II SA/Bk 791/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska - Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2006 roku, Nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza S. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., odmówiono Pani E. M. przyznania prawa do świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego na dzieci: J. i M. M. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na J. M., z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe przewidziane w art. 5 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji Pani M. M. złożyła odwołanie, wnosząc o przyznanie wnioskowanych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu podniosła, że w 2005 r. ZUS wypłacił jej jednorazowo zaległe świadczenia rentowe, stąd powyższe wyliczenie przewyższające kwotę 583 zł na jednego członka rodziny. Po rozbiciu kwoty na miesiące, w których odwołująca się winna otrzymywać świadczenie rentowe bez zwłoki, zasiłek rodzinny przysługiwałby ze względu na nie przekroczenie kwoty 504 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Ponadto zdaniem strony, w rozpatrywaniu prawa do świadczeń rodzinnych należałoby brać również pod uwagę sytuację materialną, jaka istnieje w okresie przyznawania świadczenia, a nie okres wcześniejszy, który w tym wypadku był już nieaktualny. Decyzją z dnia [...] października 2006 roku, Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na treść przepisów art. 5 ust. 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że dochód rodziny - w myśl art. 3 pkt 2 tej ustawy - oznacza przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Należy zatem uwzględnić dochód rodziny osiągnięty w 2005 roku, przy czym dochód oznacza m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne. Z akt sprawy wynika, że członkiem rodziny odwołującej jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, wobec czego dla uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego dochód rodziny nie może przekroczyć kwoty 583,00 zł miesięcznie na osobę. Zgodnie natomiast z treścią regulacji art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochodem uprawniającym rodzinę odwołującej się do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami byłby dochód nie przekraczający kwoty 2.380,00 zł. miesięcznie (4 x 583,00 kryterium dochodowe na osobę w rodzinie + 48,00 zł najniższy zasiłek). Z przedłożonych przez stronę zaświadczeń Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wynika, że dochód rodziny w 2005 roku, po odliczeniu składników, o których wyżej, wyniósł 28.685,28 zł., czyli 2390,44 zł miesięcznie i przekroczył wyżej podaną kwotę. Zdaniem SKO w B. nie można też w sprawie niniejszej mówić o utracie dochodu. Utrata dochodu wynikająca z faktu wypłacenia przez ZUS zaległego świadczenia rentowego nie mieści się w zamkniętym katalogu przyczyn utraty dochodu zawartego w art.3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie podlega odliczeniu od dochodu rodziny za 2005 rok. Mimo niewielkiego przekroczenia ustalonego prawem kryterium finansowego, odwołanie nie mogło być więc w ocenie organu odwoławczego uwzględnione. W skardze skierowanej do tut. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Pani M. M. stwierdziła, że z pewnością decyzja jest niezgodna z prawem oraz zasadami współżycia społecznego. Zdaniem skarżącej w sprawie należałoby brać również pod uwagę sytuację materialną, jaka istnieje w okresie przyznawania świadczenia, a nie okres wcześniejszy, który w tym wypadku był już nieaktualny. Podniosła, że w trakcie nie otrzymywania świadczenia rentowego skarżąca zapożyczyła się w celu godziwej egzystencji. Po uzyskaniu świadczenia długi musiała spłacić, zatem uznanie tych środków za dochód na rok 2005 jest teoretyczną hipotezą odbiegającą od rzeczywistości. Ponadto skarżąca wyraziła pogląd, że po rozbiciu kwoty na miesiące, w których winna otrzymywać świadczenie rentowe bez zwłoki, zasiłek rodzinny przysługiwałby ze względu na nie przekroczenie kwoty 504 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przy ustaleniu dochodu rodziny skarżącej dla potrzeb związanych z przyznaniem żądanego przez stronę zasiłku rodzinnego na dwójkę dzieci i dodatków z nim związanych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.Nr 228, poz. 2255 ze zm.) zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 ustawy (w tym przypadku skarżącej – jako matce), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku natomiast gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Stosownie zaś do art. 3 pkt 2 cytowanej ustawy, za dochód rodziny, oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowych. Zatem w niniejszej sprawie uwzględnieniu podlegał dochód rodziny za 2005 rok. Przy ustaleniu wysokości dochodu, którego podstawę stanowiły przychody podlegające opodatkowaniu, organy przyznające świadczenia rodzinne oparły się na treści zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny strony ubiegającej się o świadczenia oraz treści oświadczenia członków rodziny o wysokości uzyskanego dochodu. Powyższe wynika z art. 23 ust.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i § 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm). W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo za dochód czteroosobowej rodziny skarżącej w 2005 roku przyjęły (po odliczeniu kosztów uzyskania dochodu i składek ubezpieczeniowych) kwotę 28.685,26 zł, w skład której wchodzą dochody osiągnięte przez męża skarżącej oraz skarżącą w tymże roku. Nadmienić należy, że kwota wypłacona skarżącej przez ZUS w 2005 roku, w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] kwietnia 2005 roku jako zaległe świadczenia w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, bezsprzecznie stanowi dochód, o którym mowa jest w art. 3 pkt 1 litera "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem kwota wypłacona przez ZUS musiała zostać uwzględniona przez organy, przy określeniu dochodu rodziny Pani M. M. w 2005 roku, w kontekście zbadania podstaw do przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego. Skarżąca dokonała w skardze własnych wyliczeń dochodu, jednakże bez zachowania zasad wynikających z cytowanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i rozporządzenia wykonawczego. Toku rozumowania przedstawionego przez skarżącą nie sposób zatem zaakceptować. Podkreślić jeszcze raz należy, iż podstawą ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest co do zasady dochód rodziny z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, a nie dochód aktualny. Dochód ten może być co prawda aktualizowany na czas z dnia orzekania, poprzez zastosowanie przepisów o utracie i uzyskaniu dochodów (art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Niemniej jednak, jak słusznie zauważył organ odwoławczy przepisy te nie znajdą zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem utrata dochodu, wynikająca z faktu wypłacenia przez ZUS w formie jednorazowej zaległego świadczenia, nie mieści się w zamkniętym katalogu przyczyn utraty dochodu, przewidzianych w art. 3 pkt 23 cytowanej ustawy. W sprawie brak też było podstaw prawnych do przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten posługuje się bowiem pojęciem dochodu rodziny (w odróżnieniu od art. 5 ust.1 posługującego się pojęciem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie). Zgodnie z tym przepisem dochodem rodziny skarżącej uprawniającym do przyznania prawa do świadczeń rodzinnych jest przekroczenie 2.332,00 zł miesięcznie (4 x 583,00 zł) jedynie o kwotę niższą lub równą kwocie najniższego zasiłku rodzinnego. W przedmiotowej sprawie kwota 2.332,00 zł została przekroczona co prawda nieznacznie o kwotę stanowiącą najniższy miesięczny zasiłek rodzinny, ale nie pozwala to w żadnym razie na pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącej. Końcowo, Sąd pragnie zauważyć, że trudna sytuacja materialna wskazana w skardze może ewentualnie stanowić podstawę składania ponownego wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, o ile skarżąca w chwili obecnej spełnia ustawowe wymogi do przyznania tych świadczeń. Reasumując zatem, organy rozpatrzyły sprawę w sposób wszechstronny, nie naruszając przy tym przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy skargę oddalono na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.