II FZ 400/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 308/06 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi "C." Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 1 marca 2006 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Sz 308/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił Dyrektorowi Izby Skarbowej w S. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2007 r. uchylającego decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 1 marca 2006 r. w przedmiocie określenia podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zarządzeniem z dnia 8 maja 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej został wezwany do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 124 zł. Wezwanie to zostało doręczone organowi w dniu 11 maja 2007 r., zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 18 maja 2007 r. Tymczasem został on uiszczony dopiero w dniu 25 maja 2007 r. W dniu 28 maja 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 15 maja 2007 r. Kierownik Referatu rachunkowości Budżetowej dokonał przelewu należności w systemie bankowości elektronicznej. Po sprawdzeniu w dniu następnym raportu wykonanych operacji ustalono, że nie doszło do przekazania zatwierdzonych poleceń przelewów z powodu zablokowania karty uprawnień do dokonania przesyłek bankowych w systemie bankowości elektronicznej. Po zgłoszeniu w dniu 16 maja 2007 r. tego faktu do Narodowego Banku Polskiego karta została niezwłocznie odblokowania. W dniu 17 maja 2007 r. ponownie dokonano zlecenia przelewów odrzuconych w dniu 15 maja 2007 r. Bank je jednak po raz kolejny odrzucił. O fakcie tym Kierownik Referatu Rachunkowości Budżetowej dowiedział się dopiero w dniu 25 maja 2007 r. na skutek interwencji Oddziału Prawnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przytoczone we wniosku okoliczności nie uzasadniają braku winy organu w uchybieniu terminu do uiszczenia opłaty sądowej. Po ponownym wykonaniu przelewu w dniu 17 maja 2007 r. nie sprawdzono, czy został on prawidłowo wykonany, pomimo, że termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej upływał dopiero w dniu 18 maja 2007 r. Zatem nie można mówić o zachowaniu należytej staranności przez organ, która stanowi kryterium braku winy. Pismem z dnia 27 czerwca 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2007 r. wnosząc w nim o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że z wyciągu bazy operacyjnej wynika, iż czynności zostały przeprowadzone i podano informację "OK." Sytuacji odrzucenia zlecenia przelewu nie można było przewidzieć. Wobec powyższego nie zasadne jest stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, iż nie dochował należytej staranności. Ponadto zwrócono uwagę, że każda działalność związana jest z ryzykiem wystąpienia pomyłek wynikających z ułomności natury ludzkiej. Niektóre błędy zdarzają się nawet przy zachowaniu wymaganej staranności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Należy wskazać, że aby wniosek o przywrócenie terminu mógł być merytorycznie rozpatrzony przez sąd, musi on zostać złożony w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz dokonać czynności, której nie dokonano w terminie /art. 87 p.p.s.a./ Rozważając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu, należy stwierdzić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność sądową stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 par. 1 p.p.s.a. stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, nie oznacza to jednak, że może być dowolna. Sąd rozpatrując wniosek musi zatem wyczerpująco odnieść się do przytoczonych w nim okoliczności i wyjaśnić z jakich względów wniosek skarżącego zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie, co też Sąd pierwszej instancji uczynił. Należy zgodzić się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie przez nią, że nie mogła dokonać czynności w terminie, na skutek okoliczności od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec mimo dołożenia należytej staranności. Stosownie do treści art. 219 par. 2 p.p.s.a. opłatę sądową uiszcza się do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie rozstrzygają jednak jaki dzień w przypadku obrotu bezgotówkowego należy przyjąć za dzień opłaty sądowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje ugruntowany pogląd, że w razie uiszczenia opłaty sądowej w drodze przelewu, za dzień jej uiszczenia uznaje się dzień przyjęcia zlecenia przelewu przez bank, w którym zlecający ma swój rachunek, pod warunkiem, że kwota określona w poleceniu przelewu miała pokrycie na rachunku zleceniodawcy. Okoliczność, kiedy bank wykonał polecenie przelewu nie ma w tym przypadku znaczenia. Wobec powyższego należy stwierdzić, że od dnia przyjęcia zlecenia przez bank strona nie ponosi odpowiedzialności za nieuiszczenie wpisu w terminie. W rozpoznawanej sprawie dokonane w dniu 17 maja 2005 r. zlecenie przelewu kwoty 124 zł z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej zostało odrzucone przez Narodowy Bank Polski. Zatem stosownie do powyższych ustaleń nie można przerzucić odpowiedzialności za nieterminowe uiszczenie wpisu na ten Bank. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Skarbowej należycie dbający o swoje interesy, dokonując zlecenia przelewu w dniu 17 maja 2007 r. powinien sprawdzić, czy został on przyjęty przez bank, tym bardziej, że wcześniejsza próba jego dokonania okazała nie nieskuteczna. Dodać należy, że w razie stwierdzenia jego nie przyjęcia przez bank organ miał jeszcze jeden dzień na uiszczenie opłaty sądowej i możliwość powtórzenia zlecenia przelewu. Ponadto stosownie do przepisów art. 3 ust. 2 pkt 10 oraz art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych /Dz.U. nr 169 poz. 1385 ze zm./ Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie umowy o usługi bankowości elektronicznej powinien w takim przypadku niezwłocznie wszcząć procedurę reklamacyjną odnośnie tej operacji. Z akt sprawy nie wynika aby tego rodzaju procedura została wszczęta, a jej wynik doprowadził do ustalenia, iż w tym wypadku nie zrealizowanie transakcji z zastosowaniem pieniądza elektronicznego nastąpiło bez winy posiadacza /Dyrektora Izby skarbowej w S./. Procedury reklamacyjnej przewidzianej w przywołanych przepisach nie można zastępować jednostronnym stwierdzeniem o dochowaniu należytej staranności przy przeprowadzeniu operacji z zastosowaniem elektronicznego instrumentu płatniczego. W sprawie poza sporem pozostaje to, iż nie doszło w wyznaczonym terminie do uiszczenia wpisu sądowego, a zebrany materiał dowodowy nie mógł zostać uznany za potwierdzający to, iż do uchybienia temu terminowi doszło bez winy zobowiązanego do jego uiszczenia. Wskazać należy również, że nienależyte działanie pracownika Izby Skarbowej nie może stanowić okoliczności uzasadniającej brak winy Dyrektora Izby Skarbowej w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Jest on bowiem odpowiedzialny za organizację pracy w urzędzie oraz zatrudnionych w nim pracowników, a więc ponosi odpowiedzialność za negatywne skutki ich działania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 par. 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.