II SA/Łd 907/06

Dnia 26 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2007 roku sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia do ponownego rozpoznania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego H. S. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...], z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję Wójta Gminy S. nr [...], z dnia [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie przywrócenia do stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających spływowi wody powierzchniowej na działkę nr 585 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, iż organ pierwszej instancji w dniu 14 czerwca 2006 r. przeprowadził oględziny działki nr 585 będącej własnością J. S. w pobliżu betonowego płotu graniczącego z działką nr 586, należącą do H. S.. Pomiary wysokości terenu wskazały na spadek istniejącego poprzednio terenu. Wywyższenie działki nr 586 i 587/1 będącej własnością H.S. w stosunku do poprzedniego stanu wynosi od 13 do 20 cm i utwardzone zostało żużlem. Spadek poprzeczny utwardzonego placu skierowany jest w kierunku ogrodzenia z działką nr 585. W czasie obfitych opadów wywyższenie placu powoduje gwałtowniejszy spływ wody na działkę nr 585, ale nie zmienia kierunku spływu wody, na gruncie tym może jedynie okresowo zmieniać się jej ilość. Kierunek odpływu wody powierzchniowej znajdującej się na działce nr 585 nie został zmieniony i zachowuje nadal spadek istniejącego poprzednio terenu. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji uznał, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i umorzył je. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. złożył J. S. zarzucając obrazę przepisów art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Wskazał, że organ pierwszej instancji pomimo właściwych ustaleń faktycznych wyciągnął błędne wnioski i dokonał niewłaściwej interpretacji tego przepisu. Podniósł, że w związku z nałożeniem przez H.S. nawierzchni żużlowej (ze zmniejszoną przepuszczalnością wody) woda opadowa praktycznie w całości odprowadzana jest na działkę nr 585. Stwierdził również, że odprowadzane na teren działki nr 585 wody opadowe są zanieczyszczone odpadami pochodzącymi z nieruchomości sąsiedniej w stopniu, który uniemożliwia jej rolnicze wykorzystanie. Powołał przy tym rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 roku w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 169, poz.1763). Postulował ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ pierwszej instancji i uzupełnienie materiału dowodowego o aktualnie przeprowadzone badania prób gleby z działki będącej własnością strony w celu dokładnego określenia rodzaju zanieczyszczeń oraz ich stężenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w uzasadnieniu swej decyzji wskazało, że mimo tego, iż organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny działek i załączył do akt sprawy szkic z pomiarów wysokości terenu, to nie ustosunkował się jednak do całego materiału procesowego i nie uzasadnił należycie, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Nie ustosunkował się bowiem do zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą w trakcie oględzin, nie wyjaśnił, czy utwardzenie żużlem działki H.S. było zgodne z prawem oraz, czy miało ono wpływ na stan wody na gruncie, a także tego, czy spadki poprzeczne utwardzonego placu w kierunku działki nr 585 powstały w sposób naturalny, czy też są skutkiem utwardzenia terenu żużlem. Organ odwoławczy odmówił natomiast uwzględnienia zarzutów odwołania dotyczących uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie o badania prób gleby wskazując, iż postępowanie w trybie art. 29 Prawa wodnego dotyczy tylko zmiany stanu wód i nie mogą być w nim brane pod uwagę sprawy związane z zanieczyszczeniem gleby. W dniu 19 września 2006 r. skargę na powyższą decyzję złożył H.S. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie pochodzące od osoby, która najprawdopodobniej już na dzień wydania decyzji przez Wójta Gminy S. nie posiadała przymiotu strony tego postępowania, gdyż posiadłość została przepisana na jej syna. Wskazał ponadto, iż Kolegium nie stwierdziło ażeby doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zdaniem strony skarżącej organ pierwszej instancji jednoznacznie stwierdził, że po wywyższeniu teren działki zachowuje spadek istniejącego poprzednio terenu co jest jednoznaczne z tym, że wywyższenie terenu żużlem nie mogło mieć ujemnego wpływu na stan wody na gruncie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że z załączonego do akt sprawy wypisu z ewidencji gruntów wynika, że właścicielem działki nr 585 jest J.S., natomiast P.S. figuruje jako dzierżawca gospodarstwa rolnego. Do dnia udzielenia odpowiedzi na skargę stan ten nie uległ zmianie. Fakt oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę nie pozbawia właściciela jego uprawnień, w tym uprawnienia do występowania w przedmiotowym postępowaniu jako strona. Co do zarzutu nie wskazania naruszeń prawa mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na okoliczności uzasadniające przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przede wszystkim na fakt niewyjaśnienia przez organ pierwszej instancji podnoszonego przez stronę odwołującą się - J.S.- faktu utwardzenia żużlem nieruchomości należącej do H.S. i ewentualnego wpływu jaki mogło to mieć na stosunki wodne na nieruchomości sąsiednie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie zaś z art. 145 par. 1 ust.1 u.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu oraz przyczyny wzruszenia decyzji, a także nie będąc ograniczony zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji tego rodzaju naruszenia prawa, która rodzi konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji przywołał przepis art.138 par. 2 k.p.a. jako podstawę swego rozstrzygnięcia. Norma ta stanowi, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W niniejszym postępowaniu nie sposób zgodzić się z tezą, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zresztą organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do przesłanek zastosowania powyższego przepisu. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie ma bez wątpienia charakter istotny. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest ograniczona przez to, że przepis art.138 par. 2 w związku z art. 136 k.p.a. przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". Sytuacja taka może zaistnieć tylko wówczas, gdyby organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je z rażącym naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, gdyż nie mieści się to w jego kompetencji. Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości zachodzi jednak jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, zaś przeprowadzenie go w znacznej części konieczne jest, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził przeważającej części postępowania wyjaśniającego. (vide: wyrok NSA z dnia 28 września 2001 r. w sprawie V SA 239/01, opublikowany w LEX Nr 50105, oraz wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r. w sprawie IV SA 208/99 opublikowany w LEX Nr 54745). Taka sytuacja nie ma zaś miejsca w niniejszej sprawie. Wszak organ odwoławczy domagając się od organu I instancji ponownego wydania rozstrzygnięcia nie wskazuje nawet w jakim zakresie postępowanie wyjaśniające należałoby jeszcze w niniejszej sprawie przeprowadzić. Owszem organ ten wskazuje na określone braki w zakresie wnioskowania na podstawie ustalonych faktów ale brak dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego albo nieprawidłowości w dokonaniu tejże oceny nie są podstawą do zastosowania przepisu art. 138 par. 2 k.p.a.. Zasadą jest, iż organ odwoławczy rozpatrując odwołanie ponownie rozstrzyga sprawę administracyjną w jej całokształcie wydając jedno z rozstrzygnięć, o jakich mowa w art. 138 par 1 pkt 1 – 3 k.p.a.. Zastosowanie przepisu art. 138 par. 2 k.p.a. jest wyjątkiem od tej zasady, który jest dopuszczalny wyłącznie w sytuacji spełnienia zawartych w tym przepisie przesłanek, o których była wcześniej mowa. (vide: wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r. w sprawie II SA/Gd 2235/99, opublikowany w LEX Nr 76091). Z przytoczonych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "c" p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec uchylenia decyzji o kasacyjnym charakterze zbędne stało się wydanie rozstrzygnięcia w trybie przepisu art. 152 p.p.s.a. z uwagi na brak przymiotu wykonalności. O zasądzeniu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.. Na koszty te składa się wpis od skargi Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej.