I SA/Op 321/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie WSA Tomasz Zborzyński Asesor sąd. Marzena Łozowska (spr.) Protokolant sekr. sądowy Joanna Zamojska - Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi D. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę W związku z zajęciem ruchomości: samochodu ciężarowego Renault Mascott, samochodu ciężarowego Mercedes 611 D, samochodu osobowego Ford Escort 1,6 w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Krapkowicach, na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...], [...], [...] obejmujących podatek VAT wystawionych na D. R., zobowiązany pismem z dnia 18 stycznia 2006 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o zwolnienie z egzekucji zajętych ruchomości, na podstawie art. 8 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Skarżący wywodził, iż zajęte pojazdy są mu niezbędne do wykonywanej pracy, a ich sprzedaż uniemożliwi spłatę egzekwowanej zaległości. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach postanowieniem z dnia [...], Nr [...] odmówił zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości. Uznał bowiem, że na podstawie art. 8 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) ruchomości będące przedmiotem zajęcia nie podlegają zwolnieniu spod egzekucji administracyjnej. Na powyższe postanowienie pełnomocnik D. R. wniósł zażalenie, w którym podniósł, iż na podstawie art. 8 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęte ruchomości nie podlegają egzekucji. Ponadto wskazał, iż sprzedaż zajętych samochodów uniemożliwi zobowiązanemu dalsze prowadzenie firmy. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia [...], Nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu, z uwagi na brak wymaganego stanowiska wierzyciela w przedmiocie zwolnienia z egzekucji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach jako wierzyciel postanowieniem z dnia [...], nie wyraził zgody na zwolnienie z egzekucji środków transportu będących własnością zobowiązanego. Następnie postanowieniem z dnia [...], Nr [...] organ egzekucyjny odmówił zwolnienia z egzekucji ruchomości Pana D. R. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony wniósł zażalenie, w którym podnosił, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 8 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pełnomocnik strony wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie z egzekucji samochodów, które są niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego w ramach prowadzonej firmy transportowej. Pełnomocnik strony twierdził również, że zapłata zaległości jest możliwa jedynie z dochodów uzyskanych z prowadzonej działalności gospodarczej. Do prowadzenia zaś działalności gospodarczej niezbędne jest zwolnienie z egzekucji przedmiotowych pojazdów, które służą skarżącemu jedynie w celach zarobkowych. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia [...], Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Stwierdził, że nieuzasadniony jest zarzut strony, iż naruszono art. 8 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem nie podlegają egzekucji narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, z wyłączeniem środka transportu. Ustawodawca wyraźnie więc wskazał, iż środki transportu, nawet jeżeli są przedmiotami niezbędnymi do pracy zarobkowej, nie podlegają wyłączeniu. W zaskarżonym postanowieniu stwierdzono również, iż zajęcie przedmiotowych pojazdów nie doprowadziło do pozbawienia zobowiązanego możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ zajęte samochody pozostawiono pod jego dozorem, z możliwością zwykłego używania. Stwierdzono ponadto, iż na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. W niniejszej sprawie jednak Naczelnik Urzędu Skarbowego w Krapkowicach jako wierzyciel, ostatecznym postanowieniem z dnia [...] nie wyraził zgody na zwolnienie z egzekucji środków transportu. Stąd organ egzekucyjny nie mógł przychylić się do wniosku pełnomocnika strony. