I SA/Wa 59/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Anna Oleksiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu i Budownictwa na rzecz M. G. kwotę 460 ( czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 59/05 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 1994 r. wydanej w przedmiocie uwłaszczenia P. - w części dotyczącej byłej działki nr [...], w zakresie objętym działką nr [...] położoną w W. przy ul. [...] w obrębie [...]. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] października 1994 r. stwierdził, nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w W. przy ul. [...] i oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m² oraz nieodpłatne nabycie własności budynków, budowli i urządzeń położonych na tym gruncie. Własność Skarbu Państwa w stosunku do całej działki, a także prawa rzeczowe nabyte przez P., zostały następnie ujawnione w księdze wieczystej KW [...]. Pismem z dnia 20 lipca 2001 r. M. G. , wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji, w części dotyczącej byłej działki nr [...] (której część wchodzi do działki nr [...]), jako będącej własnością osoby fizycznej. Po wszczęciu postępowania nadzorczego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r., zawiesił postępowanie nadzorcze. W wyniku skargi wnioskodawczyni do sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem, sygn. akt I SA 1079/02 z dnia 9 stycznia 2004 r. uchylił wyżej wymienione postanowienie organu centralnego dotyczące sprawy zawieszenia postępowania wskazując, że organ administracji obciążył skarżącą obowiązkiem uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, podczas gdy ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętej uwłaszczeniem należało do organu uwłaszczeniowego, natomiast organ nadzorczy winien ocenić, czy w chwili wydania decyzji uwłaszczeniowej organ uwłaszczeniowy miał podstawę do przyjęcia, że nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i dla tej oceny nie jest potrzebne uzgodnienie treści późniejszej księgi wieczystej. Organ nadzoru rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] października 1994 r. stwierdził, że prawo własności Skarbu Państwa do przedmiotowej działki wynika z faktu, iż nieruchomość znajdowała się w obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), a zatem, z mocy prawa, stała się własnością gminy W. , a następnie Skarbu Państwa. Fakty te były znane organowi orzekającemu z urzędu, a na prawo własności Skarbu Państwa wskazują też pośrednio dokumenty istniejące w aktach uwłaszczeniowych. W dniu uwłaszczenia nie była znana organowi wojewódzkiemu okoliczność istnienia prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego W., sygn. akt [...] z dnia [...] października 1979 r., zgodnie z którym N. G. nabyła przez zasiedzenie z dniem [...] lipca 1961 r. własność nieruchomości położonej w W. ([...]) i oznaczonej jako działka nr [...], której część wchodzi do działki nr [...], posiadającej obecnie nr [...], gdyż prawa wynikające z postanowienia nie zostały ujawnione w księdze wieczystej. Brak jest zatem podstaw aby uznać, w świetle wiążącego organ administracji wyżej wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2004 r., że organ wojewódzki rażąco naruszył prawo, stwierdzając uwłaszczenie P. Ujawnienie tej okoliczności może stanowić podstawę do wznowienia postępowania uwłaszczeniowego, jak to wskazano w decyzji z dnia [...] maja 2004 r. Z akt nie wynika też, aby zaistniały inne przesłanki wymienione w art. 156 § 1 kpa. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. M. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej przez nią w mocy decyzji tegoż organu z dnia [...] maja 2004 r. i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Uwłaszczenie w trybie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) następuje z mocy samego prawa, w związku z czym wymagane jest przez te przepisy by nieruchomość podlegająca uwłaszczeniu jak i podmiot uwłaszczenia w tym trybie spełniały przesłanki określone w powołanych przepisach. Jedną z przesłanek niezbędnych do nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu w tym trybie jest to, by grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa. Jeżeli podlegający uwłaszczeniu grunt w tej dacie nie stanowił własności Skarbu Państwa, to nie dochodziło do jego uwłaszczenia w powołanym wyżej trybie. W kontrolowanej w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1974 r., wydanej w przedmiocie uwłaszczenia P. , organ uwłaszczeniowy przyjął, że objęta tą decyzją działka o numerze wówczas w ewidencji gruntów nr [...], położona w W. przy ul. [...] w obrębie [...] stanowiła własność Skarbu Państwa. W postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności tej decyzji uwłaszczeniowej, w części dotyczącej wywłaszczenia działki, M. G. kwestionuje tytuł własności Skarbu Państwa do tej nieruchomości powołując się na prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] października 1979 r., sygn. akt [...], które stwierdza, że nabyła ona przez zasiedzenie z dniem [...] lipca 1961 r. własność nieruchomości, w skład której wchodzi również przedmiotowa działka. W takiej sytuacji organ nadzoru powinien był ustalić czyją faktycznie własnością, w dacie 5 grudnia 1990 r., była ta działka i jeżeli okazałoby się, że stanowiła ona własność M. G. , to kontrolowana decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] października 1994 r., w tej części, zapadłaby z rażącym naruszeniem przepisów art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. i art. 1 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o uregulowaniu niektórych praw majątkowych Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. Nr 86, poz. 395), gdyż nieruchomość, która w dacie 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa nie mogła być przedmiotem uwłaszczenia. Ponieważ przedmiotowa decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny, to nie jest istotne dla oceny zgodności z prawem tej decyzji, czy w dacie jej wydania organ miał wiedzę co do tego, że nieruchomość może stanowić własność innej osoby niż Skarb Państwa. Natomiast istotne jest czyją prawnie własnością była ta nieruchomość w dacie 5 grudnia 1990 r. W przedmiotowej sprawie organ nadzoru w ogóle nie badał czyją własnością była przedmiotowa działka w dacie 5 grudnia 1990 r., a jedynie stwierdził, że skoro organowi uwłaszczeniowemu nie była znana treść prawomocnego postanowienia Sądu o zasiedzeniu tej działki przez M. G. , natomiast ze znajdujących się w aktach uwłaszczeniowych dokumentów wynikało, że mogła ona być własnością Skarbu Państwa, to decyzja uwłaszczeniowa jest zgodna z prawem. Brak ustaleń organu nadzoru co do tytułu własności do uwłaszczonej nieruchomości skutkuje uznaniem, że obie decyzje wydane w postępowaniu nadzorczym naruszają przepisy postępowania administracyjnego zawarte w art. 7, 8, 77 i 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co uzasadnia ich uchylenie. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru uwzględni przy jej rozstrzyganiu powyższe wywody Sądu. Odnosząc się do stanowiska organu w kwestii związania tego organu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt I SA 1079/02, który dotyczy przedmiotowego postępowania nadzorczego, należy podzielić stanowisko organu, że wyrok ten, tak jak i każdy wyrok prawomocny sądu wydany w tej sprawie, jest wiążący zarówno dla tego sądu jak i organu, co wynika z art. 153 z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednak trzeba mieć na uwadze, że przytoczony wyrok odnosi się do badania przez sąd legalności postanowienia organu nadzoru w przedmiocie zawieszenia postępowania nadzorczego i uzasadnienie tego wyroku należy interpretować w kontekście przedmiotu, który podlegał kontroli sądu. Natomiast w powoływanym wyroku Sąd nie zajmował się kwestią prawidłowości uwłaszczenia dokonanego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1994 r. wobec czego nie wyraził w tym wyroku ocen prawnych odnoszących się do tej kwestii. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o (postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.