I SA/Rz 729/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska /spr./ Sędziowie NSA Jacek Surmacz NSA Bożena Wieczorska Protokolant sek.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 15 lutego 2007r. sprawy ze skarg E. W. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług oraz odmowy umorzenia odsetek od tych zaległości i z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odmowy umorzenia odsetek od tych zaległości - oddala skargi - ISA/Rz 729/06 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 23 maja 2006r. - sprecyzowanym w piśmie z dnia 12 czerwca 2006r. - podatniczka E.W. wniosła o rozłożenie na raty ciążących na niej wszystkich zaległości podatkowych oraz o umorzenie w całości lub w części należnych do należności głównych odsetek, zaproponowała wysokość rat miesięcznych w kwotach 2000 zł - 3000 zł, oświadczyła, że nie korzystała dotychczas z pomocy publicznej a jako podstawę prawną swego żądania wskazała przepis art. 67 a § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 8 poz.60 z 2005r. z późn. zm./. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzjami: 1/ nr [...] z dnia [...] lipca 2006r. odmówił podatniczce rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za sierpień, październik, listopad 2001r, styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj 2002r, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik 2003r., styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, wrzesień, listopad 2004r., marzec, kwiecień, maj 2005r. w łącznej kwocie 148.352,08 zł oraz umorzenia należnych od zaległości odsetek w kwocie 71.708 zł, 2/ nr [...] z dnia [...] lipca 2006r. odmówił podatniczce rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za maj 2002r. w wysokości 2.937,15 zł oraz zryczałtowanego podatku dochodowego w kwocie 66.107,40 zł, za sierpień, wrzesień, październik i listopad 2001r, za wszystkie miesiące od stycznia do grudnia 2003r, za styczeń, luty, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2004r, za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, wrzesień i listopad 2005r. oraz odmówił umorzenia należnych od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych odsetek w kwocie 1.707 zł i od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym w kwocie 27.769 zł. Po rozpoznaniu odwołań podatniczki od powyższych decyzji Dyrektor Izby Skarbowej decyzjami: 1/ nr [...] z dnia [...] października 2006r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 28 lipca 2006r. w przedmiocie ulgi w podatku od towarów i usług, 2/ nr [...] z dnia [...] października 2006r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2006r. w przedmiocie ulgi w podatkach dochodowych a jako podstawę prawną rozstrzygnięć wskazał przepisy art. 67 a § 1 pkt.2 i 3 oraz art. 67b §1 pkt.1 cyt. Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wymienionych wyżej decyzji, organ II instancji - powołując się na ustalenia organu I instancji - podał, że na dzień złożenia wniosku zaległości podatniczki: w podatku od towarów i usług wyniosły łącznie kwotę 148.352,0 zł a odsetki od tych zaległości wyniosły kwotę 71.708 zł, w podatku dochodowym od osób fizycznych wyniosły łącznie kwotę 2.937,15 zł a odsetki od tych zaległości wyniosły kwotę 1.707 zł, w zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne wyniosły łącznie kwotę 66.107,40 zł a odsetki od tych zaległości wyniosły kwotę 27.769 zł. Ponadto na podatniczce ciążyły wówczas zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.413,82 zł a także zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwotach: 25.814,80 zł, 7.325,75 zł, 122 zł, 757,62 zł/ należność główna, odsetki, koszty upomnień i koszty egzekucyjne/. Podatniczka posiada również zobowiązania wobec Banku PKO SA I/O w S. z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup środków transportowych - łączna kwota zobowiązania na dzień 11 maja 2006r. wynosiła kwotę 5.619,12 zł i według ugody z Bankiem ma być spłacana w ratach do dnia 30 kwietnia 2007r. Jeśli chodzi o zaległe "wierzytelności" podatniczki to wynoszą one kwotę 14.731,50 zł / odsetki: 3.741,99 zł/. Podatniczka prowadzi działalność gospodarczą pod firmą FHU "A" w zakresie produkcji, handlu i usług z której osiąga miesięczny dochód w wysokości 2.000 - 2.500 zł, nie posiada żadnych oszczędności na rachunkach bankowych, nie posiada także kapitałów pieniężnych, akcji itd., w prowadzonej firmie nie posiada też