I OZ 1133/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski Anna Łuczaj Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 26 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Łd 151/06 w sprawie ze skargi M. F. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia : oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Łd 151/06 odrzucił wniosek M. F. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W uzasadnieniu podał, iż rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest możliwe wówczas, gdy Sąd ten jest właściwy do rozpoznania samej skargi. Sąd pierwszej instancji wskazał zakres właściwości rzeczowej wojewódzkiego sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 pkt 1-8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "Ppsa". Stwierdził, iż przedmiotem zaskarżenia jest czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] utrzymująca w mocy czynność Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...] kwietnia 2004 r. polegającą na skierowaniu skarżącego w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), na odpłatne badania lekarskie. Zaś przedmiotem żądania zawartego w skardze skarżący uczynił kwestię zbadania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi legalności skierowania go na odpłatne badania lekarskie w trybie powołanego wyżej przepisu z przekroczeniem przewidzianego w nim terminu. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia 2004 r. Komendant Powiatowy Policji w Z. skierował skarżącego podejrzanego o spowodowanie w dniu 22 grudnia 2003 r. w miejscowości [...] wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym, na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a cyt. ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W świetle cytowanego przepisu – badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli uczestniczy w wypadku drogowym, następstwem, którego jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15) – kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Kserokopię skierowania komendant powiatowy Policji przesyła do właściwego starosty. Stosownie zaś do treści art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym – w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Oznacza to, że strona, która kwestionuje zasadność skierowania na badanie lekarskie ma możliwość przedstawienia swojego stanowiska i obrony swoich praw w trakcie postępowania prowadzonego przez starostę, które kończy wydanie decyzji administracyjnej podlegającej weryfikacji instancyjnej oraz sądowej. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżona czynność Komendanta Powiatowego Policji w Z. polegająca na skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3a cyt. ustawy wymaga dla swej skuteczności w sferze prawa administracyjnego wykonania, zaś niewykonanie tej dyspozycji (z różnych względów) otwiera drogę do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w tym przypadku na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W tym też postępowaniu, podlegającym również kontroli sądu administracyjnego, organ ocenia tryb i zasadność skierowania na badania lekarskie. Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji uznał, że kwestionowana przez skarżącego czynność Komendanta Powiatowego Policji w Z. nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a zatem skarga na tę czynność pozostaje, poza kognicją sądu administracyjnego, a to przesądza o niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi we wskazanym w niej przedmiocie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 88 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi odrzucił. Na powyższe postanowienie M. F. złożył zażalenie i zaskarżając je w całości zarzucił naruszenie prawa procesowego przez błędną wykładnię art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, że sam fakt skierowania przez komendanta policji obywatela na jego koszt na badania lekarskie pod groźbą utraty uprawnień do kierowania pojazdem nie stanowi czynności dotyczącej praw i obowiązków obywatela, wynikających z mocy prawa, w tym wypadku z art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W ocenie skarżącego skierowanie go na badania lekarskie z przekroczeniem terminu określonego w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15) nie powinno być traktowane jako pozostające bez wpływu na ważność czynności organu, a przynajmniej powinno powodować po jego stronie odpowiedzialność odszkodowawczą, po uprzednim stwierdzeniu naruszenia prawa (bezskuteczności), o którym mowa w art. 146 § 1 Ppsa. Zdaniem skarżącego dokonanie przez Sąd pierwszej instancji błędnej interpretacji art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa prowadzi do uzależnienia właściwości sądów administracyjnych w sprawie od tego, czy obywatel podporządkował się obiektywnie bezprawnemu żądaniu organu i następnie dochodził swoich racji, czy też nie podporządkował się wezwaniu, a następnie odwoływał się od decyzji wydanej po wszczęciu postępowania administracyjnego o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Przy czym w tej ostatniej sytuacji obywatel musiałby mieć świadomość, iż zarówno w postępowaniu przed starostą, jak i samorządowym kolegium odwoławczym kwestia zasadności skierowania i tak nie byłaby brana pod uwagę. Dodatkowo skarżący podniósł, że uznając, iż sprawa nie należy do kompetencji sądu administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi miał obowiązek poinformować go o właściwym trybie dochodzenia roszczeń, np. przed sądem powszechnym w trybie art. 189 kpc – tj. powództwa o ustalenie. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji tego nie dokonał, czym naruszył art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, tj. przepis statuujący prawo do rozpoznania każdej sprawy przez sąd. Sąd nie może bowiem poprzestawać na wskazaniu swojej niewłaściwości, lecz winien uzasadnić także określoną właściwość sądu powszechnego i odwrotnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący M. F. uczynił odpowiedź Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia [...] grudnia 2005 r. udzieloną na podstawie art. 237 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, informującą o sposobie załatwienia jego skargi. Zawiadomienie to nie dawało podstawy do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego. Czynności podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego (art. 221-256 kpa)odnoszące się do skarg i wniosków nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 § 2 pkt 1-8 P.p.s.a. i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Z tych powodów należało uznać, iż zarówno skarga na czynność informującą o sposobie załatwienia skargi jak i wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia do sądu administracyjnego są niedopuszczalne i podlegają odrzuceniu. W związku z tym poczynione przez Sąd pierwszej instancji rozważania dotyczące charakteru prawnego skierowania skarżącego przez organ kontroli ruchu drogowego na badania lekarskie z przekroczeniem terminu, które nie mogło być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego wykraczały poza zakres rozpoznania sprawy. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu i na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w postanowieniu.