II SA/Wr 1427/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2005r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r., Nr-[...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 154 § 1 kpa i art. 22 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 2002r. Nr 42 poz. 371/ odmówiono uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich L. B.. W motywach uzasadnienia podano, że do Urzędu dnia [...] r. wpłynął wniosek strony o przyznanie uprawnień określonych w ustawie z dn. 24.01.1991r. o kombatantach... w sprawie zakończonej decyzją własną Kierownika Urzędu z dn. [...] r. W uzasadnieniu stanowiska strona przywołała okoliczności, które podniosła już w postępowaniu weryfikacyjnym. Strona nie powołała się na ustawowe podstawy wznowienia postępowania ani też na podstawy stwierdzenia nieważności uprzedniej decyzji. W związku z powyższym - stosownie do dyrektyw wypływających z art.234 §1 kpa - Kierownik Urzędu zakwalifikował jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art.154 kpa. W myśl art.154 § 1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Pierwsza z powyższych przesłanek została spełniona tzn. decyzja o której uchylenie wnosi strona jest ostateczna (art.16 kpa). Strona nie wykazała jednak, by za uchyleniem przedmiotowej decyzji przemawiał interes społeczny albo też jej słuszny interes. Okoliczności, na które powołuje się strona we wniosku takiej oceny nie uzasadniają. Ponadto należy zauważyć, że postępowanie po przeprowadzeniu którego wydana została zaskarżona decyzja nie zostało dotknięte wadliwością. Decyzja ta była również zgodna z obowiązującym stanem prawnym w dacie jej wydania i stan prawny w przedmiotowym zakresie nie uległ zmianie. Takie też stanowisko w sprawie zajął Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 22 marca 1994r. oddalił skargę L. B., zarówno w przedmiocie służby skarżącego w Armii Krajowej, jak też służby w Armii Radzieckiej. Wyrok powyższy ma wiążący charakter dla Sądu, organu, jak i uczestników postępowania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. B. podniósł, że za uchyleniem decyzji przemawia słuszny interes strony, w szczególności dlatego, iż innym osobom, które mają podobny przebieg działalności i walki o suwerenność i niepodległość Polski przyznano uprawnienia kombatanckie. Prowadzący świadek, K. C. posiada zaświadczenie kombatanckie Nr [...] z dnia [...] r. Wspólnie z K. C. oraz innymi osobami należał do organizacji podziemnej Związek Obrońców Wolności, który działał na terenie powiatu K.. Kserokopię fragmentów książki "Harcerstwo Polskie Brześć - Kobryń", która potwierdza przynależność K. C. do Grupy [...] w powiecie K.doręczył do Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W tej organizacji jako młody chłopak był kurierem. Jego zadaniem było dowożenie poczty, organizowanie i dowożenie wspólnie z rodzicami żywności i odzieży oraz ukrywanie broni. Świadkowie B. W. i G. A. potwierdzili, że w latach [...] -[...] należał do organizacji Związek Obrońców Wolności na P.. Świadkowie potwierdzili, że był kurierem oddziału dowodzonego przez Z. S. pseudonim Ż. na terenie P.. Oświadczenia te zostały doręczone do Urzędu. Faktem jest, że oficjalnie Armia Krajowa została rozwiązana w 1945, jednał walkę o suwerenność prowadziły jeszcze inne organizacje podziemne w granicach państwa polskiego z przed 1939 r. Urodził się na tych terenach w Rzeczpospolitej Polskiej przed II-gą wojną światową i prowadził działalność w organizacji podziemnej w swoich rodzinnych stronach. Jeśli uprawnienia kombatanckie przyznano innym osobom za walkę o niepodległość na terenie powiatu k. to odmowa przyznania mu tych uprawnień narusza jedną z podstawowych zasad konstytucyjnych - równości obywateli wobec prawa zapisaną w art. 32 Konstytucji RP. Nieuznanie represji, których doznał w Armii Radzieckiej jest niezgodne z przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Do Armii Radzieckiej został wcielony w [...] r. siłą jako obywatel Polski. Nigdy nie zrzekł się obywatelstwa polskiego. Za swoje polskie obywatelstwo, przekonania polityczne i religijne był podczas służby wojskowej w latach [...] -[...] prześladowany, więziony w aresztach, gdzie stracił zdrowie. Potwierdza to w swoim oświadczeniu świadek K.C.. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy, pełnienie służby w armiach sojuszniczych uznawane jest za działalność kombatancką. W latach 1955-57 Armia Radziecka była armią sojuszniczą więc okres ten powinien także być zaliczony do uprawnień kombatanckich. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu podniesiono m.in. że po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Dotychczasowe ustalenia odpowiadają stanowi faktycznemu, a decyzja o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej zgodna jest z obowiązującym prawem. W skardze na powyższą decyzje do sądu administracyjnego L. B. wniósł o jej uchylenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie również podtrzymując swoją argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Jedną z ogólnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej (art. 16 § 1 kpa). Decyzje administracyjne ostateczne są trwałe i mogą być zmienione lub, uchylone tylko wówczas, gdy wynika to wprost z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego bądź z przepisów prawnych szczególnych, do których Kodeks odsyła. Jedną z możliwości zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej przewidują art. 154 § 1 i art. 155 kpa. Zmiana lub uchylenie decyzji na tej podstawie prawnej może dotyczyć decyzji zarówno wadliwych, jak i prawidłowych. Zastosowanie powyższych przepisów do decyzji wadliwej może nastąpić tylko wówczas, gdy wady takiej decyzji lub postępowania poprzedzającego jej wydanie nie dają postawy do jej wzruszenia na podstawie innych przepisów Kodeksu (np. na podstawie art. 156 § 1 kpa). Z treści art. 154 § 1 (i 155) kpa wynika, że wzruszenie (zmiana lub uchylenie) decyzji ostatecznej w tym trybie możliwe jest tylko wtedy, gdy za zmianą lub (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Z omawianych przepisów również wynika, że do organu administracji orzekającego w sprawie należy ocena, czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej. Z powyższych uwag wynika więc, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 i 155 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Wbrew wymienionym wyżej zasadom, skarżący domagając się uchylenia decyzji ostatecznej z [...] r. zgłosił zarzuty, które były już przedmiotem oceny w ostatecznie zakończonym postępowaniu głównym (rozpoznawczym) tj. działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Polski poza granicami kraju w okresie powojennym i służba w Armii Radzieckiej w l. 1955-1957. Wprawdzie skarżący zarzucał decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji obrazę prawa procesowego i materialnego, co jego zdaniem - narusza jego słuszny interes i uzasadnia uchylenie tych decyzji to jednak zarzuty te - jako nie uwzględniające specyfiki omówionych wyżej zasad weryfikacji decyzji na mocy art. 154 i 155 kpa nie miały znaczenia w rozpoznawanej sprawie. W istocie bowiem skarżący domagał się ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, co w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe. Nie wyłącza to. rzecz jasna, możliwości kwestionowania tych decyzji w innych trybach nadzwyczajnych, o których mowa w kodeksie postępowania administracyjnego. Jeśli więc w tym stanie faktycznym i prawnym, organy orzekające nie znalazły podstaw do uznania, że za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub też słuszny interes skarżącego, to ocenę tę uznać należy za uzasadnioną, gdyż przedmiotem tego postępowania są przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, orzeczono jak w sentencji.