SKR w N.Ż., a więc podmiot które je nabył rozpoczął korzystanie z nich w okresie do 7 lat od daty ich nabycia. Za nieistotne odstępstwo od celu nabycia uznano fakt wykorzystywania nieruchomości w celach związanych z produkcją parkietu, a nie tylko składowania drewna. W konkluzji podzielono stanowisko I instancji, ze w sprawie nie zaistniały przesłanki do zwrotu przejętych nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję wzniósł W.S. zarzucając naruszenie art.136 ust.3, art.137 i art.216 ugn poprzez błędne, jego zdaniem, przyjęcie iż nie zachodzą przesłanki do zwrotu nieruchomości. Skarżący rekapitulując przebieg postępowań administracyjnych i sądowych odnoszących się do zwrotu różnych nieruchomości wywodzi, że unieważnienie przejęcia tartaku pociągać ma za sobą konieczność zwrotu przejętych działek o nr 1384/1 i 1384/3, skoro miały one zaspokajać potrzeby SKR, ściśle związane z eksploatacją tartaku. Cel wywłaszczenia nie był samoistny, ale związany z użytkowanym tartakiem. Zdaniem skarżącego skoro unieważniono przejęcie tartaku, to tym samym odpadł cel nabycia przedmiotowych działek. Skarżący wywodzi dalej, że cel nabycia określono podmiotowo, jako "dla potrzeb SKR w N. Ż." i prezentuje tezę, iż likwidacja spółdzielni powinna pociągać za sobą konieczność powiadomienia byłego właściciela o możliwości domagania się zwrotu przejętych nieruchomości. Zdaniem skarżącego brak zagospodarowania przedmiotowych działek, zły stan techniczny budynków na nich zlokalizowanych dodatkowo wzmacnia jego argumentację. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację, wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej legalność, czyli zgodność z obowiązującym prawem (por. art.1 § 2 ustawy z dn.25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 Ppsa), stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art.135 Ppsa). Sąd uwzględnia skargę, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, o ile miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnej, albo inne naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uwzględnia także ewentualną wadliwość decyzji, dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Oceniając z tego punktu widzenia zapadłą decyzję, zdaniem sądu w tym składzie, nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym jej usunięcie z obrotu prawnego i uwzględnienie skargi W. S. Bezspornym jest, że W.S. ubiega się o zwrot działek oznaczonych w ewidencji gruntów obecnie jako działki Nr 1751 i 1753. Nie jest także kwestionowane, że działki te stanowią własność Gminy N.Ż., na podstawie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej Wojewody Po. z dn.[...]. Nr [...]. Nie jest także spornym, że przedmiot postępowania został nabyty aktami notarialnymi od W.S. i D.P. oraz od D. P. w trybie art.6 ustawy z dn.12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W myśl art.216 ugn do nieruchomości nabytych w tym trybie stosuje się przepisy odnośnie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Oznacza to, że legalność zaskarżonej decyzji należy rozpatrywać na płaszczyźnie prawidłowości odpowiedniego stosowania przepisów art.136 i nast. ugn. Poprzedni właściciel nieruchomości wywłaszczonej, a także nabytej, jak w przedmiotowej sprawie, w trybie art.6 ustawy z 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, albo jego spadkobierca mogą żądać zwrotu tej nieruchomości, jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a w przedmiotowej sprawie w aktach nabycia. Bezspornym jest, że uprawnionym do domagania się zwrotu działek nr 1384/1 i 1384/3 położonych w N.Ż. jest W.S. jako osoba, która zbywała jedną z działek oraz spadkobierca po A.P., ustalony przez sąd powszechny za osobę, która nabyła roszczenie o zwrot działek oznaczonych poprzednio nr 1384/1 i 1384/3. Trafne jest stanowisko orzekających w sprawie organów, że pojęcie "zbędności" w rozumieniu art.136 ust.3 ugn należy oceniać w świetle normatywnej definicji tej kategorii, użytej w art.137 ugn. