II SA/Wa 1771/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędzia WSA Bronisław Szydło, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej: 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r., 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. J.Z. pełni służbę wojskową od [...], ostatnio na stanowisku [...] w [...], na które to stanowisko służbowe został wyznaczony decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. na okres kadencji od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. W wyniku opiniowania okresowego przeprowadzonego na sześć miesięcy przed dniem upływu kadencji na zajmowanym stanowisku służbowym, Szef Zarządu [...] określił dla zainteresowanego prognozę przebiegu służby. W prognozie bliższej przewidziano, że J.Z. ma zostać wyznaczony na dotychczas zajmowane stanowisko na kolejną kadencję. Prognozę powyższą uzależniono od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności oficera do zawodowej służby wojskowej. Z opinią okresową zapoznano zainteresowanego w dniu [...] stycznia 2006 r. Oficer nie odwołał się od otrzymanej opinii okresowej. Prognozę tę zweryfikował następnie Minister Obrony Narodowej, zmieniając ją na: "zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2006 r.". Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. z dniem [...] czerwca 2006 r. zwolnił J.Z. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy art. 112 pkt 3, art. 115 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 50, poz. 483). Oficer złożył do Ministra Obrony Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że określona podczas opiniowania okresowego prognoza pełnienia zawodowej służby wojskowej, była uzależniona od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, zaś w dniu [...] czerwca 2006 r. [...] Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...], uznała go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej. Wobec powyższego J.Z. twierdzi, iż nie istnieją przeszkody do wyznaczenia go na stanowisko służbowe, zgodnie z określoną prognozą przebiegu służby w opinii ze stycznia 2006 r. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] sierpnia 2006 r., natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 112 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia go na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Ponieważ na podstawie przepisu § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 43, poz. 397), Minister Obrony Narodowej, dokonał weryfikacji określonej dla oficera prognozy przebiegu służby, zmieniając ją na: "zwolnienie z zawodowej służby wojskowej", to J.Z. nie można było ponownie wyznaczyć na dotychczasowe stanowisko na kolejną kadencję, co z kolei musiało skutkować zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Dokonując takiej weryfikacji opinii, Minister Obrony Narodowej kierował się długotrwałą absencją chorobową oficera i jej wpływem na realizację powierzonych mu zadań służbowych na dotychczas zajmowanym stanowisku. Z tych też względów uznano, że dla ustalenia prognozy przebiegu służby orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej, ma znaczenie drugorzędne, gdyż ewentualne orzeczenie o niezdolności oficera do zawodowej służby wojskowej i tak skutkowałoby obligatoryjnym zwolnieniem go z tej służby. Natomiast rozstrzygając o możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, należało wziąć przede wszystkim pod uwagę jego zdolność do wykonywania obowiązków na tym stanowisku, niezależnie od ewentualnego uznania oficera za zdolnego do zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał nadto na przepis art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowiący, że żołnierza wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od wymaganych kwalifikacji zawodowych określonych w opisie stanowiska oraz od posiadanej opinii służbowej. Natomiast potrzeby Sił Zbrojnych - zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c) i e) wojskowej ustawy pragmatycznej - mogą także uzasadniać celowość zwolnienia żołnierza zawodowego ze stanowiska służbowego, a także zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej w ramach liczby stanowisk w poszczególnych korpusach kadry zawodowej Sił Zbrojnych. Zmianę daty decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. organ wyjaśnił tym, że decyzja zwalniająca powinna posiadać przymiot ostateczności, zatem data ta powinna przypadać po doręczeniu żołnierzowi decyzji drugiej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.Z. