II SA/Wa 2323/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2007 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do służby zastępczej - oddala skargę - Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w K., działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o Służbie Zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217 ze zm.), odmówiła J. T. przeznaczenia do odbywania służby zastępczej, gdyż poborowy nie wykazał argumentów uzasadniających niemożność odbycia zasadniczej służby wojskowej, ani nie przedstawił zasad moralnych, których wyznawanie kolidowałoby z obowiązkami żołnierza pełniącego służbę wojskową. W odwołaniu od powyższego orzeczenia J. T. wniósł o uchylenie decyzji i skierowanie go do służby zastępczej. W odwołaniu podniósł jako argument [...], które stanowi podstawę jego przekonań religijnych. Ponadto do odwołania dołączył zaświadczenie od lekarza [...], ze wskazaniem kontynuowania przez poborowego leczenia i obserwacji w kierunku [...]. Komisja do spraw Służby Zastępczej orzeczeniem z dnia [...] października 2006 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o Służbie Zastępczej, utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu, poza argumentami przedstawionymi już w orzeczeniu pierwszej instancji, podała, iż poborowy nie wykazał, nie określił ani nie zdefiniował, jakie to nakazy moralne naruszają obowiązek służby wojskowej i jaki rzeczywisty konflikt moralny o jakim charakterze i jakiej intensywności zostanie wywołany wykonaniem tej służby. Ponadto wskazała, iż kwestia oceny przydatności poborowego do służby wojskowej ze względu na [..] nie podlega ocenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej, a w tej sprawie właściwa jest Wojewódzka Komisja Lekarska. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. T. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia, zarzucając rażące naruszenie prawa. W uzasadnieniu wskazał, iż podstawą uniemożliwiającą mu pełnienie służby wojskowej jest [...] i jego fundamentalna zasada określana mianem [...] stwierdził, iż jest to imperatyw moralny, który wyraźnie uzasadnił. Według jego przekonań bowiem każda armia szkoli żołnierzy pełniących służbę wojskową do zabijania przeciwnika, co jest sprzeczne z jego sumieniem. Wskazywał, iż jest [...] i jego zdaniem, stanowisko Komisji do spraw Służby Zastępczej narusza ogólne zasady prawa do wolności sumienia, które gwarantuje Konstytucja. W odpowiedzi na skargę Komisja do Spraw Służby Zastępczej wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217) stanowi nową regulację prawną, której celem jest, w myśl art. 1, określenie zasad przeznaczenia do służby zastępczej, kierowanie do jej odbycia oraz odbywanie służby zastępczej przez osoby podlegające obowiązkowi służby wojskowej, których przekonania religijne lub wyznawane zasady moralne nie pozwalają na pełnienie służby. Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 ustawy, orzeczenie o przeznaczeniu do służby zastępczej wydaje komisja wojewódzka do spraw służby zastępczej, zwana dalej "komisją wojewódzką", natomiast stosownie do jej przepisu art. 13 ust. 1, poborowemu i wojskowemu komendantowi uzupełnień w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia komisji wojewódzkiej, przysługuje odwołanie do komisji do spraw służby zastępczej, zwanej dalej "komisją". Postępowanie w sprawie przeznaczenia do odbywania służby zastępczej wszczynane jest, w myśl art. 11 ust. 1 ustawy o służbie zastępczej, na wniosek poborowego, który został na podstawie przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przeznaczony do odbywania zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego. Powyższy przepis w ust. 2 stanowi, iż wniosek, o którym mowa w ust. 1 powinien w szczególności zawierać: oświadczenie o wyznawanych przekonaniach religijnych, 2) wskazanie w wyznawanej doktrynie religijnej podstawy wyłączającej możliwość odbywania służby wojskowej oraz wykazać rzeczywiste związki z wyznawaną doktryną religijną lub wskazać wyznawane zasady moralne, które pozostają w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową. Powołany przepis art. 11 ust. 2 pkt 2 daje podstawę do przyjęcia, iż zawarte są w nim w istocie przesłanki orzekania o przeznaczeniu bądź odmowie przeznaczenia do odbywania służby zastępczej, których istnienie lub brak ocenia komisja. Jednocześnie w art. 6 ust. 1 ustawy stanowi się, że do postępowania w sprawach określonych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że komisja, podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie służby zastępczej, związana jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jej obowiązki tak w zakresie prowadzenia postępowania, jak i orzekania. W szczególności winna ona przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązana również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), a nadto musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone orzeczenie Komisji do Spraw Służby Zastępczej zostało wydane z poszanowaniem zarówno wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Jak trafnie podniósł organ, powoływanie się poborowego na [...] lub negację wojska jako instytucji, nie może stanowić argumentu chociażby z tego powodu, iż wyznawcy [...] mogą być kierowani do odbycia służby wojskowej. Nie ulega wątpliwości, że obowiązek złożenia oświadczenia o wyznawanych przekonaniach religijnych oraz wykazanie, że wyznawana doktryna religijna oraz zasady moralne stoją w sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową, jest powinnością wnioskodawcy. Tymczasem J. T. stwierdził jedynie, iż jest [...] co – jak słusznie zauważył organ – nie stoi w sprzeczności z obywatelskim obowiązkiem odbycia służby wojskowej, czy nawet posługiwaniem się bronią, gdyż religia [...] takiego zakazu nie formułuje. Natomiast wyznawane zasady moralne, sprowadzające się w szczególności do tego, żeby nie krzywdzić człowieka, nie zabijać itd., stanowią odwołanie się do wartości uniwersalnych i powszechnie akceptowanych, które nie stanowią przeszkody w odbyciu służby wojskowej. Należy zauważyć również, że zasadnicza służba wojskowa, której zadaniem jest przeszkolenie poborowych w posługiwaniu się bronią, nauka dyscypliny wojskowej niezbędnej w każdej armii i zasad podporządkowania przełożonym, ma na celu przede wszystkim zapewnienie skutecznej obrony Ojczyzny na wypadek wojny i nie jest przygotowaniem młodych ludzi do dokonywania agresji. Reasumując, uznać należy w konsekwencji, że organ – w ocenie Sądu – w sposób bardzo wnikliwy oraz rzetelny i szczegółowy zebrał materiał dowodowy sprawy oraz uzasadnił zaskarżoną decyzję zgodnie z regułami procesowymi. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.