I SA/Wa 1985/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Emilia Kokoryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia równoważności stopnia naukowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] ; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz skarżącej E. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] Minister Edukacji Narodowej i Sportu, po rozpatrzeniu wniosku E. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia równoważności tytułu " habilitalt doktorra" uzyskanego przez E. G. w Republice [...] w 1997 r. ze stopniem naukowym doktora habilitowanego uzyskiwanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym sprawy: W 1997 r. E. G. wystąpiła o potwierdzenie równoważności tytułu "habilitalt doktorra" uzyskanego przez nią na [...] w 1997 r. ze stopniem naukowym doktora habilitowanego uzyskiwanego w Rzeczypospolitej Polskiej . Minister Edukacji Narodowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 1998 r., nr [...] utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] listopada 1997 r., nr [...] odmawiające potwierdzenia równoważności habilitacji uzyskanej przez E. G. na [...] w 1997 r. ze stopniem naukowym doktora habilitowanego uzyskiwanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 1998 r. ( sygn. akt I SA 258/98) po rozpoznaniu skargi E. G. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] stycznia 1998 r. skargę oddalił, stwierdzając w uzasadnieniu, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że obowiązująca umowa międzynarodowa, jaką jest Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o wzajemnym uznawaniu równorzędności dokumentów o wykształceniu i stopniach naukowych, wydawanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Węgierskiej Republice Ludowej z dnia 25 kwietnia 1980 r. (Dz. U. z 1981 r., Nr 1, poz.1) w § 4 stanowi, że: "Uznaje się za równorzędne dyplomy doktora habilitowanego, docenta z lat 1958- 1965, doktora nauk z lat 1952 -1958, wydawane w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, oraz doktora nauk wydawane e Węgierskiej Republice Ludowej." W umowie tej, podkreślił Sąd, nie przewidziano innych stopni naukowych na [...] poza stopniem doktora nauk i nie wprowadzono do umowy w okresie późniejszym zmian w kierunku rozszerzenia uznawalności ewentualnie innych stopni naukowych. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2003 r. E. G. ponownie zwróciła się do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o weryfikację wcześniejszych postanowień i wydanie zaświadczenia stwierdzającego równoważność [...] dyplomu "habilitalt doktorra" z polskim dokumentem nadającym stopień doktora habilitowanego. Pismem z dnia [...] maja 2003 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu poinformowało zainteresowaną, że postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia kwalifikacji uzyskanych na [...] zakończyło się ostatecznie i w tej sprawie organ związany jest oceną Sądu. Wyrokiem z dnia 9 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Ministra Edukacji Narodowej i Sportu do wydania stosownego rozstrzygnięcia ( sygn. akt I SAB 268/03). Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] Minister Edukacji Narodowej i Sportu odmówił potwierdzenia równoważności tytułu "habilitalt doktorra" uzyskanego przez E. G. w Republice [...] w 1997 r. ze stopniem naukowym doktora habilitowanego uzyskiwanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Minister podkreślił, że równoważnikiem stopnia naukowego lub tytułu naukowego, nadawanego w Rzeczypospolitej Polskiej, może być jedynie stopień bądź tytuł oficjalnie uznany, jako stopień bądź tytuł naukowy w państwie nadającym go. Według informacji otrzymanych z [...] Biura Ekwiwalencji i Informacji w dniu [...] lutego 2004 r., zgodnie z węgierską Ustawą o szkolnictwie wyższym nr LXXX z 1993 r., jedynym stopniem naukowym uzyskanym w Republice [...] jest po 1993 r. stopień naukowy "doktor", natomiast tytuł " habilitalt doktorra" oznacza umiejętność nauczania i prowadzenia wykładów, a także upoważnia do podjęcia pracy w [...] szkołach wyższych na stanowisku profesora. W treści [...] dyplomu wyraźnie zaznaczono, że dyplom ma charakter "venia legendi", co w tradycji akademickiej jest świadectwem określonych kwalifikacji dydaktycznych ( prawo wykładania). Minister Edukacji Narodowej i Sportu, po rozpoznaniu wniosku E. G. z dnia [...] kwietnia 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2004 r. wskazując, że zgodnie z informacją otrzymaną z [...] Biura Ekwiwalencji i Informacji w Republice [...] nie ma wyższego stopnia naukowego od stopnia naukowego "doktora", obowiązujące od 1993 r. w Republice [...]