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a w tym przypadku w aktach nabycia działek, jeżeli zachodzi którakolwiek z dwóch przesłanek: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Nie jest kwestionowane, że przedmiotowe działki nie były nabywane z zamiarem realizacji określonej inwestycji, zatem w grę wchodzi wyłącznie przesłanka pierwsza, zawarta w art.137 ust.1 pkt 1 ugn. Ponieważ działki nie zostały wywłaszczone, a nabyte w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego, to "odpowiednie" stosowanie powyższego przepisu oznaczać musi jego swoistą rekonstrukcję. Odpowiednie stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości w odniesieniu do działek zbytych w trybie art.6 ustawy z dn.12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oznacza, że nieruchomość nabytą w tym trybie uznaje się za zbędną na cel określony w umowie nabycia m.in. wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym zawarto umowę nabycia, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art.137 ust.1 pkt 1 w zw. z art.216 ugn.). Trafnie zatem organy orzekające obu instancji skupiły swą uwagę na ustaleniu celu nabycia przedmiotowych działek oraz wyjaśnieniu, czy po nabyciu działki były wykorzystywane na cel określony w umowach sprzedaży. Z zalegających w aktach umów sprzedaży wynika, że nabyto działki "z przeznaczeniem dla potrzeb Spółdzielni", a ponadto zaznaczono w ich treści, że Walne Zgromadzenie członków SKR w N.Ż. upoważniło władze spółdzielni do zakupu nieruchomości w trybie wywłaszczeniowym "dla pomieszczeń składowych i tartaku tejże spółdzielni". Istotne zatem było, czy cel taki po nabyciu działek był realizowany. Zdaniem sądu, trafnie organy przyjęły, iż cel nabycia był realizowany, a okoliczności tej skarżący nie zaprzeczał, przyznając także podczas rozprawy sądowoadministracyjnej, że SKR w N. Ż. na działkach oznaczonych obecnie nr 1751 i 1753 prowadził produkcję parkietów wykorzystując maszyny byłych właścicieli. Fakty te potwierdzał świadek T.C., który w 1975r. był członkiem zarządu SKR. Zeznał on, że pomieszczenia nabyte od sprzedających wykorzystywano na cele składowo-magazynowe, podobnie wykorzystywano place (k.99 akt administracyjnych). Skoro zatem cel nabycia działek był realizowany przez podmiot, na rzecz którego nastąpiło nabycie, a sposób realizacji tego celu nie miał zasadniczo odmiennego charakteru, niż deklarowany w aktach nabycia działek, to nie można przyjąć, że nieruchomość stała się, w świetle art.137 ust.1 pkt 1 ugn, zbędną ze względu na cel nabycia. Kryterium zwrotu w cyt. przepisie ma charakter faktyczny, zawęża ono podstawę decyzji "zwrotowej", ale zarówno organy orzekające w sprawie, jak i sąd, związane są treścią ustawy. Nie mogły zatem odnieść skutku te argumenty skarżącego, który wskazywał, że uprzednio unieważniono decyzję o upaństwowieniu tartaku, a także wydano prawomocną decyzję o zwrocie dwóch innych działek, położonych obok działek objętych niniejszym postępowaniem. Trzeba zauważyć, że kryterium zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ulegało na przestrzeni czasu zmianom, a decyzje na które powołuje się skarżący zapadały w czasie, kiedy nie obowiązywała jeszcze ustawa o gospodarce nieruchomościami. Nietrafny jest także pogląd, że realizacja celów wywłaszczenia powinna być oceniana z uwzględnieniem konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności orzeczenia o upaństwowieniu tartaku, albowiem takiej konstrukcji nie przewiduje art.137 ust.1 pkt 1 ugn.. Podobnie ocenić należy fakt likwidacji SKR w N.Ż. i przekazania działek w faktyczne użytkowanie Kółkowi Rolniczemu w K.. Także i to zdarzenie nie może prowadzić do wniosku o nielegalności zaskarżonej decyzji. Sąd podziela także pogląd organu, iż nawet późniejsza zmiana celu wywłaszczenia nie prowadzi do wniosku, że zaistniała przesłanka z art.137 ust.1 pkt 1ugn, warunkująca zwrot takiej nieruchomości. Sąd zdaje sobie sprawę z subiektywnego poczucia krzywdy skarżącego i chęci zagospodarowania przedmiotowych działek, należących uprzednio do niego i jego poprzedników prawnych, obecnie zaniedbanych i nie użytkowanych gospodarczo, niemniej jednak, jak to na wstępie uzasadnienia wskazano, kryterium kontroli zaskarżonej decyzji nie sprowadza się do aspektów słusznościowych, a wyłącznie ograniczone jest do jej legalności. Skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza, skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art.151 Ppsa – oddalono.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło