III SA/Gl 152/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Mirosław Kupiec, Protokolant Sek. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007 r. przy udziale – sprawy ze skargi Spółki A Spółka Jawna - A. B., J. B. w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany pozwolenia na zastosowanie gospodarczej procedury celnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w K., na podstawie art. 253a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r.) oraz art. 73 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. nr 68, poz. 622) odmówił Spółce Jawnej A A. B. i J. B. zmiany pozwolenia na zastosowanie gospodarczej procedury celnej - swobodny obrót z ostatecznym przeznaczeniem nr [...] z [...]r. W uzasadnieniu swej decyzji organ celny I instancji stwierdził, że [...]r. wspólnicy Spółki Jawnej A zwrócili się o zmianę posiadanego przez nią pozwolenia na zastosowanie gospodarczej procedury celnej – swobodny obrót z ostatecznym przeznaczeniem towaru w postaci soli przemysłowej o kodzie [...] w ilości [...]ton i wartości [...]USD przeznaczonej do posypywania nawierzchni drogowych w zimowym utrzymaniu dróg. Pozwolenie obowiązywało od [...]r. do [...]r. Wniosek obejmował przedłużenie terminu obowiązywania pozwolenia o kolejne 3 lata oraz zwiększenie ilości towaru do [...] ton odpowiadającego wartości [...] USD. Jako uzasadnienie wniosku wskazano podpisanie kontraktu na kolejne 3 lata z firmą B z U., a preferencyjna stawka celna wynikającą z powyższej procedury celnej miała umożliwić sprzedaż towaru na warunkach korzystnych dla odbiorców. Dalej wskazano, że przepisami regulującymi tą procedurę są art. 21 i art. 82 rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r., dalej WKC) oraz art. 291 do 300 rozporządzenia Komisji EWG nr 2454 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r. ze zm., dalej RWKC). Podkreślono, że w rozpatrywanej sprawie sól przemysłowa była sprzedawana przed nadaniem jej końcowego przeznaczenia, odbiorcom nie posiadającym stosownych pozwoleń, tym samym nie zostały spełnione warunki określone w posiadanym przez wnioskodawcę pozwoleniu. Ujawniła to kontrola przeprowadzona przez funkcjonariuszy w zakresie prawidłowości obrotu towarowego z zagranicą, w tym kontrola wypełniania warunków udzielonego pozwolenia na stosowanie procedury swobodnego obrotu z ostatecznym przeznaczeniem. Wykazała ona, że wnioskodawca nie dysponował jakimikolwiek dokumentami potwierdzającymi, że towar ujęty w pozwoleniu przekazano do przeznaczenia końcowego, jakim jest posypywanie nawierzchni drogowych w zimowym utrzymaniu dróg (daty ostatecznego wykorzystania soli). Fakt sprzedaży soli przemysłowej [...] odbiorcom krajowym i jednemu odbiorcy z Niemiec, nie może zostać uznany za przekazanie towaru do końcowego przeznaczenia w rozumieniu art. 293 ust. 1 RWKC. Dopiero bowiem z chwila przekazania towarów do określonego przeznaczenia końcowego procedura ta zostaje zakończona. Od tej chwili nie istnieje możliwość zaciągnięcia długu celnego z tytułu przywozu, a posiadacz pozwolenia może dowolnie dysponować tym towarem. Tym samym organ celny uznał, że pozwolenie nie było realizowane zgodnie z przepisami prawa celnego, co w konsekwencji powoduje, że po myśli art. 253a ordynacji podatkowej ostateczna decyzja (pozwolenie) nie mogła być zmieniona. Na koniec wskazano na brak złożenia wymaganego prawem zabezpieczenia, gdyż przedłożona gwarancja ubezpieczeniowa nr [...] z [...]r., nie zabezpieczała całej kwoty wynikającej ze stosowanej procedury i nie obejmowała całego okresu ważności pozwolenia. W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia wspólnicy skarżącej zarzucili organowi celnemu dowolność oceny posiadanych przez nią dokumentów, z których jednoznacznie wynika, że gmina i przedsiębiorstwa komunalne, które były odbiorcami towaru spożytkowały go zgodnie z przeznaczeniem. Dostawy te były wynikiem wygranych przez skarżącą przetargów, a odbiorcy towaru jako jednostki samorządu terytorialnego, które podpisały umowę na jego zakup wykorzystały go zgodnie z zapisami w nich zawartymi. Odnosząc się do zrzutu niewłaściwego zabezpieczenia to wskazano, że urząd wcześniej nie zgłaszał w tej sprawie żadnych zastrzeżeń i nie wzywał do jego zmiany czy uzupełnienia. Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżoną tu decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Odpowiadając na zarzuty Spółki organ odwoławczy podniósł, iż art. 21 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (WKC)- Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, roz.2, t. 4 str.307 – stanowi, że uprzywilejowane traktowanie taryfowe, z którego mogą korzystać niektóre towary ze względu na rodzaj lub przeznaczenie, uzależnione jest od spełnienia warunków określonych zgodnie z procedurą Komitetu. W przypadku posiadania wymogu pozwolenia, stosuje się odpowiednio art. 86 i art. 87. Przepisy te uzależniają uzyskanie pozwolenia od udzielenia gwarancji i możliwości zapewnienia przez organy celne dozoru i kontroli procedury oraz stanowią, że warunki stosowania procedury określone są w pozwoleniu. Zaś uprzywilejowane traktowanie taryfowe oznacza obniżenie lub zawieszenie należności przywozowych (cła). Dalej wyjaśniono, że zgodnie z art. 82 WKC towary dopuszczone do obrotu z zastosowaniem zerowej lub obniżonej stawki należności ze względu na ich przeznaczenie pozostają pod dozorem celnym. Dozór celny zostaje zakończony, jeżeli warunki zastosowania obniżonej/zerowej stawki nie muszą być dalej spełniane w przypadku, gdy towary zostały wywiezione lub zniszczone, bądź gdy użycie towarów w celach innych niż te, które są wymagane dla zastosowania obniżonej lub zerowej stawki, zostało dopuszczone pod warunkiem uiszczenia należnych opłat. Na koniec odwołano się do art. 291 do 300 zawartych w części 2. Przeznaczenie celne towarów. Tytuł 1. Dopuszczenie do obrotu. Rozdział 2. Przeznaczenie towarów rozporządzenia Komisji EWG nr 2454 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, roz. 2, t. 6 ze zm.- RWKC), które maja zastosowanie w przypadku, gdy towary dopuszczone do swobodnego obrotu z zastosowaniem uprzywilejowanego traktowania taryfowego lub obniżonej bądź zerowej stawki celnej ze względu na przeznaczenie podlegają dozorowi celnemu odnośnie ich przeznaczenia. W szczególności wskazano na zapis art. 293 RWKC, który stanowi, że zezwolenie na realizacje procedury końcowego przeznaczenia udzielane jest o ile spełnione są określone w nim warunki, w tym składający wniosek przedstawi gwarancje niezbędne dla prawidłowego przeprowadzenia czynności i zobowiąże się nadać części lub wszystkim towarom określone przeznaczenie lub przekazać je, oraz dostarczyć dowód tego nadania lub przekazania zgodnie z przeznaczeniem (art. 293 ust.1 lit b). Oznacza to, że pozwolenie na stosowanie procedury końcowego przeznaczenia może być udzielone podmiotowi, który sam nadaje towarom określone przeznaczenie końcowe, jak również tym, które przekazują towar innym upoważnionym podmiotom gospodarczym. Innym, które posiadają pozwolenie na stosowanie wyżej wskazanej procedury. Tym samym wnioskodawca jest pośrednikiem, który sam nie nadaje towarom wymaganego końcowego przeznaczenia, lecz przekazuje (odprzedaje) towar innemu posiadaczowi pozwolenia, co jest dopuszczalne na podstawie art. 90 WKC. Stanowi on, że prawa i obowiązki osoby uprawnionej do korzystania z gospodarczej procedury celnej mogą, zgodnie z warunkami określonymi przez organy celne, zostać przeniesione kolejno na inne osoby spełniające warunki wymagane do korzystania z procedury. Warunki przekazania określa art. 296 RWKC. Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt przedmiotowej sprawy organ celny stwierdził, że zaistniała sytuacja, w której skarżąca, posiadająca pozwolenie na korzystanie z procedury końcowego przeznaczenia, nie nadała towarowi ostatecznego przeznaczenia, lecz przekazała go do końcowego wykorzystania innym podmiotom, które takowego pozwolenia nie posiadały. Tym samym naruszyła wskazane wyżej warunki korzystania z preferencji w postaci niższej stawki celnej, których obowiązek spełnienia nakładały przepisy normujące procedurę końcowego przeznaczenia, a w szczególności art. 82 WKC (uniemożliwiła sprawowanie dozoru celnego nad tym towarem) i art. 293 ust. 1 lit. b RWKC (towar sprzedała przed nadaniem mu końcowego przeznaczenia). Organ odwoławczy za trafny uznał zarzut skarżącej dotyczący zabezpieczenia i stwierdził, że ta kwestia nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Na koniec wskazał na warunki jakie muszą zostać spełnione aby organ mógł wzruszyć decyzję ostateczną w trybie art. 253a ordynacji podatkowej i konkludując stwierdził, że jeden z nich nie został spełniony, gdyż skarżąca naruszyła przepisy dotyczące procedury końcowego przeznaczenia czyli naruszyła warunki zezwolenia, co wyklucza zmianę decyzji ostatecznej - zezwolenia nr [...]z [...]r. Odnosząc się do zarzutu pominięcia w ustaleniach dowodowych zapisów umów z podmiotami zajmującymi się wykorzystywaniem soli do posypywania dróg w okresie zimowym, to organ celny podkreślił, że nie mogły mieć one wpływu na wynik rozstrzygnięcia, gdyż zapisy umów cywilnoprawnych nie wyłączają działania przepisów prawa publicznego – prawa celnego, w tym prawa celnego wspólnotowego, które ma moc obowiązującą w Polsce i stanowi część krajowego porządku prawnego, jak i inne przepisy prawa Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej i podpisaniem Traktatu Akcesyjnego w dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach (Dz. U. Nr 90, poz.864 z 2004 r.). Decyzję tę Spółka A zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając Dyrektorowi Izby Celnej w K, naruszenie przepisów art. 90 WKC poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów proceduralnych art. 291, art. 292, art. 293 i art. 296 RWKC z uwagi na ich błędną interpretacją pomijającą zapis o dopuszczeniu towaru do swobodnego obrotu z zastosowaniem uprzywilejowanego traktowania taryfowego, co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1269, dalej p.p.s.a.) wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że skarżąca sprowadzała w ramach procedury końcowego przeznaczenia i w warunkach posiadanego pozwolenia sól kamienną celem jej wykorzystania do posypywania dróg w okresie zimowym. Zakupy dokonywała u producenta na U. jako przedsiębiorca – handlowiec do dalszej odprzedaży dla przedsiębiorstw komunalnych, które zobowiązane są z mocy prawa do utrzymywania dróg w należytym stanie i byłoby absurdem wymaganie od nich posiadania pozwolenia na korzystanie z procedury końcowego przeznaczenia. Samodzielny import w ich przypadku byłby zaś nieopłacalny, ze względu na rząd potrzeb. Zarzut organów celnych stanowi zaprzeczenie zapisów art. 294 RWKC, który w swej treści trzykrotnie powtarza wyrażenie "dopuszczenie do swobodnego obrotu", co jest jednoznaczne z zaprzeczeniem stanowiska organu celnego, że odbiorca winien także posiadać stosowne pozwolenie. Pogląd taki stanowi zaprzeczenie swobodnego obrotu, a art. 90 WKC nie pozostaje w związku z przedmiotową sprawą, gdyż dotyczy on sytuacji zmiany formy prawnej danego podmiotu lub tez połączenia spółek. Na koniec skarżący podkreślił, że organy celne cytują przepisy RWKC o treści innej niż widniejąca w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i stronach internetowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie szczegółowo odnosząc się do zawartych w niej zarzutów, które uznał za nietrafne i oparte na błędnej interpretacji wskazanych w niej przepisów wspólnotowych. Zaś założenia procedury końcowego przeznaczenia nie kolidują z ideą swobodnego przepływu towarów pomiędzy państwami członkowskimi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: zarzuty strony skarżącej podniesione w skardze nie znajdują uzasadnienia, a zaskarża decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy wyjaśnić, co trafnie zauważył organ odwoławczy, jak i skarżąca Spółka, że w niniejszej sprawie organ celny stosował wprost przepisy wspólnotowe, a w szczególności Wspólnotowy Kodeks Celny oraz jego przepisy wykonawcze. Okoliczność ta jako bezsporna nie budzi wątpliwości. Spór dotyczy interpretacji tychże przepisów, a w szczególności art. 21, art. 82 i art. 90 Wspólnotowego Kodeksu Celnego- rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, które było od dnia uchwalenia zmieniane trzykrotnie rozporządzeniami Parlamentu Rady (WE) nr 82/97 z 19 grudnia 1996 r., nr 955/99 z 13 kwietnia 1999 r. i nr 2700/2000 z 26 listopada 2000 r. oraz art. 291 do 300 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia wskazanego wyżej, które było zmieniane 23 razy rozporządzeniami Komisji (WE) oraz XII Załącznikiem Aktu przystąpienia Republiki Austrii, Królestwa Szwecji i Republiki Finlandii do Unii Europejskiej. W tym miejscu należy też wyjaśnić, że organy celne powołują się na brzmienie przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego i rozporządzenia aktualnie obowiązującego. Wskazane zaś miejsce publikacji powyższych aktów prawnych Wspólnotowego Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej Polskie Wydanie Specjalne odnosi się do tekstu pierwotnego. Rozporządzenia zmieniające również znajdują się w tej publikacji tylko w innych miejscach. I tak, rozporządzenia zmieniające RWKC nr 1602/200 z 24 lipca 2000 r., znajduje się w t.10, str. 51, a rozporządzenie nr 444/2002 z 11 marca 2002 r. w t.12, str.209). Nie wydano do tej pory tekstu jednolitego tego aktu prawnego. Taki znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Finansów. Sąd rozpatrując niniejszą sprawę korzystał z tłumaczenia stosowanych przepisów zawartego w powyższych Dziennikach Urzędowych. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem, w którym strona posiadająca zezwolenie na korzystanie z procedury końcowego przeznaczenia, nie nadała towarowi ostatecznego przeznaczenia, lecz przekazywała/odprzedawała go innym podmiotom, które pozwolenia takiego nie posiadały. Ta ostatnia okoliczność też jest niesporna i ona powoduje, że strona naruszyła warunki, których obowiązek spełnienia nakładały przepisy normujące procedurę końcowego przeznaczenia (art. 21 i art. 82 WKC oraz art. 291-300 RWKC) Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej co do błędnej interpretacji wskazanych przepisów prawa wspólnotowego, która może wynikać z faktu braku znajomości ich znowelizowanej treści, co podniesiono w skardze. Za trafny należy uznać pogląd organu celnego, że jednym z warunków udzielenia pozwolenia na stosowanie procedury końcowego przeznaczenia jest przewidywana działalność zgodna z określonym przeznaczeniem oraz przedstawienie przez wnioskodawcę wszelkich gwarancji niezbędnych do prawidłowego prowadzenia czynności i zobowiązanie się do nadania towarom (części lub całości) określonego przeznaczenia lub przekazanie ich, oraz dostarczenia dowodu tego nadania lub przekazania zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 293 ust.1 lit a i b). Okres ważności pozwolenia nie przekracza trzech lat od dnia w którym pozwolenie staje się skuteczne, z wyjątkiem przypadku, gdy istnieją umotywowane przyczyny. Wygaśnięcie pozwolenia nie ma wpływu na towary, które znalazły się w swobodnym obrocie na mocy tego zezwolenia jeszcze zanim wygasło (art. 295 RWKC). Zgodnie z zapisem art. 292 RWKC przyznanie uprzywilejowanego traktowania taryfowego zgodnie z art. 21 WKC w sytuacji gdy towary podlegają dozorowi celnemu ze względu na ich przeznaczenie, uzależnione jest od uzyskania zezwolenia na piśmie. Jeżeli towary są dopuszczone do obrotu z zastosowaniem obniżonej lub zerowej stawki