III SA/Wa 3389/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja, której nieważność stwierdzono nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] odmawiającą A. K. stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Decyzja została oparta na następująco ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 7 marca 2005 r. A. K. złożył deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego z tytułu nabycia samochodu osobowego marki F. oraz dokonał zapłaty akcyzy w dniu 8 marca 2005 r. w wysokości 1.288,00 zł. Wnioskiem z dnia 2 września 2005 r. A. K. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. o zwrot podatku akcyzowego w kwocie 1.288,00 zł zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego samochodu osobowego. W uzasadnieniu wskazał, iż od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej polskie organy administracyjne i prawodawstwo związane są postanowieniami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Podniósł, że obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego jest niezgodny z postanowieniami powyższego Traktatu. Następnie w odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego z dnia 30 września 2005 r., złożył w dniu 13 października 2005 r. skorygowane zeznanie wraz z dołączonym pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego uiszczonego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z prawem wspólnotowym samochody osobowe nie są wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi, w związku z tym zasady ich opodatkowania w państwach członkowskich nie są ujednolicone. Stosownie do postanowień art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie przepisów ogólnych dotyczących wyrobów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym oraz w sprawie składowania, przepływu i nadzorowania takich wyrobów, państwa członkowskie zachowują prawo do wprowadzania i utrzymania podatku akcyzowego na inne wyroby niż wyroby akcyzowe zharmonizowane. Organ powołał się również na przepisy regulujące kwestię opodatkowania samochodów osobowych podatkiem akcyzowym z tytułu ich nabycia wewnątrzwspólnotowego, tj. art. 80, art. 81 i art. 82 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.). Ponadto wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden z przypadków wystąpienia nadpłaty w rozumieniu przepisów art. 72 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). A. K. w dniu 22 marca 2006 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji, podtrzymując swoją argumentację zawartą we wniosku z dnia 2 września 2005 r. Pismem z dnia 25 kwietnia 2006 r. uzupełnił zarzuty zawarte w odwołaniu. Decyzji pierwszoinstancyjnej zarzucił naruszenie przepisów art. 23, art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wskazał, iż przepis art. 80 ustawy o podatku akcyzowym nakładający obowiązek zapłaty akcyzy w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym używanego samochodu jest niezgodny z postanowieniami art. 25 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Powołał się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz sądów administracyjnych. Dyrektor Izby Celnej w W. wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego opodatkowanie podatkiem akcyzowym sprowadzonego do Polski samochodu z terytorium jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej jest elementem polityki fiskalnej państwa i brak jest podstaw do wyłączenia stosowania przepisów krajowych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku akcyzowym nabycie wewnatrzwspólnotowe podlega opodatkowaniu akcyzą. Ponadto organ podatkowy przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o podatku akcyzowym, a mianowicie art. 2 ust. 11, art. 80 ust. 3 pkt 3, art. 81 i art. 75 ust. 1 oraz zaprezentował sposób wyliczenia kwoty uiszczonego podatku akcyzowego. W opinii organu przywołane przepisy są przepisami legalnymi, obowiązującymi w dacie nabycia wewnątrzwspólnotowego i zarówno podatnicy jak i organy administracji publicznej zobowiązane są do ich przestrzegania. Dopiero orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego bądź uchylenie ustawy przez ustawodawcę powoduje utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego, zwalniając tym samym organ administracji i podatnika z konieczności jego stosowania. