I OSK 626/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie NSA Witold Falczyński Anna Lech Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Go 575/06 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie mieszkania chronionego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. przyznaje adwokatowi R. K. od Skarbu Państwa wynagrodzenie w kwocie 120 /sto dwadzieścia/ złotych oraz należny podatek od towarów i usług - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Go 575/06 oddalił skargę W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie mieszkania chronionego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z [...], nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. odmówił udzielenia W. S. pomocy w miesiącu kwietniu 2006 r. w zakresie przyznania mieszkania chronionego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek o przyznanie mieszkania chronionego W. S. złożył 27 kwietnia 2006 r. Dnia 25 maja 2006 r. pracownik socjalny przeprowadził z wnioskodawcą wywiad środowiskowy, w wyniku którego ustalono, że dochód W. S. wynosi [...] zł miesięcznie, co w świetle kryterium dochodowego w wysokości 461 zł kwalifikuje go do otrzymania świadczeń pieniężnych ze środków pomocy społecznej. Organ podał, iż takie świadczenia – w formie zasiłków celowych – W. S. otrzymuje. Organ pomocy społecznej wskazał, że w myśl art. 53 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie, która ze względu na trudną sytuację życiową, wiek, niepełnosprawność lub chorobę potrzebuje wsparcia w funkcjonowaniu w codziennym życiu, ale nie wymaga usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki, w szczególności osobie z zaburzeniami psychicznymi, osobie opuszczającej rodzinę zastępczą, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, zakład dla nieletnich, uchodźcy, może być przyznany pobyt w mieszkaniu chronionym. W. S. z uwagi na to, że zamieszkuje w 2-pokojowym mieszkaniu z pełnym węzłem sanitarnym, jest osobą potrafiącą załatwiać w urzędach bez problemu nawet trudne sprawy, osobą nieschorowaną, czy posiadającą stopień niepełnosprawności, nie spełnia zdaniem organu I instancji wymogów do otrzymania tego typu lokalu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. G. decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że jest mu znana z urzędu sytuacja W. S. i stwierdził, że podziela pogląd organu I instancji, że nie spełnia on przesłanek, aby pomoc w postaci przyznania mieszkania chronionego i opracowania programu wychodzenia z bezdomności otrzymać. Strona jest osobą zaradną, zajmującą samodzielny lokal mieszkalny. Na powyższą decyzję W. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Skarżący domagał się uchylenia decyzji, przedstawiając swoją sytuację życiową i materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę, podniósł, że z brzmienia art. 53 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że decyzja podejmowana w kwestii przyznania mieszkania chronionego ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ pomocy społecznej może przyznać mieszkanie chronione, lecz nie jest do tego zobligowany. Organ pomocy społecznej wydający decyzję jest związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ pomocy społecznej dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz jego prawidłowej oceny. W wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącym w dniu [...] maja 2006 r. zostało ustalone, że skarżący, mający [...] lat, zamieszkuje w 2-pokojowym mieszkaniu z kuchnią i łazienką. Skarżący w trakcie przeprowadzania wywiadu nie zgłosił problemów natury zdrowotnej, nie jest też osobą niepełnosprawną. Dlatego zdaniem Sądu nie można stwierdzić, aby decyzja organu I instancji oraz zaskarżona decyzja – orzekające o odmowie przyznania skarżącemu mieszkania chronionego naruszały prawo bądź przekraczały granice uznania administracyjnego, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. S., opierając ją na naruszeniu przepisów prawa procesowego poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, iż organ odwoławczy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe dotyczące faktów znanych organowi z urzędu i na jego podstawie prawidłowo subsumował w ramach uznania administracyjnego odmowę przyznania mieszkania chronionego, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że w toku postępowania nie zostało ustalone jaki tytuł prawny przysługuje skarżącemu do rzekomo samodzielnie zajmowanego lokalu, mimo iż skarżący wielokrotnie podtrzymywał, iż jest osobą bezdomną. Nie ustalono, też czy skarżący nie jest osobą cierpiącą na zaburzenia w przystosowaniu się do warunków życia, skoro nieustannie udaje się z prośbą o pomoc do organów opieki społecznej. Skarżący wnosząc odwołanie miał prawo liczyć na to, iż jego sprawa zostanie rozpoznana po raz drugi przez niezależny organ. Organ ów jednak wydał decyzję, która opiera się na stanowisku organu I instancji poszerzonym o fakty znane tylko organowi z urzędu. W takiej sytuacji nie sposób nie przyjąć, iż organ odwoławczy w zakresie swoich kompetencji zastąpił uznanie administracyjne dowolnością. Sąd rozpoznający sprawę jednakże nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa. W ocenie skarżącego organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania (art. 77 § 4 k.p.a., 127 § 1 k.p.a., 136 k.p.a.) w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, dlatego nie zgadza się ze stanowiskiem sądu, który nie dopatrzył się naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c/ w postępowaniu organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, które zostały wskazane enumeratywnie w § 2 powołanego artykułu, dlatego też sprawa została rozpoznana w granicach wyznaczonych przez skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalając skargę W. S. na powołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. G. nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez uznanie, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc również art. 77 § 4, art. 127 § 1 i art. 136 k.p.a., które zostały wskazane w skardze kasacyjnej. Wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko, że brak jest w sprawie przesłanek do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajduje oparcie w okolicznościach wynikających z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy, na podstawie których – zgodnie z art. 133 § 1 powołanej ustawy Sąd wydaje wyrok. Prawidłowo uznano, iż materiał ten był wystarczający do rozstrzygnięcia wniosku W. S.. Zauważyć trzeba, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miały okoliczności ustalone w oparciu o przeprowadzony przez organ I instancji w dniu [...] maja 2006 r. wywiad środowiskowy. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. G. nie stosowało w sprawie art. 136 k.p.a., który to przepis pozwala organowi odwoławczemu przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą udzielenia W. S. pomocy w zakresie przyznania mieszkania chronionego oparł się bowiem w istocie na materiale zgromadzonym przez ten organ. Art. 77 § 4 k.p.a. stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Istotnie stwierdzenie organu odwoławczego, że jest mu znana z urzędu sytuacja W. S. brzmi lakonicznie. Jednakże W. S., jako strona prowadzonych przez Kolegium z jego udziałem postępowań odwoławczych nie jest pozbawiony wiedzy dotyczącej zgromadzonej w tych sprawach dokumentacji, a ponadto jak wcześniej wskazano decydujące znaczenie dla kwestionowanego rozstrzygnięcia miał przeprowadzony przez organ I instancji wywiad środowiskowy. Zarzut więc, że organ odwoławczy naruszył w sposób mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia art. 136 jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do jednej instancji, co w sprawie nastąpiło, dlatego za chybiony uznać również należało zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.