celnej ze względu na ich przeznaczenie i gdy obowiązujące przepisy wymagają aby pozostawały pod dozorem celnym zgodnie z art. 82 WKC, niezbędne jest pisemne zezwolenie do celów dozoru celnego przeznaczenia towarów. Wniosek o zezwolenie przedstawiany jest organom celnym właściwym dla miejsca, w którym znajduje się główna księgowość wnioskodawcy i gdzie realizowana jest przynajmniej część czynności objętych zezwoleniem lub towary otrzymują swoje przeznaczenie celne. Wzór i warunki uzyskania zezwolenia określa art. 293 RWKC. Jednym z nich jest zapewnienie skutecznego dozoru celnego i wskazanie miejsca, w którym towarom należy nadać określone przeznaczenie. Wniosek o zezwolenie stanowi załącznik nr 67 do rozporządzenia, który należy wypełnić zgodnie z widniejącymi na nim przypisami wyjaśniającymi. I tak, w polu nr 9 strona wskazała, iż sprowadzany towar- sól przemysłowa przeznaczona jest do zimowego utrzymania dróg i będzie dystrybuowana do firm zajmujących się takimi czynnościami. Firmy te imiennie wskazała. Tym samym wnioskodawca od początku zakładał, że to nie on będzie nadawać ostateczne przeznaczenie celne towaru, lecz będzie przekazywać go innym odbiorcom do ostatecznego wykorzystania. Strona zamierzała więc dysponować prawami i obowiązkami wynikającymi ze stosowania procedury końcowego przeznaczenia (art. 82 ust. 2 i art. 90 WKC), na co miała pięć miesięcy (pole 13 decyzji). Był to okres na przypisanie produktom zamierzonego ostatecznego przeznaczenia lub przekazania towarów innemu posiadaczowi pozwolenia (wyjaśnienia do zapisu tego pola). Zezwolenie zaś było ważne do [...]r. Tym samym wniosek o jego zmianę złożony [...]r. został wniesiony w czasie jego ważności. Jak wykazała kontrola celna realizacji zezwolenia nr [...]z [...]r. "sól drogowa" sprzedawana była [...] odbiorcom z Polski i jednemu z Niemiec, na podstawie umów oraz telefonicznych lub pisemnych zamówień. Nie ujawniono dowodów potwierdzających nadanie soli drogowej ostatecznego przeznaczenia w rozumieniu art. 293 ust. 1 pkt b czyli nadania towarom określonego w pozwoleniu ostatecznego przeznaczenia lub dowodu przekazania towarów innemu posiadaczowi pozwolenia, co wykluczało przejęcie dozoru celnego nad tym towarem, a to stanowi naruszenie wymogów art. 296 RWKC stosowanego do wysyłki towarów. Innymi słowy usuniecie towarów spod dozoru celnego. Jedynymi dokumentami ujawnionymi w toku kontroli były dokumenty sprzedaży importowanego towaru. Ustaleń tych organ odwoławczy dokonał w granicach zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 191 ordynacji podatkowej, mającej zastosowanie w postępowaniu celnym na podstawie art. 73 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 622) na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał na fakty, które dały mu podstawę do przyjęcia takich ustaleń. W szczególności wskazał, że skarżąca spółka wnioskowała o zmianę zezwolenia w trybie art. 253a ordynacji podatkowej, który umożliwia zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, przez organ, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Przepis ten jednak nie nakłada na organ administracyjny obowiązku zmiany lub uchylenia wskazanej we wniosku decyzji ostatecznej. Organ orzeka w tych sprawach w ramach uznania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca zainicjował postępowanie o zmianę decyzji, wskazał własny interes (podpisany kontrakt na dostawę soli kamiennej) oraz interes publiczny (solenie dróg publicznych, odbiorcy firmy komunalne), ale naruszył warunki określone w zezwoleniu, co spowodowało, że organ celny nie znalazł podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd może uwzględnić skargę na decyzję administracyjną i uchylić ją tylko w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekających organów tego typu naruszeń prawa - skargę Spółki A oddalił w trybie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.