I OSK 1798/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędziowie NSA Zbigniew Rausz, Barbara Skrzycka – Pilch /spr./, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 494/06 w sprawie ze skargi Zakładu D. Sp. z o.o. z/s w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi 2. odstępuje od obciążania Zakładu D. Sp. zo.o. kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi Wyrokiem z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 494/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpatrując skargę Zakładu D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...], na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór i parkowanie samochodu, uchylił zaskarżone postanowienie w części odmawiającej przyznania należności za dozór pojazdu za wskazany dodatkowy okres. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] nr [...], którym na podstawie art. 102 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 123 § 1 k.p.a., ustalono wynagrodzenie za dozór i parkowanie samochodu marki FIAT 126p przez 168 dni w wysokości 350,92 zł. Wynagrodzenie za dozór pojazdu ustalono za okres od dnia otrzymania dokumentów umożliwiających przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego do dnia sprzedaży pojazdu i jego odbioru z parkingu, przyjmując średnią stawkę za parkowanie pojazdu w wysokości 2,83 zł za dzień postoju. Postanowienie to doręczono Zakładowi D. Sp. z o.o. w dniu 8 listopada 2004 r. Po rozpoznaniu zażalenia, wniesionego w dniu 6 grudnia 2004 r., organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił w całości rozstrzygnięcie organu likwidacyjnego i orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od 3 marca 2004 r. do 5 lipca 2004 r. w kwocie 6.250,- zł. Przy obliczeniu wynagrodzenia przyjęto stawkę w wysokości 50,- zł za dobę, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia 10.10.2002 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił powyższe rozstrzygnięcie wskazując, że Skarb Państwa staje się właścicielem nieodebranego pojazdu, z mocy prawa, z chwilą upływu sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów w § 7 ust. 2 nałożyło na jednostkę prowadzącą parking obowiązek powiadomienia o nieodebraniu pojazdu przez jego dotychczasowego właściciela właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu. Podmiot parkujący pojazd nie jest zobowiązany do przesyłania żadnych innych dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Powołanie się w rozpoznawanej sprawie przez organy podatkowe na okoliczność, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] otrzymał z opóźnieniem z Komendy Miejskiej Policji w [...] dokumenty niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, nie może zwalniać tego organu - reprezentującego Skarb Państwa, od pokrycia należnych opłat związanych z przechowywaniem przedmiotowego pojazdu na parkingu prowadzonym przez skarżącą Spółkę. W rozpatrywanym przypadku, a także w innych podobnych sprawach, rzeczą właściwego organu skarbowego jest przyjęcie takiego trybu postępowania, aby wszystkie podmioty uczestniczące w takich sprawach, a w szczególności Policja wydająca dyspozycję usunięcia pojazdu, a także podmiot prowadzący parking, działały bez zbędnej zwłoki w celu niedopuszczenia do ponoszenia przez Skarb Państwa nieuzasadnionych kosztów przechowywania pojazdów. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż Skarb Państwa zobowiązany jest do zwrotu niezbędnych wydatków za dozór pojazdu od dnia kiedy stał się właścicielem pojazdu (z mocy prawa) do dnia odebrania go od dozorcy. Podmiot parkujący pojazd, który zawiadomił w terminie (bez zbędnej zwłoki) właściwego naczelnika urzędu skarbowego oraz organ, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, nie może być obciążany kosztami za uchybienia w działaniu innych organów (w tym przypadku podmiotu, który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu). § 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów stanowi, iż to na podmiocie, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu ciąży obowiązek przesłania do urzędu skarbowego kopii powiadomienia właściciela pojazdu wraz z potwierdzeniem jego doręczenia. Sąd wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, wydając postanowienie o zwrocie koniecznych wydatków za dozór ruchomości, powinien przeprowadzić odpowiednie postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie wyjaśniły dlaczego odmówiono Spółce zwrotu wydatków za parkowanie pojazdu przed dniem wpływu do organu likwidacyjnego dokumentów sprawy oraz nie sprawdziły, czy podmiot parkujący pojazd dokonał zawiadomienia urzędu skarbowego bez zbędnej zwłoki. W tym zakresie niewątpliwie naruszono przepisy art. 7, art. 77 § l i art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi domagając się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Dyrektor Izby Skarbowej zarzucił, iż Sąd naruszył art.145 § 1 pkt. 2 w związku z art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., w związku z art.141 § 2 k. p. a polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia pomimo, iż w sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Zarzucono także naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c oraz art. 145 § 1 pkt.2 P.p. s. a, gdyż Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie zamiast stwierdzić jego nieważność. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w postanowieniu z dnia [...] Nr [...] na skutek odwołania spółki uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] Nr [...] i przyznał wynagrodzenie za dozór samochodu osobowego marki Fiat 126p nr. rej. [...], stanowiącego własność Skarbu Państwa. Postanowienie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 8 listopada 2004 r. W związku z powyższym na podstawie art. 102 § 4 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst Dz. U z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ) oraz art. 141 § 2 i art. 129 § 1 w związku z art. 144 k.p.a., termin do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie upłynął w dniu 15 listopada 2004 r. Tymczasem spółka złożyła zażalenie datowane na dzień 19 listopada 2004 r. na to postanowienie w dniu 6 grudnia 2004 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Spółka nie złożyła jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Sąd I instancji nie zauważył, iż decyzja organu II instancji wydana została w wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za usprawiedliwione. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Podstawa skargi kasacyjnej wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. odnosi się do naruszenia przepisów postępowania sądowego, a nie administracyjnego. Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, należy więc w skardze kasacyjnej wskazać przepisy procedury sądowej. Dlatego zarzut taki może być uznany za skuteczny tylko wtedy, gdy następuje wskazanie konkretnych przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga kasacyjna Dyrektora izby Skarbowej zarzuciła wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi naruszenie przepisów postępowania i dlatego zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Z akt sprawy bezspornie wynika, że postanowienie organu I instancji zostało doręczone Zakładowi D. Spółce z o.o. w [...] w dniu 8 listopada 2004 r. Stosownie do art.141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. § 2. Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia minął zatem w dniu 15 listopada 2004 r. Tymczasem skarżący Zakład wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej Łodzi w dniu 6 grudnia 2004 r., to jest z uchybieniem terminu. Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Nie może zatem, zgodnie z prawem, rozpoznać zażalenia wniesionego po terminie. Art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem (art. 1 § 2 P.p.s.a.) zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Uważa się przy tym, iż o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia. W odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów postępowania. W sprawie niniejszej Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, nie dostrzegając uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, rozpoznał zażalenie wniesione przez Zakład D. Spółki z o.o. w [...], czym naruszył przepis art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, będąc zobowiązany badać sprawę w całości oraz nie będąc związany wnioskami ani zarzutami skargi, nie dostrzegł opisanego wyżej uchybienia prawa i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia, stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w związku z art. 134 k.p.a., przez co naruszył powyższe przepisy postępowania. Zarzut naruszenia tych przepisów znalazł też odzwierciedlenie w skardze kasacyjnej, która podlegała z tej przyczyny uwzględnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 207 ust 2 P.p.s.a. w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Sąd na podstawie tego przepisu działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. W piśmiennictwie to rozwiązanie określane jest jako zasada słuszności. Sądy administracyjne stosując art. 207 § 2 p.p.s.a., powinny uwzględnić całokształt okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę zarówno fakty związane z przebiegiem postępowania, jak i fakty spoza postępowania, w szczególności odnoszące się do stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony (skarżącego). Przepis ten jako wprowadzający wyjątek od zasady nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Dlatego też niedopuszczalne byłoby obciążanie zwrotem kosztów postępowania strony wygrywającej na rzecz strony przegrywającej. W wypadku określonym w art. 207 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny działa z urzędu i wniosek strony nie jest konieczny. Nie wyklucza to jednak zamieszczenia przez stronę w skardze kasacyjnej lub w odpowiedzi na taką skargę stanowiska, co do ewentualnej potrzeby zastosowania wobec niej zasady słuszności, gdyby w postępowaniu kasacyjnym uzyskała niekorzystny dla siebie wynik (por. Komentarz do art. 207 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005.). Sąd odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz organu kierował się tym, iż na skutek wad popełnionych w swoim postępowaniu organ ten przyczynił się do powstania kosztów, których zwrotu dochodził. Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art.185 § 1 P.p.s.a. postanawiając o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 207§2 ustawy.