II SA/Lu 1032/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lutego 2007r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na decyzję Wojewody z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Decyzją z dnia [...]. Nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta od decyzji Starosty z dnia [...] Nr [...] ustalającej na rzecz spadkobierców E. G. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] r. (ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym WRN w Lublinie [...] r.) wydanym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, przeprowadzono podział działki Nr [...] o pow. 1.333 m2 stanowiącej własność E. G. . W wyniku podziału utworzona została działka Nr [...] o pow. 1056 m2, którą E. G. zachował na własność. Pozostała część nieruchomości o pow. 277 m2 przeszła na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod poszerzenie ul. N. w L.. Odszkodowania za przejętą działkę nie ustalono i nie wypłacono. Z wnioskiem o zapłatę odszkodowania wystąpili spadkobiercy E. G. ustaleni postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...]r. (sygn. akt [...]). Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy Miasta . Dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...]. Nieruchomość jest częścią działki Nr [...] stanowiącej pas drogowy ulicy N., posiadającej kategorię drogi gminnej (lokalnej). Odszkodowanie ustalono na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego. Wysokości odszkodowania strony postępowania nie kwestionowały. Do wypłaty odszkodowania zobowiązano Gminę (pkt III decyzji Starosty ). Prezydent Miasta domagał się uchylenia decyzji w tej części, podnosząc, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy art. 77 i 80 kpa oraz treść art.36 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Zarzut ten nie jest zasadny. Do zapłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zarządzeń Prezydenta Miasta wydanych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, jeżeli grunt po 27 maja 1990 r. został skomunalizowany na rzecz Gminy , jest Gmina Komunalizacja jest pochodnym nabyciem prawa własności, co oznacza, że wraz z prawem własności na zbywcę przechodzą również ciężary związane z nieruchomością w tym również roszczenia odszkodowawcze. W skardze do Sądu Prezydent Miasta zarzuca naruszenie przepisów procesowych art. 77, 80, 107 i 138 kpa oraz przepisów prawa materialnego art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, podnosząc przy tym sprzeczność ustaleń dokonanych przez Wojewodę treścią zebranego materiału dowodowego. Skoro zobowiązanie do ustalenia i zapłaty odszkodowania na rzecz wywłaszczonych osób powstało w dacie parcelacji i przed wejściem w życie przepisów regulujących komunalizację nieruchomości, to Skarb Państwa jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania spadkobiercom E. G.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa procesowego jak też przepisów prawa materialnego. Zawarta w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - dalej zwana ustawą z dnia 10 maja 1990 r. - konstrukcja pochodnego nabycia mienia przez gminę powoduje konsekwencje określone w art. 36 tej ustawy. Polegają one na tym, że zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego stają się z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.) zobowiązaniami i wierzytelnościami właściwych gmin. Stosownie do treści art. 36 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., zarówno obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jak i związaną z tym wierzytelność odnośnie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania dotyczy organu administracji publicznej, który w dacie orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jest jej właścicielem. Powyższy pogląd znajduje pełne potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) wobec sformułowanej w tym wyroku tezy, że nabycie mienia komunalnego stanowi uwłaszczenie gminy częścią mienia ogólnonarodowego ma charakter pochodny i gmina staje się następcą Skarbu Państwa (zob. LEX Nr 157282). W tych okolicznościach zarzuty skargi nie mogą skutecznie podważać argumentów Wojewody prawidłowo wskazującego, że to Gmina jest zobowiązana do wypłaty odszkodowania. Należne spadkobiercom E. G. odszkodowanie przysługuje na podstawie art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 i art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz.U. Nr 261 , poz. 2603 ze zm.). W świetle dyspozycji art. 36 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. nie sposób zakwestionować poglądu, że Gmina jest zobowiązana do zapłaty odszkodowania za wywłaszczony grunt przejęty pod ulicę. Przepis ten stanowi, że zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego stają się z dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym, zobowiązaniami i wierzytelnościami właściwych gmin, z zastrzeżeniem art. 3 pkt 2. W myśl art. 36 ust. 3 pkt 2, Skarb Państwa przejmuje zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i stopnia wojewódzkiego, dotyczące infrastruktury technicznej, socjalnej i usługowej oraz obiektów oświaty, zdrowia ikultury, zwanych dalej inwestycjami infrastrukturalnymi, w zakresie rzeczowym określonym w umowach zawartych przed dniem 27 maja 1990r. przez te organy ze spółdzielniami mieszkaniowymi, w związku z kompleksową realizacją budownictwa mieszkaniowego z zastrzeżeniem ust. 4-8. W rozpoznawanej sprawie zastrzeżenie przewidziane w ust. 3 pkt 2 nie ma zastosowania. Formułowany w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepis ten przewiduje, że Skarb Państwa przejmuje zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i stopnia wojewódzkiego wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych wydanych przed dniem 27 maja 1990 r. oraz zobowiązania i wierzytelności powstałe w związku z wykonaniem tych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych. W tym miejscu należy wyjaśnić, że przy przejmowaniu nieruchomości w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192 ze zm.) – zwanej dalej ustawą dnia 6 lipca 1972 r. – nie wydawano decyzji administracyjnych ani w przedmiocie wywłaszczenia ani w przedmiocie odszkodowania. Odszkodowania były ustalone w formie wykazów odszkodowań za grunty przejęte. Wywłaszczenie dokonywane w trybie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. uregulowane było w taki sposób, iż przejście własności na rzecz Państwa następowało z mocy prawa, po upływie 2 miesięcy od wejścia w życie zarządzenia – ogłoszonego w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej - o ustaleniu terenu budowlanego. Powoływany przez skarżącego przepis art. 36 ust. 3 pkt 3 dotyczy zobowiązań i wierzytelności wynikających z prawomocnych decyzji administracyjnych wydanych przed dniem 27 maja 1990r. oraz zobowiązań wierzytelności powstałych z wykonaniem takich decyzji. Decyzji w przedmiocie wywłaszczenia gruntu należącego do E. G. nie wydano. Stąd też przepis ten nie wchodził w grę w rozpoznawanej sprawie i nie mógł stanowić skutecznej podstawy do argumentacji, że nie Gmina a Skarb Państwa jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania na rzecz spadkobierców E. G.. Warto w tym miejscu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) za prawidłowy uznał pogląd o obowiązku zapłaty przez jednostkę samorządu terytorialnego (gminę) odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę. Skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie podziela to stanowisko. W tych okolicznościach skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). kg