I OSK 237/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska (spr.) Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Jerzy Krupiński Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 90/07 w sprawie ze skargi M. K. na czynność Starosty B. w przedmiocie odmowy zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 15 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 90/07, odrzucił skargę M. K. na czynność Starosty B. w przedmiocie odmowy zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu wskazano, że szkoda - jaką skarżący poniósł uiszczając opłatę za kartę pojazdu, której ustalenie w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) na kwotę 500 zł Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 uznał za niezgodny z Ustawą Zasadniczą i niezgodne z upoważnieniem ustawowym - wiąże się z działalnością władzy publicznej w sferze legislacyjnej. Kwestie związane zaś z odpowiedzialnością Skarbu Państwa za tzw. bezprawie legislacyjne, tj. szkody wyrządzone wydaniem aktu normatywnego, reguluje przepis art. 4171 § 1 Kodeksu cywilnego dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. zmieniającej z dniem 1 września 2004 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w oparciu o art. 417 § 1 k.c. właściwy jest zaś - wskazał Sąd pierwszej instancji - sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Stąd skarga podlegała odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. M. K. złożył skargę kasacyjną od powyższego postanowienia zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez zastosowanie art. 4171 k.c., w sytuacji, gdy nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie; 2) naruszenie przepisów postępowania: a) w związku z art. 2 i art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie dokonując wadliwej oceny, iż zaskarżony akt nie spełnia wymogów określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, b) w związku z art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi przy braku przesłanek wskazanych w art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż pismo odmawiające zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu, wobec tego, iż nie jest decyzją administracyjną, nie jest również postanowieniem, to spełnia warunek w postaci bycia "innym, niż określone w pkt 1-3 aktem lub czynnością" wymienionymi w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W ocenie skarżącego powołującego się m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Gd 3218/02, spełnione są w niniejszej sprawie wszelkie konieczne przesłanki uznania zaskarżonego aktu za czynność materialno-techniczną określoną w art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy. Na tego rodzaju czynność przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego. Bowiem obywatel uiszczający opłatę administracyjną jest uprawniony do żądania zwrotu w przypadku nienależnego jej pobrania. Stwierdzenie przez organ, czy opłata administracyjna została pobrana w prawidłowej wysokości i zajęcie w tej materii stanowiska jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa ustanawiających opłatę administracyjną i uzależniających od jej uiszczenia dokonanie określonych czynności przez organ administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W związku z poważnymi wątpliwościami co do charakteru prawnego, zgłoszonego żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu i występującymi na tym tle rozbieżnościami w orzecznictwie sądów administracyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 4 lutego 2008 r. uchwałę stwierdzającą, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do Sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela zaprezentowane w uchwale stanowisko. W związku z tym wskazać należy, iż skarga kasacyjna zarzucająca naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. jest zasadna. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu nie jest sprawą administracyjną załatwianą w drodze aktu lub czynności, o której mowa w powołanym pkt 4 § 2 art. 3 P.p.s.a., a jest sprawą o charakterze cywilnym. To stanowisko Sądu było podstawą odrzucenia skargi wniesionej przez M. K.. Zgodzić się należy z wywodami skargi kasacyjnej, iż w niniejszej sprawie nie miał zastosowania pkt 1 § 1 art. 58 P.p.s.a. Jednakże pomimo błędnego uzasadnienia postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Jeżeli bowiem odmowa zwrotu zawyżonej opłaty jest czynnością, o której mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., to zgodnie z art. 52 § 1 i 3, skargę do Sądu administracyjnego można było wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie Starosty B. do usunięcia naruszenia prawa. Skarżący tego obowiązku nie dopełnił. Oczywistym jest, iż skierowanie żądania zwrotu opłaty nie stanowi wezwania do usunięcia prawa, o którym mowa w powołanym przepisie. W związku ze skierowanym żądaniem, Starosta B. odmówił zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu. Stosownie więc do art. 52 § 3 P.p.s.a. skarżący winien w terminie 14 dni od dnia dowiedzenia się o tej odmowie wezwać Starostę do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast skargę do Sadu administracyjnego mógłby złożyć, stosownie do art. 53 § 2 P.p.s.a. w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na to wezwanie, a jeżeli Starosta nie udzieliłby odpowiedzi, to w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Niedopełnienie przez skarżącego obowiązku wyczerpania powyższego trybu przed wniesieniem skargi powoduje, że jest ona niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż orzeczenie Sądu pierwszej instancji pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.