. Przepisy tj. Ustawa o szkolnictwie wyższym i Ustawa Rządowa wyraźnie znoszą stopień naukowy "doktor nauk". Porównując poziomy kwalifikacyjne stopni i tytułów naukowych z Republiką [...] po 1993 r., zgodnie z art.1 pkt 3 Konwencji o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadaniu stopni i tytułów naukowych, sporządzonej w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. 1975 r., Nr 5, poz. 28,29), można porównać tylko pierwszy poziom kwalifikacyjny i uznać za równoważne polskie i [...] dokumenty o nadaniu stopni naukowych "doktor" danej dziedziny nauki. Organ, powołując się na stanowisko strony [...], że tytuł "habiltalt doktorra" uzyskany w Republice [...] po 1993 r. nie jest stopniem naukowym bądź tytułem naukowym, wywiódł, że tym samym "habilitalt doktorra" nie może być objęty postanowieniami wyżej wymienionej Konwencji, a także postanowieniami Porozumienia między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej, podpisanym w Warszawie dnia 25 kwietnia 1980 r. (Dz. U. 1981 r., nr 1, poz. 1 i 2). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1998 r.( sygn. akt I SA 258/98) oddalający skargę E. G. na postanowienie z dnia [...] stycznia 1998 r. Ministra Edukacji Narodowej o odmowie potwierdzenia równoważności habilitacji uzyskanej na [...] ze stopniem doktora habilitowanego w Polsce. Z treści uzasadnienia organu wynika, że powodem odmowy wydania żądanego przez E. G. zaświadczenia był fakt, że węgierski tytuł "habilitalt doktorra" uzyskany po 1993 r. nie jest w Republice [...] stopniem bądź tytułem naukowym. Skargę na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z [...] kwietnia 2004 r. i nakazanie organowi wydającemu zaskarżoną decyzję wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści oraz opatrzenia wyroku klauzulą natychmiastowej wykonalności. Skarżąca zarzuciła zaskarżonym postanowieniom niezgodność z następującymi aktami prawnymi: 1) Konwencją o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadaniu stopni i tytułów naukowych, sporządzoną w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r., w szczególności z art.1 pkt 3 tej Konwencji (Dz. U. 1975 r., Nr 5, poz.28 ,29); 2) Umową między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy kulturalnej i naukowej, sporządzonej w Budapeszcie dnia 13 października 1992 r., w szczególności z art.6 pkt 5 umowy (Dz. U. 1993, Nr 76, poz.363); 3) aktem LXXX o wyższej edukacji na Węgrzech z 1993 r. oraz węgierskim Dekretem Rządowym 176/1993 (XII.17). Ponadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisów kpa :art.7,8,9,11 i 13 , 107 §3, 113§1, 124 ,126,154 §1-2 i 156§1pkt 2 oraz 217. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w 1993 r. w Republice [...] zniesiono stopień naukowy " doktor nauk", a wprowadzono habilitację oraz tytuł naukowy "habilitalt doktorra" mocą ustawy LXXX o wyższej edukacji oraz Dekretem Rządowym 176/1993 (XII.17), czyli ogólnymi postanowieniami dotyczącymi przewodu habilitacyjnego. Skarżąca zwróciła ponadto uwagę, że w chwili otwierania przez nią przewodu habilitacyjnego i otrzymania przez nią tytułu doktora habilitowanego, ani w Polsce, ani na [...] nie było czterech poziomów i stopni naukowych, jak wymagała tego Konwencja Praska. W Polsce były trzy, a na [...] dwa, w tym jeden stopień: doktor i jeden tytuł: doktor habilitowany, a jednocześnie zgodnie z aktem LXXX z 1993 r. o wyższej edukacji w Republice Węgierskiej, tytuł doktora habilitowanego znajduje się na najwyższym poziomie i daje uprawnienia do zatrudnienia na najwyższym stanowisku tzw. full profesora. Te dwa ostatnie poziomy kwalifikacyjne, wymienione w Konwencji Praskiej, w ocenie skarżącej, odpowiadają nadanemu jej w 1997 r. tytułowi doktora habilitowanego. Skarżąca zakwestionowała stanowisko organu, według którego tytuł " habilitalt doktorra" oznacza jedynie umiejętność nauczania i prowadzenia wykładów oraz stanowisko, że tytuł "habilitalt doktorra" nie jest uważany, jako stopień, ani tytuł naukowy przez kompetentne władze [...]