II SA/Łd 803/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Agnieszka Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...] Nr [...] 2. przyznaje adwokatowi J. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką [...] w Ł. przy ul. G., kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, którą nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy Ł. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 107 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku R. K. z dnia [...] odmówił pomocy materialnej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dojazd do Sądu Rejonowego w Ł. na rozprawę. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż dochód rzeczywisty Pana K. jest wyższy od kryterium dochodowego tj. 461 zł. (jest to kryterium określone dla osób samotnie gospodarujących), a nadto strona odmówiła podpisania - złożenia oświadczenia majątkowego. Zgodnie zaś z art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Organ zaznaczył, iż odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. W odwołaniu z dnia 12 czerwca 2006r. Pan K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Strona jest przekonana, że jej sprawa została potraktowana mechanicznie i arbitralnie. Wskazała, iż należy uwzględnić stanowisko, jakie w tym względzie wyrazili: Wydział Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Ł., Rzecznik Osób Niepełnosprawnych w Ł. Reasumując, strona podniosła, iż z uwagi na jej obecną sytuację zdrowotną i finansową wnosi jak na wstępie. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39, art. 41 ustawy o pomocy społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania i zwrócił uwagę, iż instytucja polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie sami pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Powołał treść art. 7 i art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej gdzie ustawodawca wskazał przyczyny, które uzasadniają przyznanie zasiłku oraz ustalił kryteria dochodowe, których przekroczenie powoduje odmowę przyznania pomocy. W odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej to kryterium wynosi 461 zł, przy czym dla uzyskania zasiłku konieczne jest jednoczesne spełnienie, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 ustawy np. ubóstwo, sieroctwo, bezdomność, niepełnosprawność. Z kolei w art. 39 ustawy czytamy, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, drobnych remontów, koszty pogrzebu. Organ podkreślił, iż zasiłek celowy bezzwrotny należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, iż jego przyznanie, bądź odmowa, następuje w ramach uznania administracyjnego i odbywa się dopiero po zrealizowaniu zadań o charakterze obligatoryjnym. Kolegium wskazało, iż w toku czynności ustalono, że wnioskodawca ma 60 lat, mieszka we wspólnym mieszkaniu z żoną i synem, jednak prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną, ma amputowane obie nogi, porusza się na wózku inwalidzkim, wymaga pomocy i opieki osób drugich. Źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 800,95 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153,19 zł, jednocześnie jednak potrącane mu są alimenty na syna – 230 zł. W miesiącu kwietniu dochód strony wynosił 565,76 zł. Strona jest także właścicielem samochodu osobowego przystosowanego do potrzeb osób niepełnosprawnych. Organ przypomniał, iż zasiłek celowy miał być przeznaczony na pokrycie kosztów dojazdu do Sądu Rejonowego w Ł. na rozprawę, w której Pan K. jest uczestnikiem przy czym jego stawiennictwo w Sądzie nie jest obowiązkowe. Odniósł się również do argumentów odwołania, do powoływanych tam pism, wyjaśnił, iż strona wskazywała na ustalenia jednej z Komisji Rady Powiatu w Ł. z 2001 roku, zaś ten dokument nie jest wiążący dla organu, który orzeka wyłącznie na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Przepisy te wyraźnie wskazują przesłanki przyznania pomocy m.in. kryterium dochodowe, które strona niewątpliwie przekroczyła. Kolegium wskazało również na przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Jednak zaznaczyło, iż w niniejszej sprawie nie występują okoliczności, które można zakwalifikować jako "szczególnie uzasadniony przypadek" tym bardziej, iż udział w rozprawie sądowej strony nie jest obowiązkowy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. K. wyjaśnił, iż składając skargę "oczekuje rozwinięcia obowiązującego prawa" w zakresie ustawy o pomocy społecznej, gdyż obecnie wynika z niej, że przyjęte sztywne kryterium dochodowe nie stanowi okoliczności "jedynej i ostatecznej". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. powtórzyło dotychczasowy przebieg postępowania, zajmowane w nim stanowiska obu stron i wniosło o oddalenie skargi. Podkreśliło, iż zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany, co oznacza, że zasiłek jest formą pomocy fakultatywnej, a jego przyznanie następuje na podstawie uznania administracyjnego. Wnioskodawca nie spełnia kryteriów przyznania zasiłku, a ponadto odmówił oświadczenia majątkowego, co w myśl art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej już stanowi podstawę do odmowy przyznania zasiłku. Nadto zdaniem Kolegium udział w rozprawie sądowej, w której uczestnictwo strony skarżącej nie jest obowiązkowe, nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja wydana przez organ I instancji, naruszają szereg przepisów, które to naruszenia skutkują uchyleniem obu decyzji. Jedną z głównych zasad postępowania administracyjnego, której przestrzeganie zapewnia jego prawidłowy przebieg jest określona w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz 1071 ze zm.) zasada prawdy obiektywnej. Zgodnie z nią organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ ma zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością (art. 77 kpa), a samo postępowanie administracyjne prowadzić tak by pogłębić zaufanie obywateli do organów praworządnego państwa (art. 8 kpa). W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r., SA 810/81, ONSA 1981/1/45). Z kolei uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art.11 kpa). Powinno nadto umożliwiać organom nadzoru i sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Obowiązek organów administracji publicznej działania na podstawie i w granicach prawa wynika nadto z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483). Zasada wypływająca z powyższej regulacji, określana jako zasada praworządności, nie może być zatem interpretowana w taki sposób, który prowadziłby do ograniczenia treści art. 7 Konstytucji RP. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dojazd do Sądu. Zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w szczególności przepisów art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39, art. 41, art. 107 ust. 5 tej ustawy, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą i ustaleniu dochodu. Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw mieszkania. W przepisie art. 8 ust. 1 w/w ustawy, ustawodawca sprecyzował, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub rodziny nie przekracza kryterium dochodowego; w przypadku osoby samotnie gospodarującej przedmiotowe kryterium wynosi 461 zł. Ustalenie, iż w niniejszej sprawie strona przekracza powyższe kryterium dochodowe (bowiem utrzymuje się z renty w wysokości 800,95 zł, otrzymuje dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153,19 zł, ma jednak potrącane alimenty na syna w wysokości 230 zł), spowodowało iż organ orzekający w sprawie odmówił skarżącemu przyznania zasiłku. Organ powoływał się również na przepis art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, iż odmowa złożenia oświadczenia majątkowego jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Naruszenie powołanego przepisu było główną przesłanką odmowy przyznania zasiłku przez organ I instancji. Należy jednak pamiętać, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ustawy o pomocy społecznej). Pomoc społeczna wspiera zatem osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 w/w ustawy). Wszelkie kroki podejmowane na podstawie powołanej ustawy stanowią szeroko rozumianą pomoc. Organ pomocy społecznej ma zatem obowiązek rozważenia sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc i ta indywidualna ocena winna abstrahować od kwestii wysokości uzyskiwanych dochodów. Należy bowiem pamiętać, iż przekroczenie kryterium dochodowego nie zamyka stronie możliwości uzyskania zasiłku celowego. Ustawodawca w przepisie art. 41 ustawy o pomocy społecznej wskazał, iż "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi". W przypadku, zatem gdy z ustaleń poczynionych na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranych dokumentów wynika, iż kryterium dochodowe zostało przekroczone, rolą pracownika socjalnego jest ustalenie, czy występują szczególne okoliczności dające możliwość ubiegania się o takie wsparcie. Z uwagi na treść powołanego przepisu art. 41 w/w ustawy nie ma znaczenia powoływana w niniejszej sprawie okoliczność, iż skarżący odmówił złożenia oświadczenia i nie jest możliwe dokładne ustalenie jego majątku. Z dokumentów sprawy wynika jednakże, iż strona wyraźnie oświadczyła, że jest inwalidą – porusza się na wózku, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, wprawdzie mieszka z żoną i synem, którzy jednak w żaden sposób nie pomagają mu, utrzymuje się wyłącznie z uzyskiwanych tytułem renty inwalidzkiej świadczeń. Posiada samochód przystosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej i jak wyjaśnił pieniądze na zakup pojazdu otrzymał od sióstr. R. K. złożył oświadczenie o posiadaniu samochodu, podpisał wywiad, przedłożył dokumenty pozwalające ustalić wysokość dochodu. Nie pozostawił więc organu bez danych o stanie majątkowym i dochodach. Dlatego też nie można zgodzić się z ustaleniami organów, iż skarżący odmówił złożenia oświadczenia o dochodach, a co za tym idzie zaakceptować rozstrzygnięcia opartego na takich ustaleniach. Lektura przepisów art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 39 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, iż ustawodawca jako warunek przyznania zasiłku celowego wskazał nieprzekroczenie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Skarżący kryterium to przekroczył i nie mógł otrzymać zasiłku celowego przewidzianego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Rozważenia natomiast wymaga, czy mógł mu zostać przyznany zasiłek celowy specjalny z art. 41 w/w ustawy, gdzie nie ma tego kryterium. W tej sytuacji okoliczność, iż organy nie mogą ustalić majątku strony pozostaje bez wpływu na możliwość przyznania stronie zasiłku specjalnego. Bez wpływu pozostaje również brak w zebranych materiałach dowodowych oświadczeń o sytuacji majątkowej żony i syna, gdyż skarżący oświadczył, iż owszem mieszka razem z żoną i synem jednak prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zauważyć należy, iż rozważania o ewentualnej możliwości przyznania zasiłku celowego specjalnego pojawiły się dopiero w uzasadnieniu organu odwoławczego, wcześniej organ I instancji podnosił, iż brak oświadczenia majątkowego jednoznacznie prowadzi do odmowy przyznania pomocy. Należy wywieść tym samym, iż organ I instancji w ogóle nie rozważał możliwości zastosowania w sprawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zatem uchylił się od realizacji podstawowych funkcji, jakim ma służyć pomoc