środków trwałych - jedynym środkiem trwałym był samochód ciężarowy marki Fiat Brawa 8016 VAN, który w dniu 1 września 2005r. został sprzedany córce podatniczki. Jest współwłaścicielką / wraz z mężem/ budynku mieszkalnego o powierzchni 178,57 m kw położonego w P., oddanego do użytku w styczniu 2006r. oraz działki o powierzchni 0,0898 ha - wartość tej nieruchomości w stanie docelowym wynosi 239.609 zł, stanowi ona zabezpieczenie hipoteczne kredytu bankowego- nadto podatniczka jest właścicielką gruntu rolnego w N. o powierzchni 1,12 ha. Mąż podatniczki pobiera rentę rolniczą w kwocie 106,89 zł miesięcznie, na utrzymaniu mają troje dzieci w wieku od 11 do 18 lat uczęszczających do szkoły. Według rocznych zeznań podatkowych, podatniczka osiągnęła przychody: za 2003 rok w kwocie 614.012,08 zł, za 2004 rok w kwocie 244.647,60 zł, za 2005 rok w kwocie 99.671,47 zł. W latach 2003 - 2006 podatniczka nie dokonywała dobrowolnych wpłat na poczet należnych podatków, organ I instancji uzyskał jedynie pewne kwoty w postępowaniu egzekucyjnym. Podatniczka uprzednio korzystała już z ulg w spłacie zobowiązań podatkowych a mianowicie: - w dniu 6 grudnia 2002r. uzyskała decyzję organu I instancji o warunkach restrukturyzacji ale ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych, postępowanie restrukturyzacyjne zostało umorzone decyzją tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2004r., - decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. organ I instancji rozłożył podatniczce na 10 rat spłatę zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie 119.740,78 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, - decyzją z dnia [...] lipca 2004r. organ I instancji rozłożył podatniczce na 10 rat spłatę zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 2.943,44 zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie 884,70 zł oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym w kwocie 53.338,25 zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie 12.936,30 zł - ale żadnej z rat podatniczka nie wpłaciła dobrowolnie w wyznaczonych terminach. Przytaczając brzmienie treści art. 67 a § 1 cyt. Ordynacji podatkowej uprawniającego organ podatkowy do dokonania na wniosek podatnika - między innymi - rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ II instancji wskazał, że przepis ten ma charakter wyjątkowy i stanowi odstępstwo od ogólnej zasady powszechności opodatkowania. Decyzje organu podatkowego w tym zakresie są decyzjami uznaniowymi, co oznacza, że to organ na podstawie zebranego materiału dowodowego ocenia zaistnienie przesłanek do zastosowania danej ulgi. Przesłanki te tj. ważny interes podatnika oraz interes publiczny są pojęciami nieostrymi, nieokreślonymi i muszą być oceniane na podstawie wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całego materiału dowodowego przy uwzględnieniu także i tej okoliczności, że zadaniem organów podatkowych jest dbanie o wpływy należne budżetowi państwa. Jeśli chodzi o podatniczkę, to zaległości podatkowe wystąpiły u niej na skutek świadomego niewywiązywania się z ustawowych obowiązków wpłacania należnych podatków / m.inn. wpłacania zaliczek/, podatniczka nie wykorzystała udzielonych jej już wcześniej ulg podatkowych w postaci rozłożenia spłat na raty i przez kilka lat nie dokonywała żadnych wpłat mimo osiągania dochodów. Przyznanie w takiej sytuacji podatniczce wnioskowanych przez nią ulg podatkowych naruszałoby zasadę sprawiedliwości społecznej i równego traktowania podatników a deklaracje podatniczki co do spłacania należności w przyszłości / po uzyskaniu ulg/ nie są wiarygodne. Podatniczka nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, prowadzi działalność gospodarczą z której osiąga dochody wystarczające na utrzymanie rodziny, jej sytuacja materialna nie odbiega od sytuacji innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Nie występuje więc przesłanka ważnego interesu podatnika uzasadniająca udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych ze względu na brak nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających podatniczce uregulowanie należności ani też przesłanka interesu publicznego nakazującego wpłacanie należnych podatków. Podatniczka E.W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na wymienione wyżej decyzje Dyrektora Izby Skarbowej wnosząc o ich zmianę i " uwzględnienie wniosków skarżącej" względnie o ich uchylenie w całości jako wydanych z naruszeniem art. 67a§ 1 pkt.2 i 3, art. 67b § 1, art. 122, art. 187 § Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skarg skarżąca podatniczka zarzuciła, że organ II instancji nie wskazał konkretnych dowodów na słuszność wydanych przez siebie decyzji a uznanie administracyjne nie zwalnia organu od dokonania dokładnej analizy stanu faktycznego i od wszechstronnego wyjaśnienia uwarunkowań. Podkreśliła, że nie uchyla się od odpowiedzialności za powstałe zaległości podatkowe i nie przerzuca na Skarb Państwa ryzyka prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, jednakże chce skorzystać z uprawnienia dającego jej możliwość uregulowania zaległości podatkowych w taki sposób, aby mogła ocalić majątek będący źródłem utrzymania jej oraz zatrudnianych przez nią osób. W okolicach Sanoka, gdzie skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, mało jest firm prowadzących działalność na większą skalę i gdyby musiała tę działalność zlikwidować, to wiele osób straciłoby pracę i musiałoby emigrować w poszukiwaniu tej pracy. Zaistniała sytuacja stanowi więc - w ocenie skarżącej - przypadek wyjątkowy wskazujący na istnienie ważnego interesu społecznego. W odpowiedzi na skargi, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach. Rozpoznając wniesione skargi - po połączeniu spraw do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia - Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co astępuje: Podstawowe przesłanki udzielania podatnikom ulg w spłacie ciążących na nich zobowiązań podatkowych określone zostały w art. 67 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 8 poz. 60 z 2005r. z późn. zm./ i zgodnie z tą regulacją organ podatkowy działając na wniosek podatnika może między innymi rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, może także umorzyć w całości lub w części te zaległości lub odsetki za zwłokę /§ 1 pkt. 2 i 3/. Udzielenie tego rodzaju ulg może jednak nastąpić wyłącznie w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym i z uwzględnieniem unormowania zawartego w art. 67b cyt. Ordynacji. Ten ostatni przepis dotyczący udzielania ulg podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą wymienia dopuszczalne rodzaje ulg tj. takie, które nie stanowią pomocy publicznej, takie, które stanowią pomoc " de minimis" i takie, które stanowią pomoc publiczną z wymieniem rodzajów / przypadków/ tej pomocy. W niniejszych sprawach organy podatkowe ustaliły, że ewentualna ulga w spłacie podatków nie stanowiłaby pomocy publicznej, nie stanowiłaby także pomocy de minimis i wobec powyższego dokonały oceny przesłanek wniosku skarżącej pod kątem przesłanek określonych w art. 67 a cyt. Ordynacji podatkowej tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Stanowisko powyższe uznać należy za prawidłowe, skoro skarżąca podatniczka prowadzi działalność tylko na terenie kraju /wprawdzie od 13 października 2004r. została zarejestrowana do dokonywania czynności wspólnotowych ale tego rodzaju dostaw nie wykonywała/ a z art. 87 ust.1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską / Dz.U. nr 90 poz. 864/2/t/ z 2004r. - dalej: TWE/ wynika, że zastosowanie ulg w spłacie podatków byłoby pomocą publiczną tylko wtedy, gdyby prowadziło albo mogło prowadzić do zakłóceń w wymianie handlowej między państwami Wspólnoty Europejskiej. Skoro skarżąca podatniczka wykonuje działalność na terenie kraju, to możliwość takich zakłóceń nie występuje. Według ustaleń organów i zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego dokumentów, skarżąca prowadzi działalność gospodarczą od maja 1998r. /na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej/ w zakresie produkcji drewna i wyrobów z drewna, korka, słomy itd., handlu hurtowego, detalicznego td., opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, jest podatnikiem podatku od towarów i usług. Od dnia 2 stycznia 2002r. dzierżawi tartak w P. od Spółdzielni Kółek Rolniczych w B. w umowie dzierżawy określono wysokość czynszu dzierżawnego na kwotę 854 zł brutto. Źródłem jej dochodów jest prowadzona działalność gospodarcza, mąż otrzymuje rentę rolniczą w kwocie 106 zł miesięcznie, w P. posiadają dom mieszkalny o powierzchni ok. 178 m kw z działką o pow. ok. 8 arów a w N. grunt o powierzchni 1, 12 ha, na utrzymaniu mają troje dzieci w wieku 11, 12, 18 lat. Podatniczka nie posiada innego majątku, oszczędności itd., wysokość swojego