. Skarżąca powołała pkt 4, ak.26, rozdziału 7 węgierskiego aktu LXXX z 1993 : " o przyznaniu habilitacji i tytułu dr.Habil". W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2005 r. skarżąca dodatkowo podniosła, że organ odmawiający uwzględnienia jej wniosku złamał art. III pkt 1i 2, art. IV pkt 1 i 2 oraz art. IX 1 Konwencji o uznawaniu kwalifikacji związanych z uzyskaniem wyższego wykształcenia w regionie europejskim podpisanej w Lizbonie 11 kwietnia 1997 r. i ratyfikowanej przez Polskę oraz art. I p.3 Konwencji Praskiej a także złamał art.32, 33 i 91 Konstytucji RP. Do pisma z dnia [...] sierpnia 2005 r. skarżąca załączyła: pismo Vice – Rektora do Spraw Naukowych i Zagranicznych Uniwersytetu w S. z dnia [...] sierpnia 2005 r., pismo Konsulatu Generalnego Republiki [...] z dnia [...] maja 2003 r. oraz pismo Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej z dnia [...] lipca 2005 r. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, w szczególności, że tytuł " habilitalt doktorra" uzyskany w Republice [...] po 1993 r. nie jest stopniem, ani tytułem naukowym w rozumieniu postanowień Konwencji Praskiej i prawa węgierskiego. Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. G. ( sygn. akt I SA/Wa 1210/04), podzielając stanowisko organów orzekających w sprawie i podkreślając, że rozstrzygające znaczenie dla sprawy miał art.4 umowy zawartej w dniu 25 kwietnia 1980 r. pomiędzy Polską Rzeczypospolitą Ludową i [...] Republiką Ludową o wzajemnym uznawaniu równorzędności dokumentów o wykształceniu i stopniach naukowych, który odnosi się do dyplomów i jeśli chodzi o dyplomy uzyskane w Republice [...], to umożliwia on jedynie uznanie za równorzędny w Polsce, uzyskany po 1993 r. na [...] stopień doktora nauk (obecnie już nieistniejący). Z kolei Konwencja podpisana w Pradze z dnia 7 czerwca 1972 r. nakazywała uznawać za równorzędne na terytoriach umawiających się Państw, wydane na terytorium każdego z nich dokumenty o nadaniu stopni i tytułów naukowych według wymienionych w Konwencji poziomów i zgodnie z obowiązującym w kraju ustawodawstwem. Sąd miał także na uwadze pismo Radcy Generalnego [...] Biura Ekwiwalencji i Informacji z dnia [...] lutego 2004 r., z którego - w ocenie Sądu - wynika, że od czasu kasacji stopnia naukowego "doktor nauk" nie ma wyższego stopnia naukowego od stopnia "doktora nauk". Sąd uznał, że pismo to dowodzi, iż tytuł "habilitalt doktorra" nie jest stopniem ani tytułem naukowym oficjalnie uznawanym na [...]. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2005 r. skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła E. G. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2006 r. ( sygn. OSK 1321/05) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tych względów wymaga podkreślenia, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 września 2006 r. stanął na stanowisku, że analiza załączonych przez skarżącą dokumentów do pisma procesowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. tj. pisma Vice - Rektora do Spraw Naukowych i Zagranicznych Uniwersytetu w S., pisma radcy Ambasady Republiki [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. a także opinie załączone do skargi prowadzą do wniosku, że Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie wyjaśnił w sposób niewątpliwy, czy uzyskany przez skarżącą tytuł " habilialt doktorra" (dr hab.) jest tytułem naukowym, do którego znalazłyby postanowienia Konwencji sporządzonej w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadaniu stopni i tytułów naukowych (Dz. U. 1975 r., Nr 5, poz. 28). Odnosząc się do powyższego stanowiska Naczelnego Sadu Administracyjnego, w ocenie Sądu ponownie rozpoznającego sprawę, wymienione powyżej dokumenty wymagają szerszego omówienia. Do pisma procesowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. skarżąca dołączyła pismo Vice-Rektora do Spraw Naukowych i Zagranicznych ( k.51), z którego wynika, że: cyt. tytuł "habilitalt doctor" jest tytułem naukowym na Węgrzech. Tytuł ten daje jego posiadaczowi prawo do prowadzenia niezależnych wykładów i niezależnej pracy naukowej w uniwersytetach i szkołach wyższych. Pracownicy akademiccy posiadający ten tytuł mają również prawo do mianowania na stanowisko pełnego profesora / full profesor/ (agyetemi tanar) w uniwersytecie lub szkole wyższej. Na [...] nie ma wyższego stanowiska, niż pełny profesor". Z kolei w piśmie radcy Ambasady Republiki [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. wskazano, że Polska i Węgry ratyfikowały "Porozumienie o wzajemnym uznawaniu wyższego wykształcenia w regionie europejskim", podpisanego w Lizbonie 15 kwietnia 1997 r. i zgodnie z tym porozumieniem w Polsce w ramach Ministerstwa Edukacji