II OSK 317/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 1419/03 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 15 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu sygn. akt 4 II SA/Wr 1419/03 po rozpatrzeniu skargi M. N. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej, oddalił wniesioną skargę w części dotyczącej rozpoznania schorzenia u skarżącego, zaś dalej idącą skargę odrzucił. Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach sprawy : Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. uznała M. N. za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, przyznając mu kat. "D". Komisja rozpoznała u poborowego niedomykalność zastawki aortalnej I/II° i mitralnej I° , niepełny blok prawej odnogi pęczka Hisa oraz uraz głowy. Stwierdzono, że powyższe schorzenia powodują niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju oraz, że schorzenia te nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W złożonym odwołaniu adw. K. D. - pełnomocnik procesowy M. N. wniósł o zmianę wydanej decyzji poprzez uznanie, że rozpoznane u niego schorzenia pozostają w związku ze służbą wojskową. Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 127 §1 i art. 138 kpa w związku z § 6 pkt. 1, § 24 ust. 4, § 30 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we Wrocławiu utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzone schorzenia ze strony układu krążenia nie mogą być wiązane z właściwościami lub warunkami służby wojskowej - zgodnie z rozporządzeniem nie figurują w załącznikach do tego rozporządzenia. W związku z powyższym uznano za prawidłowe ustalenie braku związku tych schorzeń ze służbą wojskową. W skardze do sądu administracyjnego M. N. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz uznanie stwierdzonych schorzeń za pozostające w związku ze służbą wojskową. Skarżący podał, że pogorszenie jego stanu zdrowia nastąpiło po wcieleniu do służby wojskowej, a wymienione schorzenia powstały wskutek nadmiernego wysiłku i stresu podczas odbywania służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), art. 151 oraz art. 58 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę w części dotyczącej rozpoznanego u strony schorzenia , a dalej idącą skargę odrzucił . Podniesiono , iż zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. W trakcie postępowania, przeprowadzonego przez komisje lekarskie obu instancji, w wyniku przeprowadzonych badań specjalistycznych ustalono u skarżącego schorzenia układu krążenia i stwierdzono brak ich związku ze służbą wojskową. W skardze M. N. zarzucił organom obu instancji błędne przyjęcie, że stwierdzone u niego schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Skarżący nie kwestionował natomiast rozpoznanych u niego schorzeń pozwalających na przyznanie stopnia zdolności do służby wojskowej - kat. D., w związku z tym skargę w części dotyczącej rozpoznania schorzeń u skarżącego, Sąd I instancji oddalił jako nieuzasadnioną. Jednocześnie zauważono, że zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby ze służbą wojskową (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt III ZP 9/99, OSNIAPiUS 2000 r., nr 5, poz. 167) - właściwy jest tu sąd pracy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. N. zaskarżając go w całości . Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 58 § 1, art. 151 oraz art. 183 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez uznanie, że skarga w części dotyczącej rozpoznania schorzeń u skarżącego nie jest uzasadniona, oraz poprzez rozpoznanie sprawy co do istoty, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że sądem właściwym do rozpoznania istoty sprawy jest sąd pracy, a nie sąd administracyjny. W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uznanie zaskarżonego wyroku za nieważny w całości, a następnie przekazanie sprawy do rozpoznania właściwemu sądowi pierwszej instancji to jest właściwemu sądowi pracy. W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego było żądanie zmiany zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu poprzez uznanie, że rozpoznane u skarżącego schorzenia pozostają ze służbą wojskową, zaś sąd administracyjny częściowo skargę odrzucił (ze względu na brak naruszenia prawa materialnego i procesowego) oraz częściowo skargę oddalił (ze względu na swą niewłaściwość w sprawie). W związku z powyższym należy stwierdzić, że jeżeli skarga opierała się na błędnym uznaniu rejonowej komisji wojskowej, że rozpoznane u skarżącego schorzenia nie pozostają ze służbą wojskową, zaś sąd administracyjny uznając się w tym przedmiocie się za niewłaściwy w sprawie, jednocześnie rozpoznał sprawę stwierdzając brak naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, to należy mówić o naruszeniu przepisu art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto jeżeli skarga nie dotyczyła rodzaju rozpoznanych u skarżącego schorzeń pozwalających na przyznanie stopnia zdolności do służby wojskowej - kat. D, to sąd administracyjny uznając skargę za nieuzasadnioną w tej części, naruszył art. 151 w/w ustawy. Nieprawidłowym bowiem jest uznanie braku zasadności roszczenia, które w ogóle nie miało miejsca. Jeśli sąd administracyjny uznał się za niewłaściwy w sprawie skarżącego tj. uznania, że rozpoznane u skarżącego schorzenia pozostają ze służbą wojskową, to rozpoznanie następnie jego sprawy, zgodnie art. 183 § 2 pkt 1 w/w ustawy powoduje nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje : W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach : 1) naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania , jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy . Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej , bowiem według art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania . Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze . Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa , którym zdaniem skarżącego – uchybił Sąd , uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo , że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności . Ze względu na to ,że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko – radcowskim ( art. 175 § 1 –3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Opiera się on na założeniu , że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny . Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt . 