I FSK 731/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. - R. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Lu 746/06 w sprawie ze skargi E. - R. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące III-VI 2003 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 746/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę E. - R. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...], nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące III-VI 2003 r. Sąd I instancji wskazał, iż w dniu 15 grudnia 2006 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego - oba wezwania zobowiązywały do ich wykonania w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie wpis sądowy nie został uiszczony oraz nie zostały usunięte wskazane braki wniesionej skargi. Stąd też, zgodnie z art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucono skargę strony. 2. W skardze kasacyjnej złożonej przez swego pełnomocnika - doradcę podatkowego Z. Ż. - R. Ł. zaskarżył powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 1 i art. 3 Prawa o ustroju sądów administracyjnych poprzez wydanie postanowienia przed zakończeniem postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy oraz art. 125 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zawieszenia z urzędu postępowania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy prawnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że w reakcji na zarządzenie w sprawie uiszczenia opłaty od skargi skarżący, ze względu na bardzo trudną sytuację rodzinną i materialną złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 29 stycznia 2006 r. Sąd zwrócił się do skarżącego o uzupełnienie danych zawartych we wniosku, a w dniu 6 lutego 2007 r. skarżący, zgodnie z wezwaniem, dane uzupełnił. Świadczy to o toczącym się nadal postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy i zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych w związku ze złożoną skargą. W związku ze złożonym wnioskiem rozpoczęło się postępowanie administracyjne w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie, a w takim przypadku Sąd powinien był zawiesić postępowanie z urzędu do czasu zakończenia postępowania w sprawie przyznania pomocy prawnej skarżącemu. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna. 4. Rozpatrując zarzuty skargi kasacyjnej należy przede wszystkim wskazać na art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie Sądu zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Natomiast w myśl art. 176 powyższej ustawy skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. 5. Odnosząc się do zarzutów rozpatrywanej skargi kasacyjnej stwierdzić trzeba, iż powołane przez jej autora przepisy w żadnym wypadku nie mogły znaleźć zastosowania w sprawie. Statuujący zasadę sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie znajduje zastosowania w każdym przypadku wniesienia skargi do sądu. Skarga, aby zaskarżony akt administracyjny mógł zostać sądownie skontrolowany, musi być wniesiona w terminie oraz spełniać szereg wymogów formalnych - między innymi musi być opłacona (art. 220 ustawy), a wszelkie braki, do których uzupełnienia wzywa sąd (art. 49 ustawy), powinny być uzupełnione w zakreślonym przez sąd terminie. W razie niespełnienia którejś z tych przesłanek skarga podlega odrzuceniu (art. 58 i art. 220 § 3 ustawy). Dopiero gdy skarga jest prawidłowo złożona i uzupełniona sąd przystępuje do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Ponieważ w niniejszej sprawie skarga strony została odrzucona z przyczyn formalnych, zarzut naruszenia art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych jest bezzasadny. 6. Zarzut naruszenia art. 3 Prawa o ustroju sądów administracyjnych jest zupełnie niezrozumiały - przepis ten stanowi, iż sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne, a nadzór nad działalnością tych sądów sprawuje Naczelny Sąd Administracyjny. Jedynym uzasadnieniem tego zarzutu jest stwierdzenie, iż Sąd I instancji naruszył ten przepis poprzez wydanie postanowienia przed zakończeniem postępowania w sprawie prawa pomocy. Argumentacja taka nie ma nic wspólnego z brzmieniem przepisu i jako taka uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, w myśl art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpatrzenie powyższego zarzutu pod względem merytorycznym. 7. Sformułowanie zarzutu naruszenia art. 125 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje na niezrozumienie przez autora skargi kasacyjnej instytucji zawieszenia postępowania sądowego. Pełnomocnik strony nie odróżnia postępowania głównego od postępowań wpadkowych, co należy ocenić negatywnie. Podkreślić należy, iż bezpodstawne jest mniemanie autora skargi kasacyjnej, iż postępowanie w kwestii przyznania prawa pomocy jest postępowaniem, które można zakwalifikować jako "inne toczące się postępowanie", bowiem instytucja prawa pomocy jest częścią postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie. Jest to tak zwane postępowanie incydentalne bądź wpadkowe, podczas którego sąd nie rozpatruje meritum sprawy lecz rozstrzyga jedynie kwestie poboczne względem postępowania zasadniczego - jak na przykład to, czy stronę zwolnić z wpisu od skargi. Z kolei zawieszenie postępowania oznacza, zgodnie z art. 127 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak podejmowania przez sąd jakichkolwiek czynności, z wyjątkiem tych zmierzających do podjęcia postępowania albo wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Całkowicie bezpodstawne jest stąd twierdzenie strony, iż postępowanie powinno być z urzędu zawieszone z powodu podjęcia przez sąd czynności w ramach toczącego się postępowania. Podobnie bezzasadne jest określenie postępowania o przyznanie prawa pomocy jako "postępowania administracyjnego". Sądy administracyjne nie zostały powołane do prowadzenia postępowań administracyjnych i takich postępowań nie prowadzą. Z powyższego wynika, iż zarzut naruszenia art. 125 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest oczywiście bezpodstawny, Na marginesie jedynie zauważyć należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony 23 grudnia 2006 r., podczas gdy termin do uiszczenia wpisu, a zatem i do ewentualnego złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tego wpisu, upłynął 22 grudnia 2006 r. Rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo odrzucenia skargi, uzasadnione było ze względu na istniejącą możliwość złożenia skargi kasacyjnej, co wiązałoby się z dalszymi kosztami. Nadto wskazać należy na art. 243 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W niniejszej sprawie, w związku z uchybieniem terminu do uiszczenia wpisu, Sąd I instancji słusznie uznał, iż złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy może dotyczyć jedynie dalszego etapu postępowania, a więc kosztów związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej. Trzeba także zauważyć, że nawet gdyby wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przed upływem terminu do uiszczenia wpisu, skarga i tak podlegałaby odrzuceniu, bowiem pełnomocnik nie uzupełnił w terminie braków skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego. Uchybienie to, niezależnie od kwestii dotyczących wpisu, powodowałoby odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 8. Z tych to względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.