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazywał, że organ nie doprowadził do końca procesu opiniowania oficera. W pierwszej instancji decyzję wydano nie czekając na wynik badań lekarskich, co wynika wprost z porównania dat decyzji i orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej. Działanie takie narusza nie tylko tryb opiniowania, zawarty w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych, ale także narusza treść art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy pragmatycznej. Podkreślał okoliczność korzystnego dla niego orzeczenia komisji lekarskiej. Na rozprawie oświadczył, iż nikt nie poinformował go o weryfikacji opinii przez Ministra Obrony Narodowej. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W art. 26 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) ustawodawca określił zasady i przyczyny opiniowania żołnierzy zawodowych. W szczególności ust. 3 stanowi, iż opinia służbowa ma na celu ocenę wykonywania przez żołnierza zawodowego obowiązków służbowych i stanowi podstawę do określenia dalszego przebiegu jego służby. W dalszych ustępach tego przepisu (ust. 7, 8 i 9) określono sposób doręczania żołnierzowi kopii opinii, prawo żołnierza do odwołania się od opinii oraz sposoby rozstrzygania przez przełożonego w przedmiocie odwołania od opinii. Jak wynika z zapisów poczynionych na formularzu przedmiotowej opinii, znajdującym się w aktach osobowych skarżącego, został on z nią zapoznany w styczniu 2006 r. Wówczas, zgodnie z zawartymi prognozami, oficer był przewidziany do wyznaczenia na dotychczasowe stanowisko na kolejną kadencję, z tym zastrzeżeniem, iż ostateczna opinia była uzależniona od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej. Od tej opinii oficer nie składał odwołania. Następny zapis Szefa Sztabu Generalnego WP, pochodzący z dnia [...] czerwca 2006 r., dotyczący arkusza uzgodnień przebiegu służby, podtrzymywał bliższą prognozę wyznaczenia oficera na dotychczasowe stanowisko na kolejną kadencję, zaś w dalszej prognozie przewidywał zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej. Brak tu dowodu zapoznania się oficera z tą treścią opinii, brak także dowodu otrzymania przez niego jej kopii. Kolejny zapis, bez daty, dotyczy weryfikacji prognozy przez Ministra Obrony Narodowej i stanowi o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2006 r. Tu także brak dowodu otrzymania przez żołnierza kopii tak zweryfikowanej opinii. Decyzja w sprawie zwolnienia zapadła w dniu [...] czerwca 2006 r. Zestawiając powyższe fakty i daty należy wskazać, na naruszenie art. 26 ust. 7, 8 i 9 ustawy, polegające na: wielokrotnej zmianie przez organ treści opinii i braku doręczenia oficerowi ostatecznej treści opinii. Działania takie pozostają w sprzeczności z powyższymi przepisami ustawy, która zmianę opinii przewiduje jedynie w trybie odwoławczym (art. 26 ust. 9 pkt 3), a także, z tych samych przyczyn, działania takie są niezgodne z treścią § 10 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych. Wątpliwości budzi także zapis dotyczący weryfikacji prognozy, który, poza wyżej wskazanymi uchybieniami, nie posiada nawet daty określającej jego powstanie. Organ uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazuje na zapis § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 43, poz. 397), zezwalający na dokonanie weryfikacji prognoz przez organ właściwy do wyznaczenia opiniowanego żołnierza na stanowisko służbowe. Tego przepisu organ także nie wykonał prawidłowo, albowiem, wbrew jego treści (ostatnie zdanie ust. 2), żołnierz o weryfikacji opinii został powiadomiony dopiero w dniu [...] sierpnia 2006 r. - co wynika z zapisu na arkuszu opinii, a więc po wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. (Żołnierz w ogóle zaprzecza faktowi powiadomienia - rozprawa). Zaznaczyć tu należy, iż ze zwolnienia lekarskiego żołnierz korzystał dopiero od [...] sierpnia 2006 r. (protokół rozprawy). Nadto w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapis § 12 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych wykracza poza treść przepisu art. 26 ust. 10 ustawy pragmatycznej, stanowiącego delegację dla Ministra Obrony Narodowej do wydania powyższego