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, iż powołane w odwołaniu wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w których orzeczono, iż pobieranie podatku akcyzowego od sprowadzonego z kraju Unii Europejskiej samochodu osobowego narusza unijny zakaz dyskryminacji towarów z innych krajów Wspólnoty, ponieważ od używanych samochodów sprzedawanych w Polsce nie jest pobierana akcyza nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże jedynie ten sąd oraz strony postępowania, do których skierowane zostało orzeczenie. Wskazał ponadto, że powołane przez A. K. orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jako zapadłe w odmiennym stanie prawnym i faktycznym nie mogą wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wprawdzie kwestia opodatkowania akcyzą nabytych wewnątrzwspólnotowo samochodów osobowych została przedstawiona w komunikacie Komisji Europejskiej z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie petycji nr 902/2004, jednakże dotychczas nie zapadło orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazujące na niezgodność polskich przepisów akcyzowych w zakresie opodatkowania nabytych wewnątrzwspólnotowo samochodów osobowych, z przepisami prawa wspólnotowego. Skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W.. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a w szczególności art. 23, art. 25, art. 28 i art. 90 oraz postanowień Dyrektyw 92/12/EWG i 70/50/EWG. Wskazał, że zastosowanie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, stoi w sprzeczności z ustawodawstwem wspólnotowym, noszącym walor bezpośredniej stosowalności we wszystkich Państwach Członkowskich. Ponadto podniósł, iż postępowanie organów w niniejszej sprawie jest sprzeczne z zasadami wyrażonymi w art. 121 i art. 124 Ordynacji podatkowej oraz konstytucyjną zasadą zaufania obywatela do państwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Przede wszystkim należy zaznaczyć, ze zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 i §2 P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane przez skarżącego. Wskazać należy, że postępowanie odwoławcze uruchamia czynność procesowa strony, jaką jest wniesienie odwołania. Czynność ta, aby wywołała skutek prawny, musi spełniać określone wymagania co do formy, treści, terminu i trybu jej dokonania. Zgodnie z art. 222 Ordynacji podatkowej odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Poza wymogami określonymi w art. 222 Ordynacji podatkowej, odwołanie powinno odpowiadać ogólnym wymaganiom stawianym podaniom. Taki wniosek wynika z treści art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej, regulującego formę i wymagania stawiane podaniom. Zgodnie z art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej pojęcie podania rozumiane jest szeroko i obejmuje żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, wnioski. W razie braku spełnienia przez odwołanie wymogów co do treści określonych w art. 168 § 2 i § 3 zastosowanie ma art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, a zatem organ odwoławczy obowiązany jest podjąć czynności w celu ustalenia adresu osoby wnoszącej podanie, a gdy odwołanie nie czyni zadość innym wymogom - wezwać stronę do ich usunięcia w terminie siedmiu dni. W razie nieusunięcia braków pozostawia odwołanie bez rozpoznania. Stosownie do treści art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej odwołanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis powinien być własnoręczny. "Brak podpisu strony, przy równoczesnym braku podpisu osoby przez nią umocowanej, gdy nie zostanie usunięty, powoduje brak uniemożliwiający wywołanie skutku prawnego wniesionego podania" (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, Oficyna Wydawnicza Unimex, str. 587). Dopiero bowiem złożenie podpisu pod treścią podania oznacza, że mamy do czynienia z uzewnętrznionym oświadczeniem woli bądź też wiedzy określonej osoby, która złożyła podpis. Brak takiego podpisu oznacza tyle, że określona w treści podania osoba nie złożyła takiego oświadczenia. W przedłożonych sądowi wraz ze skargą A. K. aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 22 marca 2006 r. zatytułowane "Odwołanie". Pismo to nie jest podpisane przez A. K.. Organ odwoławczy winien więc zgodnie z dyspozycją art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wezwać Skarżącego do podpisania powyższego pisma w terminie 7 dni. Dyrektor Izby Celnej w W. nie wezwał Skarżącego do podpisania przedmiotowego pisma z dnia 22 marca 2006r. Pomimo braku podpisu organ potraktował to pismo jako skutecznie wniesione odwołanie. W ocenie Sądu w związku z tym, iż pismo z dnia 22 marca 2006r. nie spełniało warunków dotyczących odwołań, nie mogło zostać potraktowane jako skutecznie wniesione odwołanie. Dyrektor Izby Celnej w W. bezpodstawnie zatem potraktował je jako odwołanie. Należy dodać, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu, charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje on bowiem dopiero w wyniku prawidłowo złożonego odwołania. Skoro w niniejszej sprawie nie było prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu podatkowego I instancji, to uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez skarżącego powoduje, że Dyrektor Izby Celnej w W. bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego i utrzymał w mocy decyzję, która nie była zaskarżona. W tej sytuacji decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.