I SA/Ke 1/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Mirosław Surma,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Krzysztof Czarnecki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi I. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 15 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie I SA/Kr 1192/02 uchylił decyzję Izby Skarbowej z dnia [...], znak [...], utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] znak [...], orzekającą o odpowiedzialności jako osoby trzeciej I. L. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił , że w toku postępowania przed organami podatkowymi nie rozpoznano formalnie wniosku I. L. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w. decyzji Urzędu Skarbowego. Naruszono w ten sposób art. 163 §2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania bądź zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny dodał, że na postanowienie o przywróceniu terminu nie służy co prawda zażalenie, ale rozstrzygnięcie tej kwestii w rozpoznawanej sprawie jest istotne. Nie wiadomo bowiem, czy uznano , że odwołanie zostało wniesione w terminie, czy też pozytywnie rozpoznano wniosek o jego przywrócenie. Wypełniając dyspozycje zawarte w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie z dnia [...], znak [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania . Uzasadniając swoje stanowisko, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że dokonując ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy , uznał, iż odwołanie I. L. zostało złożone po terminie. Strona wnosiła, jak podaje organ, w piśmie z dnia 28 stycznia 2002 r. o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania. Swój wniosek motywowała faktem, że przekroczenie terminu nie nastąpiło z jej winy, tylko z przyczyn od niej niezależnych , tj. pobytu ojca w szpitalu oraz niegroźnej w skutkach kolizji drogowej. Dodawała, że nie była świadoma że została wydana zaskarżona decyzja, albowiem zignorowała w tym czasie awiza pozostawiane przez listonosza, a samą wiadomość o tym fakcie powzięła od wspólniczki. Analizując regulacje zawartą w art. 162 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że wniosek I. L. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest dopuszczalny, z uwagi na fakt, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w nie zachowaniu terminu do wniesienia odwołania, wypełnienie którego to warunku jest konieczne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Z tego względu Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że strona miała możliwość odbioru decyzji , a także złożenia odwołania w terminie. Na powyższe postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. I. L. wniosła skargę z dnia 27 listopada 2006 r., w której wniosła o uchylenie tego rozstrzygnięcia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa przez przyznanie, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, 2. art.. 187 §1 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez nie wzięcie pod uwagę własnych ustaleń organu, co do zasadności przewrócenia terminu do złożenia odwołania i mimo braku ujawnienia nowych okoliczności mogących uzasadnić zmianę stanowiska zajętego w decyzji znak [...]z dnia [...] 3. art. art. 120,121,122 Ordynacji podatkowej przez wydanie w tej samej sprawie, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, dwóch różnych rozstrzygnięć. W uzasadnieniu swego stanowiska skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu do wyroku z dnia15 marca 2006r. WSA w Krakowie w sprawie I SA/Kr 1192/02, uchylającego decyzję Izby Skarbowej znak [...] z dnia [...], Sąd wymienił liczne uchybienia Izby Skarbowej, w tym, uchybienie formalne, tj. nie wydanie postanowienia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca wywodziła dalej, że należy stwierdzić, iż Izba Skarbowa nie wykonała dyspozycji Sądu, co do dalszego postępowania, a tym samym nie zachowano powagi rzeczy osądzonej, do czego zdaniem skarżącej była zobowiązana przepisem prawa tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia" . Dodała, że Izba Skarbowa, na podstawie tych samych dokumentów i w tym samym stanie prawym, bez ujawnienia nowych okoliczności, wydała dwa rożne rozstrzygnięcia. Tym samym zdaniem skarżącej naruszony został art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. zasada zaufania do organów podatkowych. Ponadto powołała się na naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej tj. zasady praworządności poprzez stosowanie metody in dubio pro fisco (w razie wątpliwości na korzyść fiskusa). Skarżąca argumentowała, że fakt, iż pierwotnie Izba Skarbowa, rozpatrując odwołanie, przywróciła faktycznie termin do jego wniesienia , jednakże nie zachowała w tym względzie odpowiedniej formy prawnej, tj. zawierając swoje stanowisko w decyzji, a nie w formie postanowienia , nie może podatnikowi szkodzić. Podkreśliła, że nie można przerzucać na podatnika błędów i uchybień i popełnionych przez organ reprezentujący administrację państwową. W odpowiedzi na skargę z dnia 2 stycznia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o oddalenie skargi i o załatwienie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu swojego stanowiska przytaczał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto podnosił ,że w rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji została doręczona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w drodze tzw. doręczenia zastępczego tj. w trybie art. 150 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym przesyłka zawierająca decyzję została awizowana w dniu 19 grudnia 2001 r. i była przechowywana w placówce pocztowej przez okres 7 dni. Nie odebranie przez skarżącą przesyłki w tym terminie skutkowało uznaniem doręczenia za skuteczne z dniem 27 grudnia 2001 r., ponieważ 26 grudnia był dniem ustawowo wolnym od pracy. Termin do wniesienia odwołania przez I. L.upłynął z dniem 10 stycznia 2002 r. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślał, że istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy regulacji zawartej w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej , w jakim ustawodawca odwołuje się do pojęcia braku winy w uchybieniu terminu. w razie uchybienia terminu należy termin przywrócić na wniosek strony, jeżeli uprawdopodobni ona, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się natomiast z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Podkreślał Dyrektor Izby Skarbowej , że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku zaś winy można mówić dopiero w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe dla strony z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia np. przerwy w komunikacji, nagłej choroby, powodzi, czy pożaru. Analizując sprawę, organ odwoławczy jako kryterium przy ocenie winy przyjął obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej ww. kryteriów nie spełniała żadna grupa przyczyn, na które powoływała się Pani I. L. Z tego względu skarżąca mogła decyzję odebrać, a także w terminie złożyć odwołanie. Pozostałe zarzuty strony, co do naruszenia zasad art.art. 120,121,122 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej uznał także za niezasadne. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem wydane zgodnie z przepisami prawa i w swej treści zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Wydane zostało w konsekwencji uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie I SA/Kr 1192/02 decyzji Izby Skarbowej z dnia [...], znak [...], która tym samym utraciła moc i została wyeliminowana z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył , co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr.153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tak więc wyeliminować z obrotu prawnego można decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego /art.145 § 1 pkt 1) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Sąd nie jest natomiast związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.( art.134 powołanej ustawy). Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, a to z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego art. 217 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia faktycznego, co uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny, czy rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu jest zgodne z prawem. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie można wykluczyć, że rozważenie i odniesienie się do argumentów i dowodów przedłożonych do wniosku i wniosek ten uzasadniających mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Uzasadnienie faktyczne, czy to decyzji, czy postanowienia, winno być zindywidualizowane. A więc podane być muszą indywidualne okoliczności zaistniałe w tej konkretnej sprawie, które dały podstawę do rozstrzygnięcia. Odmawiając pozytywnego załatwienia wniosku w uzasadnieniu postanowienia organ jedynie stwierdził: " Po przeanalizowaniu akt sprawy organ odwoławczy, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjął obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez Panią I. L. zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Uznając, że przewidziany w powołanym przepisie warunek braku zawinienia uchybieniu terminu jest konieczną przesłanką do ewentualnego przywrócenia terminu. Dyrektor Izby Skarbowej ocenił aspekt sprawy w kategoriach zachowania przez Panią I. L. reguł starannego działania. Mając bowiem na uwadze wyjątkowość stosowania tej czynności procesowej organ odwoławczy uznał, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej wymagań tych nie spełnia żadna grupa przyczyn, na które powołuje się Pani L. Zatem należy stwierdzić, że strona miała możliwość odbioru decyzji, a także złożenia odwołania w terminie. Z przedstawionej we wniosku argumentacji nie wynika, aby uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. W przedmiotowej sprawie nie nastąpiły okoliczności, które przy zachowaniu wszelkiej staranności uniemożliwiły złożenie odwołania w terminie." W uzasadnieniu ponadto został przywołany przepis art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa, wynikające z tego przepisu przesłanki przywrócenia terminu. Jednakże nie odniesiono tych przesłanek do występujących w sprawie okoliczności faktycznych. Odniesienie się tylko do "grupy przyczyn" nie pozwala na uznanie, że w ten sposób organ wziął pod uwagę okoliczności faktyczne pozwalające ocenić, czy strona uprawdopodobniła brak zawinienia w uchybieniu terminu. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, na zapis art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, który przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu w sytuacji już uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu, a więc w sytuacji nie tylko przedstawienia dowodu dającego pewność, ale także wiarygodnych twierdzeń o jakimś fakcie. Środek ten zwolniony jest od ścisłych formalności dowodowych /"Ordynacja podatkowa Komentarz" Stefan Babiarz i inni Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis W-wa 2005, str.478/. Ponadto należy stwierdzić, że w uzasadnieniu organ winien odnieść się także do kwestii, dlaczego w tym samym stanie faktycznym raz termin przywrócono, zawierając nieprawidłowo rozstrzygnięcie tego zagadnienia w uzasadnieniu decyzji, a drugi raz odmawiając żądaniu wniosku. Z akt sprawy wynika, że stan faktyczny w omawianym zakresie nie uległ zmianie. Natomiast jaki został uwzględniony przez organ stwierdzić nie można wobec wyżej opisanego braku uzasadnienia. Należy jednak zaznaczyć, że zarzuty skarżącej w zakresie naruszenia przez organ podatkowy art.art. 120,121,122 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie w tej samej sprawie, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, dwóch różnych rozstrzygnięć, są niezasadne. Słuszna jest zdaniem Sądu w tym zakresie argumentacja strony przeciwnej, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w konsekwencji uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie decyzji Izby Skarbowej z dnia [...], znak [...], która tym samym utraciła moc i została wyeliminowana z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.