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia przepisów postępowania . Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt. 2 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skierowany musi być przeciwko wyrokowi sądu a nie decyzji organy administracji a także , że nie stanowi wskazania prawidłowej podstawy kasacyjnej naruszenia prawa procesowego powołanie wyłącznie przepisów procedury administracyjnej ( porównaj wyrok z dnia 19 maja 2004 r. sygn. akt FSK 80/04 opublikowany ONSA i WSA Nr 1 z 2004 r. poz. 12 i wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2004 r. sygn. akt GSK1149/04 niepublikowany ) . Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada przedstawionym wymaganiom lecz podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie . Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wyjaśnić przede wszystkim należy , iż Wojskowe Komisje Lekarskie są organami administracji publicznej . Wypełniają one zadania i funkcje związane z administrowaniem rezerw osobowych do celów powszechnego obowiązku obrony . Istotą orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia ( tak jak w typowym badaniu lekarskim ) ale pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby . Rozstrzygnięcie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji ( tutaj nazywanych orzeczeniami). Rozstrzygnięcia ostateczne podejmowane na podstawie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służy wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach ( Dz. U. Nr 57 , poz. 278 ze zm. ) o ustaleniu kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej podlegają kontroli przez Sądy administracyjne na podstawie art. 3 § 2 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Kontroli takiej nie podlegają jednak orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie związku choroby , inwalidztwa ze służbą wojskową . Orzeczenia wojskowych komisji lekarskiej w tej części , w której dotyczą zagadnienia związku choroby ze służbą wojskowa w istocie regulowane są przez przepisy prawa zabezpieczeń społecznych , które w całości są poddane specjalnemu orzecznictwu sądu do spraw pracy i ubezpieczeń społecznych a nie sądownictwu administracyjnemu . Potwierdzeniem powyższego stanowiska , jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd , że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawach skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby ( inwalidztwa ) ze służbą wojskową ( porównaj uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. akt ( ZP 9/99 ) - na która zasadnie powołał się Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku . Niespornym jest , że zaskarżone do Sądu I instancji ostateczne orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu zawierało w swej treści dwa rozstrzygnięcia jedno ujawniające określone schorzenie w kontekście rozpoznania kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej oraz drugie , dotyczące braku związku ze służbą wojskową ujawnionego schorzenia . Takie rozstrzygnięcie prawidłowo w kontekście wniesionej skargi poddane zostało kontroli legalności przez Sąd I instancji w trybie art. 58 § 1 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Przepis ten nakazuje odrzucić skargę , jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego . Odrzucenie skargi na tej podstawie następuje zatem gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych . Z takim przypadkiem mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie albowiem sąd administracyjny co już wyżej wskazano , nie jest właściwy w sprawach skarg żołnierzy na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa ) ze służbą wojskową . Dlatego też zasadnie w punkcie II wyroku odrzucono wniesioną skargę na decyzję wojskowej komisji lekarskiej w tej części . Natomiast na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala . Skarga podlega oddaleniu gdy nie można postawić zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzutu naruszenia zarówno prawa procesowego jak i materialnego . W tej sprawie skarżący nie kwestionował zarówno ujawnionej jednostki chorobowej jak i kategorii zdrowia ustalonej na podstawie tejże jednostki - co potwierdza także skarga kasacyjna , w której podniesiono , że przedmiotem skargi do sadu administracyjnego było żądanie zmiany decyzji z dnia 20 maja 2003 r. poprzez uznanie , że rozpoznane u skarżącego schorzenie pozostaje ze służbą wojskową . Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo oddalił skargę w części dotyczącej ujawnionego schorzenia w zakresie zdolności do służby wojskowej . Mając powyższe na uwadze wbrew wywodom skargi kasacyjnej nie można uznać by w rozpoznawanej sprawie miała miejsce nieważność postępowania o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt. 1 omawianej ustawy procesowej . Z dyspozycji tej normy wynika bowiem , że nieważność postępowania zachodzi jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna . Niewątpliwie dopuszczalność drogi sądowej przed sądami administracyjnymi zachodziła w tej części zaskarżonej decyzji , która odnosiła się do określenia kategorii zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej . Przypomnieć jedynie w tym miejscu należy , że już w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97 przyjęto , iż Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich , o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr 4 z 1992r. poz. 16 ze zm. ) na podstawie art. 16 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – ( ONSA nr 2 z 1998 r. poz. 39 ). Pogląd ten zachowuje swoją aktualność na tle ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd też sprawy dotyczące rozpoznania schorzenia u poborowego ( żołnierza ) przez wojskowe komisje lekarskie w zakresie zdolności do służby wojskowej objęte są kognicją sądownictwa administracyjnego . W przeciwieństwie do kwestii związku choroby ze służbą wojskową co podlega kognicji sądownictwa powszechnego . Zatem nie można skutecznie w okolicznościach przedmiotowej sprawy powoływać się na nieważność postępowania . Tym samym , powołane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego jako nieusprawiedliwione nie zasługiwały na uwzględnienie . Z tych względów w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U . Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) należało orzec jak w sentencji wyroku .