I SA/Sz 294/06

WyrokWSA w Szczecinie2007-01-18

Skład orzekający: Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka, która nie uzyskała wpisu do księgi wieczystej prawa wieczystego użytkowania gruntu i własności budynku, ale faktycznie władała tymi nieruchomościami jak właściciel, jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako samoistny posiadacz?
Ratio decidendi
Spółka, która nie nabyła prawa wieczystego użytkowania gruntu ani własności budynku z powodu braku wpisu do księgi wieczystej, ale faktycznie władała tymi nieruchomościami jak właściciel, jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako samoistny posiadacz. W związku z tym zapłacony podatek był należny, a żądanie stwierdzenia nadpłaty jest nieuzasadnione.
Stan faktyczny
Spółka "P" złożyła wniosek o zwrot nienależnie zapłaconego podatku od nieruchomości za określony rok, twierdząc, że nie nabyła prawa wieczystego użytkowania gruntu ani własności budynku z powodu oddalenia wniosku o wpis do księgi wieczystej. Organy podatkowe uznały, że spółka była podatnikiem podatku od nieruchomości jako samoistny posiadacz, ponieważ faktycznie korzystała z nieruchomości jak właściciel, mimo braku formalnego tytułu prawnego. Skarżąca kwestionowała wiążący charakter danych ewidencyjnych oraz uznanie jej za samoistnego posiadacza.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Elwira Jedut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi "P" Spółka z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy określenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za [...]. o d d a l a skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], wydaną w trybie odwoławczym, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy P. z [...] odmawiającą Spółce z o.o. "P" w Szczecinie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za [...]. Spółka "X" zadeklarowała oraz zapłaciła podatek od nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] za [...] jako wieczysty użytkownik gruntu o powierzchni [...] ha i właściciel położonego na tym gruncie budynku socjalno-biurowego - nabytych na podstawie aktu notarialnego nr [...] z dnia [...]. Wnioskiem z [...] Spółka "P" (zmiana nazwy) wystąpiła o zwrot nienależnie zapłaconego podatku od ww. nieruchomości za [...] powołując się na okoliczność, że nie jest i nigdy nie była wieczystym użytkownikiem gruntu ani właścicielem budynku, gdyż Sąd Rejonowy w S. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] oddalił jej wniosek o wpis prawa wieczystego użytkowania gruntu i własności budynku. Organ I instancji powołał się na zmianę geodezyjną Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z [...] sporządzoną do aktu notarialnego nr [...] z [...], z której wynika że wieczystym użytkownikiem gruntu oraz właścicielem budynku przy ul. [...] w P. jest Spółka "X". Wykreślenie Spółki z ewidencji gruntów nastąpiło dopiero w [...] r. Niezależnie od tego ustalono na podstawie oświadczenia zawartego piśmie z [...], że Spółka do [...] faktycznie korzystała z przedmiotowej nieruchomości jak właściciel do prowadzenia własnej działalności gospodarczej. W tej sytuacji, zdaniem organu I instancji, nawet gdy Spółka nie nabyła prawa wieczystego użytkowania gruntu ani własności budynku, obowiązana była do zapłaty podatku od nieruchomości jako samoistny posiadacz tej nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.). Tym samym uznano, że nie ma podstaw do stwierdzenia nadpłaty. W odwołaniu od decyzji organu I instancji Spółka domagała się jej uchylenia i uwzględnienia wniosku. Skarżąca przedstawiła okoliczności faktyczne i prawne, w świetle których oczywiste jest, że wobec braku konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej nigdy nie uzyskała prawa wieczystego użytkowania gruntu ani własności budynku. Tym samym zapis w ewidencji gruntów, mający charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny, a nie konstytutywny, nie może być podstawą określenia zobowiązania podatkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na art. 21 ust.1 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (DzU z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), zgodnie z którym podstawę wymiaru podatku od nieruchomości stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Według tych danych Spółka w [...] była wpisana jako wieczysty użytkownik gruntu i właściciel budynku. Wykreślenie tego zapisu nastąpiło dopiero w [...]. Niezależnie od tego obowiązek podatkowy Spółki w podatku od nieruchomości wynika z tego, że była ona faktycznym użytkownikiem gruntu i budynku, co przemawia za uznaniem jej za posiadacza samoistnego w rozumieniu art. 336 Kc i art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Tym samym za nieuzasadnione uznano żądanie stwierdzenia nadpłaty podatku w rozumieniu art. 72 i n. Ordynacji podatkowej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając, że wydana została z naruszeniem art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 72 § 1 pkt 1 i art. 77 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, a ponadto z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego z art. 120-122 tej ustawy. W uzasadnieniu skargi Spółka powtórzyła argumentację odwołania, a ponadto zakwestionowała wiążący charakter danych wpisanych do ewidencji gruntów i budynków, jak również nie zgodziła się z uznaniem jej za posiadacza samoistnego, albowiem wieczysty użytkownik gruntu nie może być uznany za właściciela, jest natomiast posiadaczem zależnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowi, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3, 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, 3) użytkownikami wieczystymi gruntów, 4) .... (nie ma zastosowania w sprawie). W ust. 3 zastrzeżono, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W sprawie niesporne jest oraz wynika z przedstawionych postanowień Sądu Wieczystoksięgowego, że skarżąca Spółka nie uzyskała wpisu do księgi wieczystej nabytego w dniu [...] prawa wieczystego użytkowania gruntu i własności budynku, co było konieczne do skutecznego nabycia tych praw. Dokonana na podstawie samego aktu notarialnego z [...] zmiana w ewidencji gruntów nie odzwierciedlała rzeczywistego stanu prawnego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, wprowadzona została przedwcześnie, przed uzyskaniem wpisu do księgi wieczystej, zatem nie mogła być brana pod uwagę w ocenie sytuacji prawnopodatkowej Spółki. W świetle postanowień Sądu Wieczystoksięgowego oczywiste jest, że Spółka nie stała się użytkownikiem wieczystym gruntu ani właścicielem budynku, na podstawie umowy z [...], tym samym jej obowiązek z tytułu podatku od nieruchomości nie mógł wynikać z art. 3 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Natomiast w świetle niespornych w tym zakresie okoliczności istniały podstawy do uznania Spółki za samoistnego posiadacza rzeczy w rozumieniu art. 336 Kc, bowiem faktycznie bez tytułu prawnego władała gruntem i budynkiem jak właściciel wykorzystując je w latach [...] do prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Tym samym zasadnie organy podatkowe uznały, że Spółka była podatnikiem od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wobec czego zapłacony podatek był podatkiem należnym, a wnioskowana nadpłata nie występuje. W odniesieniu do wywodów skargi, że wieczysty użytkownik nie może być uznany za posiadacza samoistnego w rozumieniu art. 336 Kc, nie jest bowiem właścicielem rzeczy, a włada rzeczą cudzą, oraz że wieczysty użytkownik jest posiadaczem zależnym, należy stwierdzić, że - mimo trafności tego wywodu - w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy nie ma on znaczenia, bowiem Spółka nie była wieczystym użytkownikiem gruntu ani właścicielem budynku, lecz właśnie posiadaczem samoistnym, gdyż nie miała tytułu prawnego do tych cudzych rzeczy, którymi jednak władała jak właściciel. Reasumując, zaskarżona decyzja zgodna jest z przytoczonymi przepisami prawa materialnego jak również nie narusza wskazanych przepisów postępowania. Nieuzasadniona skarga podlega zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło