I OSK 571/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 1225/06 w sprawie ze skargi [...] S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynku oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 1225/06 oddalił skargę [...] S.A. w P. Oddział w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...], nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Zakład Energetyczny S. Przedsiębiorstwo Państwowe z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków numerem działki [...] o powierzchni [...] m- w obrębie ewidencyjnym [...] S. - Nad O. ([...]) oraz prawa własności budynku stacji transformatorowej usytuowanego na tym gruncie, na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w sprawie bezsporne jest, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość położona w S. przy ul. [...] o powierzchni [...] m- zabudowana budynkiem stacji transformatorowej pozostawała we władaniu Zakładu Energetycznego S. Przedsiębiorstwo Państwowe. Strona skarżąca - następca prawny Zakładu Energetycznego S. Przedsiębiorstwo Państwowe - pismem z dnia 14 lipca 2003 r. (powinno być 3 lipca 2003 r.) wystąpiła z wnioskiem o zmianę prawa zarządu na prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] m- oraz stwierdzenie nabycia prawa własności budynku stacji transformatorowej usytuowanego na tym gruncie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z załączonych do wniosku zawiadomień z dnia [...] marca 1971 r. (o naliczaniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania terenu) oraz z dnia [...] listopada (powinno być [...] listopada) 1986 r. (o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd gruntu) wynika "fakt użytkowania czy też zarządu" gruntu pod budynkiem stacji transformatorowej o powierzchni [...] m-. Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1993 r., sygn. akt III CZP 171/92 (OSNC 1993/6/109), że dla ustalenia, które grunty i budynki pozostawały w zarządzie państwowych osób prawnych, należy sięgnąć do przepisów art. 4, art. 8 i art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Sąd podkreślił, że w świetle tych unormowań w zarząd mogły być oddawane jedynie grunty wydzielone, zabudowane lub niezabudowane, niezbędne określonej jednostce organizacyjnej do prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania zadań ustawowych lub statutowych. Przy udostępnieniu takiej jednostce uprawnień do korzystania z gruntu w ułamkowej, niewydzielonej części nie można mówić o oddaniu gruntu w zarząd w rozumieniu przepisów art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaznaczył, że wskazana we wniosku z dnia 3 lipca 2003 r. nieruchomość o powierzchni [...] m- nie jest tożsama pod względem powierzchni z nieruchomością, której dotyczą pisma z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r. Określają one bowiem powierzchnię gruntu jako [...] m-. Wskazana okoliczność - w ocenie Sądu pierwszej instancji - wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o zmianę prawa zarządu na prawo wieczystego użytkowania nieruchomości, wobec czego zbędne było odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi. Sąd uznał zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła, reprezentowana przez radcę prawnego, spółka [...] S.A. w P.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj. art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że w sprawie nie miało miejsca oddanie gruntu w zarząd w rozumieniu powołanego przepisu, które to ustalenie Sąd oparł na błędnej wykładni przepisów art. 4, art. 8, art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74) oraz naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez nierozpoznanie merytoryczne skargi w zakreślonych nią granicach, a w konsekwencji uznanie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono treść art. 4, art. 8 i art. 32 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i podkreślono, że w ocenie skarżącej powołane przepisy w żaden sposób nie pozwalają na wysnucie wniosku, że przy udostępnieniu jednostce uprawnień do korzystania z gruntu w ułamkowej, ale wydzielonej, części nie można mówić o oddaniu gruntu w zarząd w rozumieniu art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Podniesiono, że z przedłożonych w sprawie dokumentów, m.in. decyzji z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r. wynika, iż władanie sporną nieruchomością zostało skarżącej umożliwione poprzez oddanie jej przedmiotowej nieruchomości w zarząd w oparciu o przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Zaznaczono, że art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wyraźnie stanowił, iż w przypadku państwowych jednostek organizacyjnych grunty państwowe niezbędne do prowadzenia przez nie działalności gospodarczej lub wykonywania innych zadań ustawowych albo statutowych oddawane są tym jednostkom odpłatnie w zarząd. W ocenie strony skarżącej, nie sposób zgodzić się z twierdzeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, że sporna nieruchomość nie była wydzielona, albowiem jej powierzchnia została konkretnie oznaczona. Wskazano ponadto, że powołana przez Sąd okoliczność, iż określona we wniosku z dnia 3 lipca 2003 r. nieruchomość nie jest tożsama pod względem powierzchni z nieruchomością, której dotyczą decyzje z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r., jest bez znaczenia dla oceny tożsamości nieruchomości wskazanej we wniosku z dnia 3 lipca 2003 r. z nieruchomością oddaną w zarząd, określoną w decyzjach z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r. Z przepisu art. 38 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynika bowiem jedynie, że państwowe jednostki organizacyjne zarządzają wydzielonymi im gruntami. Strona skarżąca podkreśliła jednocześnie, że wydzielenia, jak również oddawania w zarząd, dokonywał właściwy i kompetentny do dokonania tych czynności organ państwowy i to na organie ciążył obowiązek dotrzymania warunku, aby wielkość powierzchni nieruchomości faktycznie oddanej w zarząd odpowiadała rzeczywistym jej wymiarom i wynikała z wydawanych dokumentów. Jakiekolwiek pomyłki czy niedopatrzenia w tym zakresie nie mogą obciążać skarżącej i powodować niekorzystnych dla niej skutków. W ocenie skarżącej działka, której dotyczył wniosek z dnia 3 lipca 2003 r. znajdowała się jej zarządzie w rozumieniu przepisu art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaskarżona decyzja powinna zatem zostać uchylona, a ponadto Sąd pierwszej instancji powinien był rozpoznać wszystkie zarzutu podniesione w złożonej skardze. W tej sytuacji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, a także o orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art.183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprawa podlega rozpoznaniu w granicach skargi kasacyjnej ( art. 183§1 u.p.p.s.a.).. Zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali można było dokonać jeżeli państwowe czy komunalne osoby prawne, jak też Bank [...] posiadały w tym dniu określone grunty w zarządzie. Prawidłowym jest zatem wniosek Sądu I instancji co do tego, że warunkiem wymaganym do stwierdzenia nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali jest wykazanie, że na przedmiotowej nieruchomości ustanowione było prawo zarządu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie wykazał by została spełniona niezbędna przesłanka do wydania przez właściwy organ decyzji uwłaszczeniowej na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli nie wykazał istnienia na jego rzecz prawa zarządu przedmiotową nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarżący jako dowód na istnienie na nieruchomości objętej wnioskiem prawa zarządu przedstawił jedynie zawiadomienia z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r. dotyczące naliczenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania terenu oraz w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej z tytułu zarządu na przedmiotowej nieruchomości. Zawiadomienia tego rodzaju, jak wynika z akt sprawy, dotyczą gruntu pod budynkiem stacji transformatorowej o powierzchni [...] m 2. Nawet gdyby uznać, co też trafnie przyjął Sąd I instancji, że w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość pod budynkiem stacji trafo znajdowała się w posiadaniu Zakładów Energetycznych S. Przedsiębiorstwo Państwowe, to nie oznacza to jeszcze, że mamy do czynienia z powstaniem trwałego zarządu na przedmiotowej nieruchomości. Trybunał Konstytucyjny analizując w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie o sygn. U 6/1999 przepis § 6 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowania (Dz. U. Nr 23, poz. 120) wyraził pogląd, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, tylko wtedy, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę". Wprawdzie rozważania te dotyczą stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości bowiem Trybunał badał zgodność z Konstytucją § 6 Rozporządzenia, ale zdaniem składu orzekającego wszystkie te uwagi można odnieść do § 4 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia. Tak więc skład orzekający w każdej sprawie musi ocenić czy wydane w niej decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia tj. ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu. Skarżący powołuje się na decyzję z dnia [...] marca 1971 r., która jest w istocie zawiadomieniem o naliczeniu opłat z tytułu użytkowania terenu oraz na podobne zawiadomienie o naliczeniu opłaty rocznej za ,,zarząd - użytkowanie" z dnia [...] listopada 1986 r. Nawet jeśli uznać, że oba te pisma są decyzjami administracyjnymi bo zawierają wszystkie elementy decyzji, to ich treść ponad wszelką wątpliwość nie wskazuje zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał na istnienie prawa zarządu na przedmiotowej nieruchomości. Tym samym należy uznać, że zarzut skargi kasacyjnej wskazany w pkt I 1 i 2 nie jest zasadny. Wskazać należy, że skarżący [...] S.A. Oddział w S. jest następcą prawnym Zakładu Energetycznego S. Przedsiębiorstwo Państwowe. Złożony przez skarżącego wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego dotyczył gruntu położonego w S. przy ul. [...] oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków numerem [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie ewidencyjnym 26 S. -Nad O. ([...]), jak też stwierdzenia prawa własności budynku stacji transformatorowej usytuowanego na tym gruncie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo przyjął, że grunt objęty wnioskiem skarżącego dotyczy nieruchomości, która nie jest tożsamą pod względem powierzchni z nieruchomością, której zawiadomienia o naliczeniu opłat dotyczą. Okoliczność ta ma również znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wniosek skarżącego dotyczył gruntu o powierzchni [...] m 2, fakt ten zaś oznacza, że skarżący zobowiązany był na etapie postępowania administracyjnego do wykazania istnienia trwałego zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. nie tylko w stosunku do gruntu znajdującego się pod budynkiem stacji transformatorowej o powierzchni [...] m2. Nietrafny jest zatem w świetle tych wywodów zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej naruszenia art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie wskazał, że do powstania trwałego zarządu na nieruchomości objętej wnioskiem skarżącego w ogóle nie doszło. W świetle ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) w zarząd jednostce organizacyjnej mogły być oddawane jedynie grunty wydzielone, zabudowane lub nie zabudowane jeżeli były niezbędne danej jednostce do prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania zadań ustawowych lub statutowych. W sytuacji natomiast, takiej jak w niniejszej sprawie, a więc wtedy gdy jednostce udostępniono uprawnienie do korzystania z gruntu w ułamkowej, nie wydzielonej części o oddaniu gruntu w zarząd w rozumieniu art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można mówić. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny nie może podzielić argumentu pełnomocnika skarżącego odnoszącego się do uznania, że grunt znajdujący się pod stacją trafo był wydzielony. Grunt ten został udostępniony skarżącemu w ułamkowej, ale jednak nie wydzielonej części, a to oznacza, że do powstania trwałego zarządu na tej nieruchomości w formie do tego przez prawo przewidzianej nie doszło. Zarzutów dotyczący naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. jest nie skuteczny, z treści bowiem tego przepisu wynika, że sąd rozpoznaje sprawę w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami wnioskami skargi a także powołana podstawą prawną. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.