III SO/Wa 19/06

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego postanawia 1. przyznać S. H. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia ... października 2006 r. S. H. wystąpił o ustanowienie adwokata, motywując to chęcią skorzystania z przysługującego mu prawa wniesienia skargi na dołączone do pisma postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... września 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W dniu 5 stycznia 2007 r. wpłynął do Sądu wniosek S. H., złożony na urzędowym formularzu PPF, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego, argumentując, iż jest rencistą zaliczonym do III grupy inwalidzkiej. Podniósł, iż cierpi na liczne dolegliwości ([...]). Wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Wyjaśnił, że od 1999 r. z renty prowadzona jest egzekucja, w konsekwencji otrzymuje on ... zł. Dodatkowo zatrudniony jest w charakterze dozorcy na budowie z wynagrodzeniem ... zł miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku. Wykonując wezwanie Sądu z dnia 19 stycznia 2007 r. wnioskodawca przesłał oświadczenie o niekorzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej, zaświadczenie o zatrudnieniu, zaświadczenie o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenie o zaległościach z tytułu podatku od towarów i usług, zaświadczenie lekarskie, faktury zakupu lekarstw, dowody uiszczenia opłat za mieszkanie, gaz, energię, telefon, zeznania PIT-40A za lata 2004-2005, informacje PIT-11 za lata 2004-2005, zeznanie PIT-37 za 2005 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków jakimi dysponuje strona z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Na wstępie należy zauważyć, iż w chwili obecnej jedynym kosztem sądowym w niniejszej sprawie jest wpis od ewentualnej skargi, którą, jak wskazuje treść pisma z dnia 11 października 2006 r., wnioskodawca zamierza złożyć. Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym wynosi 100 zł. Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca utrzymuje się z renty w wysokości ... zł (dane z przekazu pocztowego za wrzesień 2006 r.). Dodatkowo uzyskuje dochód z umowy o pracę w kwocie ... zł netto miesięcznie (średnie wynagrodzenie za 2006 r. – dane z zaświadczenia z dnia 1 lutego 2007 r.). Łączny jego dochód wynosi zatem ... zł miesięcznie. Do wydatków bieżącego utrzymania (bez żywności) wnioskodawca zaliczył: - koszty zakupu leków (z przedłożonych faktur za 2006 r. wynika, że średni miesięczny wydatek z tego tytułu wynosi 70 zł); - opłaty za mieszkanie w wysokości 137,42 zł; - opłaty za gaz (z przedłożonych faktur wynika, że średni miesięczny wydatek z tego tytułu wynosi 44 zł); - opłaty za energię elektryczną (w wysokości ok. 24 zł miesięcznie); - opłaty za telefon (ok. 50 zł miesięcznie). Koszty związane z bieżącym utrzymaniem (bez wydatków na żywność) kształtują się zatem na poziomie ok. 325 zł miesięcznie. Zestawiając tę kwotę z wysokością uzyskiwanego przez wnioskodawcę dochodu (... zł) oraz odnosząc te wielkości do wskazanej wyżej wysokości wpisu od ewentualnej skargi (100 zł) stwierdzić należy, że wpis ten wnioskodawca jest w stanie uiścić. Z tej też przyczyny odmówiono przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Za zasadny natomiast uznać należy wniosek S. H. o ustanowienie radcy prawnego. Jego ustanowienie podyktowane jest mianowicie realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do niego aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Żadne bowiem ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać wnioskodawcy dostępu do sądu. Tymczasem wysokość dochodów, którymi dysponuje on obecnie uzasadnia stwierdzenie, że natychmiastowe uiszczenie wynagrodzenia względem wybranego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika mogłoby skutkować pogorszeniem jego i tak trudnej sytuacji życiowej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.