i Sportu działa Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej, a na [...] odpowiednio [...] Centrum Ekwiwalencji i Informacji, dlatego kompetentnym organem w Polsce jest Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej MENiS. Do skargi został załączony dyplom habilitacyjny ( k.9), z treści, którego wynika, że: "Rektor Uniwersytetu im. [...] i Komisja Habilitacyjna podają do wiadomości, że pani doktor E. G. nadają tytuł doktora habilitowanego ( Dr. habil.)". Skarżąca załączyła również opinię Katedry [...] i [...] Politechniki [...] z dnia [...] maja 2001r., opinię profesora dr hab. inż. J. S., które wskazują na duży dorobek naukowy oraz wysokie kwalifikacje skarżącej, a ponadto akt mianowania skarżącej na stanowisko profesora nadzwyczajnego w Politechnice [...] z dnia [...] grudnia 1997 r., nagrodę indywidualną I stopnia Rektora Politechniki [...] z dnia [...] października 1997 r. za uzyskanie przez E. G. stopnia doktora habilitowanego z [...], nagrodę indywidualną I stopnia za osiągnięcia naukowe, w szczególności za monografię i artykuły z zakresu [...] i [...] z dnia [...] października 2002 r. Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organ rozpoznający sprawę nie dokonał analizy powyższych dokumentów. Ponadto wypada też zauważyć, co pozostaje w związku z analizą wyżej wymienionych dokumentów, że stosownie do rozdziału 7 akapitu 26 punktu 4 ustawy z 1993 r. w sprawie wyższej edukacji LXXX: "Przewodniczącym komisji powinien być profesor uniwersytetu, komisja decyduje o przyznaniu habilitacji i tytułu " dr. Habil." Na zasadzie większości głosów członków komisji" (k.14 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że pismo Biura Ekwiwalencji i Informacji z dnia [...] lutego 2004 r., które zdaniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, dowodzi, że skarżąca nie posiada tytułu naukowego, w żaden sposób nie potwierdza takiego faktu. Z pisma tego, jak ocenił Sąd kasacyjny, wynika jedynie, że warunkiem uczestnictwa w procesie habilitacyjnym, jest posiadanie stopnia doktora ( PhD lub DLA) oraz, że obecnie na [...] nie ma wyższego stopnia naukowego, niż stopień doktora. Sąd ten zauważył również, że w powyższym piśmie nie ma jednoznacznego stwierdzenia, że tytuł "habilitalt doktorra" nie jest tytułem naukowym. Wszystkie powyższe okoliczności wskazują na konieczność dokonania, przez organy orzekające w sprawie, analizy celem ustalenia podstawowej w sprawie okoliczności, czy uzyskany przez skarżąca tytuł "habilitalt doktorra" ma charakter tytułu naukowego oraz czy tytuł ten jest równoważny ze stopniem doktora habilitowanego uzyskiwanym w Polsce. Jak wynika z węgierskiej ustawy z 1993 r. w sprawie wyższej edukacji oraz polskich przepisów dotyczących habilitacji wysokie wymogi stawiane osobom ubiegającym się o stopień doktora habilitowanego w Polsce, czy tytuł doktora habilitowanego na [...] są te same, procedura habilitacyjna podobna, a skutki i możliwości wynikające z uzyskania stopnia (tytułu) doktora habilitowanego w Polsce i na [...] są identyczne. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w dacie orzekania przez organy oraz w 1997 r. obowiązywała Konwencja o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych sporządzona w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. 1975, nr 5, poz.28). Z art. I pkt 3 tej Konwencji wynika, że uznaje się za równorzędne na terytoriach Umawiających się Państw, wydane na terytorium każdego z nich przez szkoły wyższe, instytuty naukowo- badawcze, ministerstwa, instytucje i inne organizacje, zgodnie z obowiązującym w danym kraju ustawodawstwem, pracownikom naukowym i naukowo – dydaktycznym dokumenty o nadaniu stopni i tytułów naukowych według poziomów kwalifikacyjnych: a) naukowego stopnia kandydata nauk lub doktora danej dziedziny nauki, b) wyższego stopnia naukowego doktora nauk, doktora habilitowanego, doktora- docenta, c) pierwszego tytułu naukowego (docenta), d) drugiego tytułu naukowego (profesora). Zapis ten w powiązaniu z postanowieniami ustawy LXXX z 1993 r. o wyższej edukacji, z których wynika, że tytuł doktora habilitowanego znajduje się na najwyższym poziomie kwalifikacyjnym przemawia za słusznością stawianych przez skarżącą zarzutów, że organ orzekający w sprawie nie dokonał wnikliwej analizy powyższych przepisów. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie z pkt 2 i 3 wyroku znajduje uzasadnienie w art.152 i art.200 w zw. z art.205 par.1 powołanej ustawy.