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 8 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pełnomocnik strony stwierdził, iż co prawda art. 8 § 1 pkt 4 w/w ustawy stanowi, iż nie podlegają egzekucji administracyjnej narzędzia i inne przedmioty, niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, z wyłączeniem środka transportu, to jednak pojęcie "środki transportu" należy interpretować w kontekście ustawy dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. nr 76 poz. 694 z późn. zm.). Zgodnie z powyższą ustawą środki transportu należą do środków trwałych każdej prowadzonej działalności gospodarczej, z wyłączeniem działalności transportowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego. Dlatego też w działalności transportowej środki transportu należy utożsamiać z narzędziami lub przedmiotami niezbędnymi do pracy zarobkowej wykonywanej bezpośrednio przez zobowiązanego. Powołano się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1996 r. III CZP 56/96 (OSP 1997 nr 11, poz. 205), w której uznano, iż "samochód osobowy, stanowiący własność dłużnika i wykorzystywany przez niego do osobistej pracy zarobkowej w charakterze taksówkarza, może być - stosownie do konkretnych okoliczności - uznany za przedmiot nie podlegający egzekucji". Ponadto zaznaczono, że zajęte pojazdy służą do pracy zarobkowej w postaci usług transportowych, wykonywanej osobiście przez zobowiązanego. Wskazano także na okoliczność, że ustawodawca przy wprowadzaniu instytucji wyłączenia spod egzekucji kierował się zasadą humanitaryzmu oraz zasadą poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego. Pełnomocnik skarżącego uważał również, iż organy podatkowe przy rozpatrywaniu wniosku strony nie wzięły pod uwagę, że spłata zobowiązań podatkowych jest możliwa tylko wówczas, gdy zobowiązany będzie prowadził działalność gospodarczą, do prowadzenia której niezbędne są zajęte pojazdy. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Stwierdził ponadto, iż pojęcie "środek transportu" używane jest w wielu aktach prawnych. Należy je interpretować zgodnie z pojęciem ogólnym. Natomiast gdyby pojęcie środka transportu miało być użyte w innym znaczeniu przy działalności związanej z usługami transportowymi, ustawodawca wprost wskazałby, iż ograniczenie zawarte w art. 8 § 1 pkt 4 ustawy nie odnosi się do usług transportowych. Ponadto stwierdzono, że powoływana przez stronę uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1996 r. nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem odnosi się do interpretacji art. 829 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego, którego brzmienie nie jest tożsame z brzmieniem art. 8 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W art. 829 pkt 4 Kpc brak jest bowiem zastrzeżenia, iż wyłączenie z egzekucji nie dotyczy środka transportu. W niniejszej sprawie zaś zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zaakcentował, iż przy braku ustawowego zdefiniowania pojęcia "środki transportu" należy w pierwszej kolejności posługiwać się wykładnią językową, a nie wskazaną przez skarżącego ustawą o rachunkowości. Pokreślono, że skarżący dysponuje zajętymi środkami transportu, które zostały pozostawione pod jego dozorem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem decyzji lub postanowienia następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Badając kontrolowaną sprawę, przy uwzględnieniu wskazanego powyżej kryterium zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa materialnego oraz procesowego, które mogłyby wpłynąć w istotny sposób na wynik sprawy i skutkować uchyleniem postanowienia. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia art. 8 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis ten stanowi, że nie podlegają egzekucji narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, z wyłączeniem środka transportu. Zdaniem Sądu treść powyższego przepisu jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości. Jeżeli więc treść normy prawnej można wyprowadzić w sposób niebudzący wątpliwości z przepisu zgodnie z wykładnią językową, to brak jest podstaw do modyfikowania wyników tej wykładni przez stosowanie innego rodzaju wykładni: celowościowej czy systemowej. Taki zabieg prowadzi do niedopuszczalnego "poprawiania" prawa przez stosujący je organ, który w tym przypadku przyznawałby sobie kompetencje ustawodawcy. Zważyć bowiem należy, iż w procesie wykładni pierwszeństwo mają dyrektywy językowe. Oznacza to, że odwoływanie się do innych reguł wykładni dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy wykładnia językowa nie daje jednoznacznego wyniku, tzn. gdy z językowego punktu widzenia możliwe jest co najmniej dwojakie rozumienie tekstu prawnego. Taka sytuacja w przypadku art. 