III SAB/Lu 4/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Referent Marcin Małek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Komendanta Miejskiego Policji na bezczynność Starosty w przedmiocie odmowy przejęcia rzeczy znalezionych 1. zobowiązuje Starostę do przejęcia rzeczy znalezionych w postaci przyczepy ciągnikowej, monitora marki Philips, klawiatury komputerowej Timex wraz z zasilaczem, stacji dysków Timex wraz z kasetą CM i 3 dyskietkami oraz radioodtwarzacza samochodowego (bez oznaczeń) w terminie 30 dni od uprawomocnienia się tego wyroku; 2. zasądza od Starosty o na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Miejski Policji w dniu [...] marca 2005 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Starosty polegającą na odmowie przyjęcia rzeczy znalezionych w postaci przyczepy ciągnikowej, monitora marki Philips, klawiatury komputerowej Timex wraz z zasilaczem, stacją dysków Timex wraz z kartą CM i trzema dyskietkami oraz radioodtwarzacza samochodowego (bez oznaczeń). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Komenda Miejska Policji wystąpiła do Starostwa Powiatowego o odebranie w/w rzeczy będących w posiadaniu Komendy Miejskiej Policji w wyniku zawiadomienia W. B. i K. S. W sprawie tych rzeczy prowadzone były przez Policję postępowania mające na celu ustalenie właścicieli tych rzeczy oraz ustalenia czy przedmiotowe rzeczy nie pochodziły z przestępstwa. Stosownymi postanowieniami umorzone zostały dochodzenia przed wszczęciem, wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk. Jako podstawę prawną swojego żądania adresowanego do Starosty (pisma z dnia [...] kwietnia 2004 r. i z dnia [...] października 2004 r.) powołano § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 czerwca 1966 r. w sprawie rzeczy znalezionych (Dz. U. Nr 22 poz. 141 z późn. zm.). W odpowiedzi na powyższe pisma Starosta odmówił przyjęcia tych rzeczy argumentując, iż stan faktyczny sprawy nie spełnia wymogów określonych w cytowanym rozporządzeniu. W związku z powyższym Komendant Miejski Policji ponownie wezwał Starostę do działania zgodnego z prawem. W odpowiedzi na to wezwanie Starosta podtrzymał dotychczasowy pogląd w tym przedmiocie odmawiając przyjęcia powyższych rzeczy. W skardze na bezczynność Starosty, Komendant Miejski Policji podniósł, iż ocena prawna dokonana przez Starostę wskazuje, że Starosta selektywnie wybiera, jakie przedmioty znalezione i od kogo chce odebrać, a z jakimi nie chce mieć do czynienia. Zgodnie z § 3 ust. 2 w/w rozporządzenia organ przechowujący nie może odmówić odebrania rzeczy znalezionej, jeżeli żąda tego znalazca. Nie jest obowiązkiem znalazcy ustalenie czy nastąpiło zagubienie, czy porzucenie rzeczy z zamiarem bądź bez zamiaru wyzbycia się własności. Znalazca rzeczy ma jedynie obowiązek zgodnie z art. 183 kc powiadomić właściwy organ o znalezieniu rzeczy, a gdy tego nie zrobi popełnia wykroczenie z art. 125 kw. W odpowiedzi na skargę Starosta wnosił o jej oddalenie podnosząc, iż zarzut bezczynności może być postawiony organowi, jeżeli ten jest legitymowany do załatwienia danej sprawy, a przyczyna nie załatwienia sprawy jest zależna od organu prowadzącego postępowanie. Nie może być natomiast mowy o bezczynności tam, gdzie przepis prawa nie zobowiązuje organu do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia lub innego aktu, czy też nie doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego. Prezentując powyższe Starosta powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Starosty zarzut naruszenia § 3 ust. 2 rozporządzenia ma charakter pozorny i nieuprawniony. Legitymowanym do żądania przejęcia przez organ znalezionej rzeczy jest tylko znalazca, zaś Komendy Miejskiej Policji nie można uznać za taki podmiot. Z tego też względu po stronie skarżącego brak interesu i legitymacji do wniesienia skargi. Ponadto źródłem obowiązków Starosty w zakresie przechowywania rzeczy znalezionych są przepisy prawa cywilnego, a nie prawo administracyjne, co powoduje zgodnie z art. 1 kpa, że Starosta nie może rozstrzygać w formie decyzji administracyjnej. Oprócz powyższego podniesiono, że Komendant Miejski Policji naruszył art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przekroczenie 1-miesięcznego terminu określonego w tym przepisie. W ocenie Starosty art. 180-190 kc, jak i przepisy powołanego rozporządzenia ograniczają obowiązki i uprawnienia Starosty w zakresie przechowywania wyłącznie do rzeczy zagubionych oraz porzuconych bez zamiaru wyzbycia się. Ponadto wobec umorzenia dochodzenia na podstawie art. 231 kpk rzeczy powyższe należałoby złożyć do depozytu sądowego. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wydane z upoważnienia art. 185 Kodeksu cywilnego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 czerwca 1966 r. w sprawie rzeczy znalezionych (Dz. U. z 1996 r. Nr 22, poz. 141 z późn. zm.) nakłada na organ administracji publicznej, jakim jest Starosta, podejmowanie ogólnie mówiąc czynności szczegółowo wymienionych w tym rozporządzeniu, tj. odbieranie zawiadomienia o znalezieniu rzeczy znalezionych, przechowywania rzeczy znalezionych oraz do poszukiwania właścicieli rzeczy znalezionych. Jakkolwiek podstawą prawną tego rozporządzenia jest akt prawny regulujący stosunki cywilnoprawne, to jednak nie oznacza, iż taki akt prawny nie może wywoływać skutków administracyjnoprawnych czy też nakładać na organy administracji określonych powinności zmierzających do realizacji właśnie stosunków cywilnoprawnych. Taki właśnie charakter ma upoważnienie ustawowe określone w art. 185 Kodeksu cywilnego. Art. 183 Kodeksu cywilnego nakłada na znalazcę obowiązek niezwłocznego zawiadomienia o tym osoby uprawnione do odbioru rzeczy bądź też właściwy organ, w przypadku, gdy nie zna osoby uprawnionej lub jej miejsca zamieszkania. Ustawa nie zawiera definicji pojęcia "rzeczy znalezionej", jak również pojęcia "znalazcy". Powyższych definicji nie zawiera również w/w rozporządzenie Rady Ministrów. Z tego też względu dla określenia tych pojęć należałoby przyjąć ich znaczenie językowe. W doktrynie przyjmuje się, że rzeczą zagubioną jest rzecz ruchoma, w stosunku do której właściciel czy posiadacz utracili władztwo faktyczne i nie wiedzą, gdzie rzecz się znajduje. Za znalazcę rzeczy należy uznać każdego, kto objął w swoje władanie rzecz zagubioną (por. Kodeks cywilny – Komentarz Tom I pod red. prof. dr. hab. Edwarda Gniewka, Wydawnictwo C.H.Beck W-wa 2004 r. s. 494). Przyjmując powyższe znaczenie pojęć "znalazcy" i "rzeczy zagubionej" należy przyjąć, iż osoby fizyczne, które powiadomiły Policję o przedmiotowych rzeczach nie spełniają tych wymogów, bowiem z ich wyjaśnień nie wynika, aby objęły te rzeczy w swoje władanie. Niewątpliwie Policja jako instytucja wykonująca określone funkcje na skutek uzyskanych informacji od w/w osób zabezpieczyła przedmiotowe rzeczy nie znając ich statusu prawnego i podjęła stosowne czynności sprawdzające, dotyczące tych rzeczy. Realizowała zatem ustawowy obowiązek określony w art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez ochronę mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra. Oznacza to, że faktycznie objęła te rzeczy w swoje władanie, która to czynność czysto faktyczna rodzi określone w art. 183 Kodeksu cywilnego obowiązki. W tych też warunkach Policję jako instytucję należy traktować jako znalazcę tych rzeczy ze wszystkimi skutkami wynikającymi z ustawy, jak i w/w rozporządzenia. W wyniku przeprowadzonych czynności sprawdzających Policja wykluczyła, aby rzeczy te pochodziły z przestępstwa w związku z tym faktycznie Prokurator Rejonowy wydał stosowne postanowienia o umorzeniu dochodzenia przed jego wszczęciem z uwagi na to, iż nie popełniono czynu zabronionego – art. 17 § 1 pkt 1 kpk z udziałem tych rzeczy. Postanowienia w tym przedmiocie są prawomocne i nie zawierają jakichkolwiek rozstrzygnięć co do dowodów rzeczowych. W takim stanie faktycznym sprawy, przyjmując wyżej przedstawioną definicję "rzeczy znalezionej", prawidłowo Komendant Policji zwrócił się do Starosty jako właściwego organu do wypełnienia nałożonych na ten organ powinności określonych w w/w rozporządzeniu. Podnieść należy, że Starosta nie może odmówić odebrania rzeczy znalezionej w powyższych okolicznościach, co wynika z § 3 ust. 2 w/w rozporządzenia. Niewątpliwie powyższe rozporządzenie nie uprawnia Starosty do wydania decyzji w sprawie odbioru tych rzeczy bądź też decyzji odmawiającej odbioru tych rzeczy, bowiem są to czynności inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.o.p.s.a., (nie mające charakteru decyzji lub postanowień), które dotyczą obowiązków Starosty wynikających z w/w rozporządzenia. Bezspornym w sprawie jest, że Starosta swoich obowiązków wynikających z w/w przepisu nie wykonał, pomimo tego, że te czynności mają charakter publicznoprawny, a tym samym dopuścił się bezczynności, a to uzasadnia dopuszczalność kontroli działalności administracyjno-publicznej przez sądy administracyjne stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 4 i 8 p.o.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że korespondencja w tej sprawie między Komendantem Policji a Starostą prowadzona była pocztowymi przesyłkami zwykłymi kilka miesięcy, w związku z czym wobec braku dowodów doręczenia, faktycznie nie można ustalić czy skarga została złożona w terminie określonym w art. 53 § 2 p.o.p.s.a., czy też z jego przekroczeniem. Zarówno Starosta jak i Komendant Policji dysponuje profesjonalną obsługą prawną w związku z czym składając w postępowaniu sądowym określone zarzuty winni je udokumentować należycie. Wymogu tego nie dopełnił pełnomocnik Starosty, bowiem faktycznie nie udowodnił, kiedy została doręczona Komendantowi Policji jego odpowiedź na wezwanie Komendanta do usunięcia naruszenia prawa, a w związku z tym nie można mówić o przekroczeniu 30-dniowego terminu. Postępowanie dowodowe przed wojewódzkim sądem administracyjnym jest ograniczone jedynie do dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.o.p.s.a.). Wszystkie w/w przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Skoro nie ma dowodów potwierdzenia doręczenia pism adresowanych do Komendanta Policji przez Starostę z uwagi na formę przyjętej korespondencji w tej sprawie, to w/w przepis nie mógł być w sprawie zastosowany, tym bardziej, że strony w tym zakresie nie składały jakichkolwiek wniosków. Taki stan rzeczy zgodnie z art. 149 p.o.p.s.a. uzasadniał rozstrzygnięcie sądu. jp