dochodu z działalności gospodarczej określiła na kwotę 2000 - 2.500 zł miesięcznie. Opłaty za media / gaz, prąd, woda/ wynoszą około 250 zł, plus opłaty za telefon / za maj 2006r. - 232 zł/. Oprócz zaległości w podatkach posiada zadłużenie z tytułu kredytu bankowego /5.619 zł/ spłacane w ratach i wobec Gminy S. w kwocie 14.731, 50 zł z odsetkami w kwocie 3.741 zł za zakup surowca tartacznego, które również - na mocy porozumienia z wierzycielem - mają być spłacane w ratach. Jak wynika z zestawień sporządzonych przez organ podatkowy I instancji, zaległości skarżącej w podatku do towarów i usług / 148.352,08 zł plus odsetki 71.708 zł na dzień złożenia wniosku/ datują się od sierpnia 2001r. Zaległości te - wyliczone wówczas do marca 2004r. na kwotę 119.740, 78 zł plus odsetki- były przedmiotem rozłożenia na 10 rat w decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2004r. /pomoc de minimis/ ale według twierdzeń organów - którym skarżąca nie zaprzecza - raty nie były spłacane. Jeśli natomiast chodzi o podatki dochodowe, to zaległości skarżącej datują się od sierpnia 2001r. -z wyłączeniem niektórych miesięcy oraz całego 2002r. roku - i były także przedmiotem decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2004r. o rozłożeniu na 10 rat /72.605 zł wraz z odsetkami/ ale według twierdzeń organu, także nie były spłacane. Ponadto - jak wskazano wyżej - w stosunku do skarżącej wydano w dniu [...] grudnia 2002r. decyzję restrukturyzacyjną ale postępowanie to umorzono decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. wobec niespełnienia warunków. Według sporządzonego przez organ I instancji zestawienia, w okresie od 1 stycznia 2003r. do 13 lipca 2006r. od skarżącej w trybie postępowania egzekucyjnego uzyskano na poczet zaległości podatkowych kwotę 153.709,15 zł ; dobrowolne wpłaty nie były dokonywane. W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności, w ocenie Sądu stanowisko organów podatkowych nie narusza obowiązujących przepisów zarówno w zakresie zgromadzenia materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny, jak i przesłanek przyznawania ulg podatkowych. Ulgi podatkowe - rozłożenie na raty zaległości, umorzenie odsetek- mają na celu ułatwienie podatnikowi wywiązania się z zobowiązań podatkowych a w skrajnych przypadkach budżet państwa lub jednostki samorządu terytorialnego rezygnuje z należnych mu podatków, jeśli sytuacja ekonomiczna podatnika nie daje możliwości wywiązania się z tych zobowiązań bez zagrożenia jego egzystencji. W niniejszej sprawie - jak wskazano wyżej - skarżąca osiąga regularne przychody z działalności gospodarczej, które oczywiście mogą w różnych okresach podlegać z różnych przyczyn zróżnicowaniu, ma też określony majątek zabezpieczający potrzeby bytowe jej i jej rodziny /dom, gospodarstwo rolne/. Organy podatkowe umożliwiły jej wcześniej spłatę zaległości poprzez wydanie decyzji wskazanych wyżej, jednak to skarżąca nie skorzystała z tych możliwości, nie wykonywała też podstawowych obowiązków podatnika poprzez samodzielne wpłaty na konto swoich zobowiązań podatkowych chociaż takie możliwości miała, skoro określone kwoty od niej wyegzekwowano. W takiej sytuacji negatywne stanowisko organów podatkowych co do kolejnych wniosków skarżącej w przedmiocie udzielenia ulg, jest w ocenie Sądu zasadne i nie narusza ani ważnego interesu skarżącej ani tym bardziej interesu publicznego. Podkreślić przy tym należy, że wprawdzie to organy mają zebrać pełny materiał dowodowy i dokonać jego oceny, jednakże w sytuacji gdy podatnik domaga się zastosowania wobec niego określonych ulg stanowiących wyłączenie zasady powszechności opodatkowania, to powinien współpracować z organami w zakresie zebrania materiału dowodowego przez wskazanie określonych dowodów czy przekazanie organom określonych informacji o których ten organ nie ma wiedzy. Jeśli podatnik posługuje się ogólnymi stwierdzeniami co do trudnej sytuacji, konieczności zlikwidowania działalności i skutków takiej decyzji nie tylko dla siebie ale i dla osób trzecich ale nie wskazuje konkretnych danych, to nie może zasadnie zarzucać, że organy w tym zakresie nie zebrały materiału dowodowego. W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone decyzje nie naruszają obowiązującego prawa i wobec tego skargi jako niezasadne oddalił w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 3o sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm./.