I SA/Go 990/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant ref. Marta Surmacz - Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi F.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami za wykonanie tłumaczeń dokumentów zebranych w toku kontroli 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 355,00 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Go 990/06 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] z [...] marca 2006r. w przedmiocie obciążenia skarżącego S.F. kosztami za wykonanie tłumaczenia dokumentów sporządzonych w języku obcym, zebranych w toku kontroli w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997r. Jako podstawę prawną postanowienia wskazano art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 270 a, art. 265 § 1 pkt 3 art. 189 § 1, art. 267 § 1 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 6- ze zm.) W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z 12 lipca 2005r. – sygn. akt ISA/Go 19/05, uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2003r. nr [...] określającą S.F. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997r. z uwagi na to, że materiały dowodowe zgromadzone w toku kontroli skarbowej przeprowadzonej w Spółce Cywilnej "P" S.F. i J.S., zostały włączone do postępowania kontrolnego [...] w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. w językach obcych (ukraińskim, rosyjskim i angielskim). W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji wezwał skarżącego do dostarczenia całości materiałów dowodowych przetłumaczonych na język polski. Skarżący, pismami z 17 stycznia 2006r. i 1 lutego 2006r. odmówił dostarczenia przetłumaczonych dokumentów uzasadniając swoje stanowisko faktem, iż żądane przez organ dokumenty przejęte zostały Inspektora Kontroli Skarbowej do postępowania [...] i mimo pisma skarżącego nie zostały zwrócone. Jednocześnie podniósł, że powołany w wezwaniu art. 189 § 1 Ordynacji podatkowej nie może mieć zastosowania, gdyż dotyczy pism będących w posiadaniu strony. Skarżący podkreślił ponadto, iż wezwanie dotyczy postępowania podatkowego w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 1997 rok, które uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2003r. Z akt administracyjnych wynika, że w odpowiedzi na pisma skarżącego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej odesłał skarżącemu posiadane przez siebie oryginały dokumentów sporządzonych w językach obcych z jednoczesnym ponownym wezwaniem S.F. (pismem z 8 lutego 2006r.) do dostarczenia uwierzytelnionych kserokopii dokumentów przetłumaczonych na język polski. Jako podstawę wystosowanego żądania wskazał art. 189 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z 28 września 1991r. o kontroli skarbowej. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zlecił tłumaczenie dokumentów tłumaczom przysięgłym a następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2006r. nr [...] kosztami tłumaczeń obciążył podatnika wskazując jako podstawę prawną art. 267 § 1 pkt 5 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 267 § 1 pkt 5 lit.b. ustawy Ordynacja podatkowa przez przyjęcie go jako podstawy obciążenia i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] maja 2006 r. - [...] utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. pełnomocnik podatnika zarzucił nieuprawnione powołanie się na przepis art. 267 § 1 pkt 5 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa jako podstawę obciążenia strony kosztami tłumaczeń dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy na etapie postępowania podatkowego i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy. W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż organ kontroli skarbowej wzywając stronę do przedłożenia tłumaczeń dokumentów nie potrafił wskazać właściwej podstawy prawnej żądań. Początkowo na podstawie art. 189 § 1 wzywał stronę do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu. Zdaniem pełnomocnika skarżącego przepis 189 § 1 nie może zobowiązywać podatnika do tworzenia nowych dowodów i dokumentów bowiem, jak twierdził, podatnik nie posiadał tłumaczeń dowodów, których oryginały znajdowały się w organach kontroli skarbowej. Zdaniem pełnomocnika skarżących przepis art. 287 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa może mieć zastosowanie jedynie w trakcie prowadzonej kontroli skarbowej. W czasie zgłoszenia żądania kontrola taka nie była prowadzona, gdyż Dyrektor UKS , jako organ I instancji, prowadził postępowanie podatkowe. Postępowanie kontrolne zostało zakończone z dniem doręczenia protokołu kontroli. Skoro organ I instancji uznał za zbędne, w toku kontroli, żądanie dostarczenia mu tłumaczeń dokumentów źródłowych chociaż mógł to uczynić na koszt podatnika, to zaniedbanie to, wytknięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., uznane przez tenże Sąd za wadę kwalifikowaną skutkującą uchyleniem dotkniętego nią orzeczenia, nie może obciążać podatnika lecz organ prowadzący postępowanie. Zdaniem skarżącego stronę, zgodnie z art. 267 § 1 pkt 5 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa, obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności koszty wynikłe z zatajenia lub nie przedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie. Skuteczność obciążenia strony kosztami tłumaczenia dowodów poniesionych przez organ I instancji zależy więc od wykazania zawinienia strony. Ze strony skarżącego nie doszło do zatajenia dowodu ani też niedostarczenia go w wyznaczonym terminie, gdyż aby zatajać dowód lub dostarczać go w wyznaczonym terminie, strona musi być w jego posiadaniu, a nie była. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że na podstawie art. 287 ustawy Ordynacja podatkowa kontrolowany obowiązany jest umożliwić wykonanie czynności , o których mowa w art. 286, w szczególności przedstawić na żądanie kontrolującego , nieodpłatnie, tłumaczenie na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji dotyczącej spraw będących przedmiotem kontroli . Okoliczność, że przepis zawarty ten jest w dziale VI - Kontrola podatkowa nie stanowi zdaniem organu odwoławczego podstawy pozbawienia organu podatkowego takiego prawa na etapie postępowania podatkowego, organy podatkowe na etapie całego postępowania podatkowego mają prawo i obowiązek gromadzenia dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy . Ponieważ obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie mogą być uznane za dowód w organ I instancji postąpił właściwie żądając tłumaczenia na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji w oparciu o art. 189 Ordynacji podatkowej mimo , iż dokonał tego na etapie postępowania podatkowego tym bardziej, że skarżący był w posiadaniu tych dokumentów, bowiem pismem z dnia 8 lutego 2006 r. zostały mu wysłane. Stronę obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności wynikłe wskutek nie przedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie - w tym przypadku był to termin 14 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Art. 264 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60), zwanej dalej Ordynacją, statuuje generalną zasadę, iż kosztami postępowania podatkowego obciążony jest podmiot prowadzący postępowanie. Do kosztów tych należą między innymi, wymienione w definicji kosztów zawartej w art. 265 Ordynacji, koszty przysługujące biegłym i tłumaczom. Jak z powyższego wynika przepis ten nie dawał organowi podatkowemu w niniejszej sprawie prawa do obciążenia podatnika kosztami tłumacza. Szczególne unormowanie dotyczące kosztów tłumaczeń dokumentów zawiera przepis art. 287 § 1 pkt 2 Ordynacji, który zobowiązuje podatnika do przedstawienia w toku prowadzonej kontroli, na żądanie kontrolującego, tłumaczenia na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji dotyczącej spraw będących przedmiotem kontroli. Czynności te kontrolowany jest obowiązany wykonać nieodpłatnie. W orzecznictwie oraz doktrynie podkreśla się, że strona może ponosić tylko takie koszty postępowania, które wyraźnie przewiduje przepis prawa. W razie wątpliwości należy przyjmować, że koszty ponosi podmiot prowadzący postępowanie (por. Babiarz S., Dauter B.: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wydanie 2). W sprawie bezsporne jest, iż nałożony przez organy obowiązek poniesienia kosztów tłumaczenia dokumentów nastąpił poza postępowaniem kontrolnym, w toku normalnego postępowania. Bezsporne też jest, iż organ zaniechał w toku prowadzonej kontroli wezwania podatnika do przedłożenia mu tłumaczeń dokumentów sporządzonych w językach obcych włączając jako dowody zgromadzone w toku kontroli oryginały dokumentów sporządzone w językach obcych. Zważywszy zatem na wspomnianą na wstępie zasadę tłumaczenia