rozporządzenia. Ustawodawca bowiem nie określił dodatkowego trybu weryfikacji prognozy, czyli dodatkowej weryfikacji opinii. Wprowadzenie przez Ministra takiej dodatkowej instytucji jest sprzeczne z ustawą pragmatyczną, a nadto burzy przewidziany w niej tryb odwołania żołnierza od opinii (określony w treści art. 26 ust. 8 i 9, z którym korespondują zapisy § 11 rozporządzenia w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych). W art. 26 ust. 10 w ostatnim zdaniu ustawodawca stwierdza, że rozporządzenie określające szczegółowe warunki opiniowania powinno gwarantować zasadę jawności. Zestawiając fakt, iż o treści uzgodnienia opinii dokonanej w dniu 7 czerwca 2006 r. oficer nie został w ogóle powiadomiony, zaś o treści weryfikacji, powiadomiony z opóźnieniem (przy czym brak tu podpisu opiniowanego oficera, potwierdzającego otrzymanie kopii opinii - weryfikacji, dlatego informacja ta nie jest w ocenie Sądu pewna), należy uznać, iż organy naruszyły tę zasadę. Oczywiście organ ma prawo do weryfikacji, czy uzgadniania projektu opinii, ale nie do zmiany w takim trybie opinii. Projekty opinii nie mogą być traktowane jako opinia, albowiem tylko od opinii służy odwołanie. Istotne jest tu, aby opiniowany żołnierz miał świadomość, co tak naprawdę jest opinią, od której może się zgodnie ze wskazanymi przepisami odwołać, w przypadku gdy się z nią nie zgadza. W niniejszej sprawie tej jasności nie ma. Trudno także podzielić argumentację organu, iż zweryfikowania opinii, stanowiącej przyczynę nie wyznaczenia żołnierza na stanowisko na następną kadencję, dokonano z uwagi na długotrwałe zwolnienia lekarskie oficera, negatywnie wpływające na realizację zadań, gdy jednocześnie zważy się, iż stan zdrowia skarżącego był znany organowi zarówno w styczniu 2006 r., kiedy zapoznano oficera z opinią (pozytywną dla niego), oraz w dniu [...] czerwca 2006 r., gdy wypełniano arkusz uzgodnienia prognoz i wówczas stan zdrowia nie stanowił przeszkody dla prognozowania (bliższego) o wyznaczeniu żołnierza na stanowisko na następną kadencję. Mając na względzie datę wydania decyzji pierwszej instancji ([...] czerwca 2006 r.), zmiana stanowiska organu w tym zakresie musiała nastąpić na przestrzeni kilku dni. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wytłumaczył powodów tej zmiany, przez co naruszył art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 Kpa. Podstawową przyczyną dokonania przez organ zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, była okoliczność nie wyznaczenia go na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Tak więc pozornie, decyzja taka, jako oparta wprost na treści art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej oraz na treści § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 50, poz. 483) wydaje się prawidłowa. Niestety tak nie jest. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2006 r. organ okoliczność nie wyznaczenia żołnierza na stanowisko na nową kadencję argumentował faktem zweryfikowania opinii z uwagi na długotrwałe zwolnienia lekarskie oficera, które negatywnie wpływały na realizację zadań. Tak więc u źródła zwolnienia leży zweryfikowanie przez organ opinii, a zatem wszelkie istotne wady w procesie opiniowania, które mogły mieć wpływ na ostateczną treść opinii miały także wpływ na treść decyzji o zwolnieniu. Dlatego też mimo, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] czerwca 2006 r. nie zostały wprost oparte na przepisach dotyczących opiniowania żołnierzy zawodowych, wszelkie istotne naruszenia procedury opiniowania miały bezsprzecznie bezpośredni wpływ na treść decyzji w przedmiocie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Organ w uzasadnieniu decyzji z [...] sierpnia 2006 r. wskazuje na treść przepisu art. 35 ust. 1 ustawy pragmatycznej, która w jego ocenie uzasadnia dodatkowo prawidłowość zaskarżonej decyzji. Argumentacja taka nie wyjaśnia jednak sprawy, gdy zważy się, iż oczywistość tego przepisu była znana organowi zarówno gdy wydawał opinię w styczniu 2006 r. jak i gdy ją uzgadniał w dniu [...] czerwca 2006 r., czy też gdy dokonywał jej weryfikacji. Organ jednak nie wyjaśnił dlaczego na przestrzeni kilku dni dokonał zmiany prognozy, co stanowi uchybienie w zakresie uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 Kpa). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.