8 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie występuje. Zaznaczyć należy, iż takie brzmienie spornego przepisu obowiązuje od 30 listopada 2001 r., kiedy ustawą z dnia 6.09.2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368) dokonano nowelizacji przepisu art. 8, poprzez uściślenie, iż egzekucji nie podlegają precyzyjnie określone przedmioty - w tym - narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, z wyłączeniem środka transportu. Tak więc po dniu 30.11.2001 r. ustawodawca w sposób wyraźny wskazał, że wyłączenie z egzekucji nie dotyczy środka transportu. Także przed nowelizacją powołanego przepisu ukształtował się pogląd, iż samochód używany przez dłużnika do wykonywania działalności zarobkowej nie jest przedmiotem niezbędnym do wykonywania zawodu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano, iż dłużnik mógłby wykonywać zawód kierowcy nie prowadząc działalności na własny rachunek, lub wykorzystując do tej działalności inny pojazd (por. wyroki NSA z dnia 7.03.1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1180/96 i wyrok z dnia 19.05.2000 r., sygn. akt I SA/Gd 1809/98 LEX 44380). W ocenie Sądu podniesiony w skardze zarzut, iż pojęcie "środki transportu" należy rozpatrywać w kontekście przepisu art. 3 ust. 1 pkt 15 lit. b ustawy z dnia 29 września 19994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.) i w związku z tym ustawodawca używając w art. 8 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrotu: "z wyłączeniem środków transportu" miał na myśli środki transportu jako środki trwałe będące w posiadaniu dłużników prowadzących każdą inną działalność gospodarczą za wyjątkiem działalności transportowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego – nie zasługuje na uwzględnienie. Racjonalny ustawodawca, gdyby uznał, iż ograniczenie wyłączenia zawartego w art. 8 § 1 pkt 4 ustawy, nie odnosi się do usług transportowych, dałby temu wyraz wprost w treści danej normy prawnej. Nie można przy tym, co próbuje czynić w niniejszej sprawie skarżący, interpretować woli ustawodawcy, wbrew wyraźnemu zapisowi uchwalonej przez niego ustawy. Prowadzi to bowiem do nadinterpretacji prawa. Ponadto niezrozumiałe wydaję się odwołanie do przepisu art. 3 ust. 1 pkt 15 lit. b ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości. Przepis powyższy nie zawiera definicji środka transportu, lecz wskazuje, że środki transportu zalicza się do środków trwałych. Nie ma to jednak znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż sporny przepis art. 8 § 1 pkt 4 ustawy nie posługuje się pojęciem: "środki trwałe". Zatem nie podlegają egzekucji narzędzia i inne przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej wykonywanej osobiście przez zobowiązanego, z wyłączeniem środka transportu, niezależnie od tego, czy należy on do środków trwałych zobowiązanego. Trafnie wskazał w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, iż powoływana przez pełnomocnika strony uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1996 r. III CZP 56/96 (OSP 1997 nr 11, poz. 205) nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem odnosi się do interpretacji art. 829 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego, którego brzmienie nie było tożsame z brzmieniem art. 8 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W art. 829 pkt 4 Kpc brak było bowiem zastrzeżenia, iż wyłączenie z egzekucji nie dotyczy środka transportu. W niniejszej sprawie zaś zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Tylko na marginesie wskazać należy, że również w Kpc od dnia 05.02.2005 r. wprowadzono takie zastrzeżenie w przepisie art. 829 pkt 4, który stanowi, iż nie podlegają egzekucji: " narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych ". W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, skarżącego nie pozbawiono możliwości wykonywania działalności z użyciem rzeczy, do której skierowano egzekucję, ponieważ zajęte samochody pozostawiono pod jego dozorem, z możliwością zwykłego używania. Jednak, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, nawet możliwość dalszego zarobkowania przy pomocy zajętych pojazdów nie doprowadziła do spłaty zadłużenia. Uznając zatem zarzut niedopuszczalności prowadzenia egzekucji z zajętych środków transportu za nieuzasadniony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł o oddaleniu skargi.