wątpliwości na korzyść podatnika oraz wziąwszy pod uwagę okoliczność, że to organ podatkowy jest gospodarzem postępowania i znana jest mu treść jego uprawnień i obowiązków, należy stwierdzić, iż przepis art. 287 § 1 pkt 2 Ordynacji nie może być interpretowany rozszerzająco i w związku z tym nie może stanowić podstawy prawnej obciążenia skarżącego kosztami tłumaczeń dokumentów, gdyż byłoby sprzeczne z treścią art. 264 i 265 Ordynacji podatkowej. Stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej wyrażone w uzasadnieniu skargi , iż przepis ten choć zawarty w dziale VI Ordynacji nie stanowi podstawy pozbawienia organu podatkowego, możliwości żądania tłumaczenia dokumentów zebranych w trakcie kontroli podatkowej , na etapie postępowania podatkowego, jest chybiony z uwagi na wspomniane już wyżej szczególne zasady unormowania kosztów w obu rodzajach postępowania. Należy przy tym zwrócić uwagę na sprzeczność między samym rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem. Jako podstawę bowiem rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał art. 265 § 1 pkt 3 i 267 §1 pkt 5 lit. b Ordynacji, natomiast argumenty uzasadnienia w znacznej mierze nawiązują do treści art. 287 § 1 pkt 2. Zasadny jest podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 267 § 1 pkt 5 lit. b Ordynacji. W myśl tego przepisu stronę obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności wynikłe wskutek zatajenia lub nie przedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie. Tak więc organ II instancji winien wykazać na czym polegała wina skarżącego uzasadniająca obciążenie go kosztami biegłego. Podkreślenia przy tym wymaga, że istotą sprawy są koszty biegłego, a nie odmowa dostarczenia dowodu. Jak słusznie zwrócił uwagę skarżący, organ I instancji przyjął przedstawione mu dowody w języku obcym, włączył je do toczącego się postępowania kontrolnego i nie żądał ich tłumaczenia, mimo przysługującego mu, na etapie postępowania kontrolnego, z mocy szczególnego przepisu, uprawnienia. Był więc w posiadaniu dowodów, dostarczenia których domagał się od skarżącego i zobowiązany był dokonać ich tłumaczenia, gdyż jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 12 lipca 2005r. – ISA/Go 19/05 materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów. Jednocześnie Sąd w żadnym miejscu nie przesądził, iż koszty tłumacza winien ponieść skarżący. Zgodnie z art. 189 §1 Ordynacji organ podatkowy może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów będących w jej posiadaniu. Wyznaczenie terminu do przedstawienia przez strony dowodu będącego w jej posiadaniu należy ograniczyć do sytuacji, gdy strona powołuje się na dowody bez ich przedstawienia, co w tym postępowaniu nie miało miejsca ( por. B. Adamiak, J. Borkowski i inni: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005). Umyślny zwrot skarżącemu dokumentów, po to by w tym samym piśmie zażądać ich zwrotu wraz z tłumaczeniem, a następnie przypisać podatnikowi winę w związku z nieprzedłożeniem "dowodów", co w konsekwencji uzasadniałoby obciążenie podatnika kosztami postępowania to działanie które, zdaniem Sądu, narusza zasadę pogłębiania zaufania podatników do organów podatkowych, tj. zasadę wynikającą z art. 121 Ordynacji podatkowej. Jest to bowiem próba przerzucenia na podatnika błędów i uchybień popełnianych w toku postępowania przez organ. Stwierdzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , iż podatnik odmówił tłumaczenia dokumentów pomimo, iż obowiązany był to uczynić jest zbyt ogólnikowe i nie wskazuje z jakiego przepisu taki obowiązek podatnika, na tym etapie postępowania, wynikał. Skoro zatem nie ma podstawy prawnej obowiązku, nie może być mowy o zawinieniu podatnika i w konsekwencji obciążeniu go kosztami tłumaczenia. Na koniec, abstrahując od przedmiotu niniejszego postępowania zauważyć należy, że błędny jest pogląd skarżącego, iż jego przekonanie o przedawnieniu zobowiązania zwalnia go od obowiązku przedłożenia dowodu w trybie art. 189 Ordynacji. Wobec stwierdzenia naruszenia przepisu art. 265 i 267 § 1 pkt 5 lit. b oraz naruszenie art. 122 § 1 Ordynacji podatkowej , należało orzec o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia należało, na podstawie art. 152 p.p.s.a, określić, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). /-/ A. Rzepecka /-/J. Wierchowicz /-/S. Kowalczyk