społeczna w myśl art. 2 i art. 3 ustawy. R. K. wnosił o przyznanie zasiłku celowego, który miał pokryć koszty dojazdu do Sądu Rejonowego w Ł. na rozprawę spadkową w dniu 22 maja 2006r. Skarżący mieszka w Ł., zatem dojazd do Ł. wiązał się z poniesieniem dodatkowych kosztów. Ponieważ, jak ustalił organ administracji i co wynika z kserokopii wezwania na rozprawę, stawiennictwo strony nie było obowiązkowe, nie mógł ubiegać się o zwrot kosztów dojazdu do Sądu. Argument, iż stawiennictwo nie było obowiązkowe, dla organów orzekających, stał się podstawowym dla odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego. Organ oparł się jedynie na ustaleniu, iż obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, nie ustalił, o jaką dokładnie sprawę spadkową chodzi, czy może jej wynik miałby wpływ i jaki na sytuację majątkową strony. Organy administracji nie mogą odmawiać stronie pomocy w realizowaniu jej prawa do udziału w rozprawie, czyli prawa do sądu, argumentując iż stawiennictwo było nieobowiązkowe, a jednocześnie nie przeprowadzając żadnego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie charakteru i znaczenia tej sprawy dla strony. Zauważyć także należy, iż decyzja organu I instancji została wydana po dniu 22 maja 2006r., zatem po rozprawie, natomiast organ pierwszej instancji, ani tym bardziej organ odwoławczy, nie ustaliły czy skarżący dojechał do Sądu czy brał udział w rozprawie i jakiej sprawy dokładnie dotyczyła rozprawa. Podkreślenia wymaga, iż ustawodawca formułując przepisy art. 39 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej posłużył się sformułowaniem, iż zasiłek "może być przyznany", zatem organ może, lecz nie musi udzielić stronie wnioskowanej pomocy. W żadnym razie nie oznacza to zupełnej dowolności i swobody dla organu. Zaskarżone decyzje zostały więc wydane w ramach tzw. uznania administracyjnego, gdyż istnieje przepis prawa materialnego, który wyraźnie upoważnia organ do działania na takiej zasadzie - przyznając możliwość kształtowania treści rozstrzygnięcia. Jednakże w odniesieniu do tego typu decyzji zastosowanie znajduje przepis art. 7 kpa, który zakreśla ramy dowolności i swobody organu, formułując zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Uprawnienie organu do wydawania decyzji uznaniowych nie zwalnia więc organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonywującej pod względem faktycznym i prawnym, jednocześnie obliguje organ do uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 1981r., SA 234/81, ONSA 1981/1/23; wyrok NSA z dnia 21 lipca 1998r., II SA 506/98, LEX nr 41383). Organy administracji publicznej obowiązane są, w szczególności w odniesieniu do tego rodzaju decyzji, do przestrzegania wszystkich zasad postępowania administracyjnego, które są następstwem zasady określonej w art. 7 kpa. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ będą rzetelne, jeżeli będą miały należyte oparcie w zgromadzonym i w sposób zupełny rozpatrzonym materiale dowodowym. Jeżeli materiał dowodowy okaże się niekompletny, bądź nie w pełni zanalizowany, wówczas organ naraża się na zarzut dowolności poczynionych ustaleń. Zarzut dowolności zostaje bowiem wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 roku, sygn. akt I SA 1768/99, publ. Lex nr 54171) Uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia powinno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 kpa i realizować zasadę ogólną przekonywania (art.11 kpa). Organ I instancji sformułował uzasadnienie bardzo lakonicznie, w istocie niewyjaśniając zasadności rozstrzygnięcia i nie analizując materiału sprawy. Nie wskazał też faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wprawdzie uzasadnienie organu odwoławczego jest szersze, ale brak w nim analizy przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej i merytorycznych argumentów, które zadecydowały o niemożności zastosowania tego przepisu. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają więc wymogów art. 107 § 3 kpa i nie realizują zasady przekonywania (art. 11 kpa). Organ orzekający w sprawie powinien szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko, przedstawić wszelkie argumenty za i przeciw, opisać poczynione ustalenia i ustosunkować się do nich. Zarzucić organom należy również naruszenie przepisów art. 10 kpa i art. 81 kpa, które zakreślają ramy czynnego udziału strony w postępowaniu. Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału obejmuje wszystkie fazy postępowania administracyjnego, a zachowanie wymagań określonych, w tych przepisach, nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonych w sprawie czynności, dowodów. Natomiast w aktach niniejszej sprawy brak dokumentu potwierdzającego umożliwienie stronie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia co do poczynionych ustaleń. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 i art. 81 kpa. Realizacją zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest wprowadzenie warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ administracji publicznej okoliczności faktycznej za udowodnioną – wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001r., II SA 1095/00, LEX Nr 53441. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien dokładnie wyjaśnić wszystkie elementy stanu faktycznego i rozważyć ich ocenę w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz możliwość zastosowania w sprawie przepisu art. 41 w/w ustawy. Wywiedzione stanowisko uzasadnić zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa, przy uwzględnieniu wszystkich powyższych uwag. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie przepisu art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).