VII SA/Wa 1182/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant Ewa Pecelt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] marca 2004r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie odpowiedzialności zawodowej. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa na rzecz skarżącej L.S. kwotę 350 (trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa na podstawie art. 105 § 1 kpa oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów , inżynierów budownictwa oraz urbanistów ( Dz. U. z 2001 r. Nr 5 , poz. 42 ze zm.) umorzył postępowanie wobec K.G. uznając jednocześnie , że nie popełnił zarzucanego mu czyn z art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane . W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że postępowanie przed Rzecznikiem Odpowiedzialności Zawodowej toczyło się z urzędu po powzięciu informacji przesłanej przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] działającego na skutek pisma L. S. z dnia 30 lipca 2003 r. domagającej się odebrania uprawnień zawodowych K.G. Po przeanalizowaniu dowodów zgromadzonych w sprawie Rzecznik Okręgowy stwierdził , że 19 grudnia 2002 r. upłynęło 6 miesięcy od dnia powzięcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu , który mógł powodować odpowiedzialność zawodową K.G. W tych warunkach uznał, że na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 100 Prawa budowlanego postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Poza tym Rzecznik podniósł ,że brak jest dowodów na to ,że istotnie K.G. wadliwie - niezgodnie ze stanem faktycznym sporządził dokumenty techniczne dotyczące szczelności zbiornika bezodpływowego ( szamba) położonego w pobliżu działki [...] przy ulicy L.w L. a tego właśnie dotyczyły zarzuty stawiane przez L.S. Odwołanie od tej decyzji wniosła L.S. podnosząc szereg argumentów i wskazując okoliczności które jej zdaniem dowodziły , że K.G. jako posiadający uprawnienia budowlane w specjalności architektoniczno-konstrukcyjnej celowo sporządził nieprawdziwe dokumenty techniczne dotyczące szczelności i stanu technicznego szamba . Po rozpatrzeniu odwołania Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy . W uzasadnieniu podniósł ,że organ I instancji prawidłowo ustalił ,iż w sprawie niniejszej nastąpił upływ terminu przedawnienia i prowadzenie postępowania wyjaśniającego stało się bezprzedmiotowe. Niezależnie bowiem od wyników tego postępowania nie można byłoby wieść skargi do sądu dyscyplinarnego. Organ odwoławczy ustalił dotychczasowy tok sprawy i wskazał , że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] podjął czynności wyjaśniające wobec K.G. na skutek otrzymania pisma L.S. z dnia 18 czerwca 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] pismem z dnia 8 sierpnia 2002 r. przekazał sprawę Wojewodzie [...] właściwemu według ówcześnie obowiązujących przepisów w sprawach odpowiedzialności zawodowej osób pełniących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie . Wojewoda [...] uznał ,że pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie spełnia wymogów formalnych z art. 97 Prawa budowlanego , zwłaszcza w zakresie materiału dowodowego i wezwał organ do ich uzupełnienia. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uzupełnił wniosek i jednocześnie wyjaśnił , że nie posiada innych dowodów nieszczelności szamba poza dołączonymi przez L. S. i przekazanymi wojewodzie przy wniosku . Wojewoda pismem z dnia 20 stycznia 2003 r. odmówił wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej wobec K.G. Zdaniem Wojewody Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie udowodnił ,że dokonane przez K.G. próby szczelności szamba zostały wykonane wadliwie . Nadto organ zwrócił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego uwagę , iż w dniu 19 grudnia 2002 r. upłynął sześciomiesięczny terminu od dnia powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu, co skutkuje przedawnieniem .Wskazał jednocześnie , że z dniem 28 grudnia 2002 r. Wojewoda przesłał być właściwy dla tego typu spraw a właściwość uzyskały organy samorządu zawodowego . L. S. skierowała szereg pism do Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podnosząc sprawę zawinionego Przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego przedawnienia i domagając się ukarania K.G. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznając , iż jest organem niewłaściwym do rozpatrzenia sprawy przekazał pismo L.S. skierowane do niego , [...] Okręgowej Izbie Inżynierów Budownictwa celem rozpoznania zgodnie z kompetencjami . Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa wszczął w dniu 23 października 2003 r. postępowanie wyjaśniające . W ocenie organu odwoławczego poprzednio prowadzone postępowanie wyjaśniające nie było częścią postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej a czynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołowie nie były czynnościami właściwego postępowania administracyjnego, W ocenie organu doszło do przedawnienia określonego w art. 100 Prawa budowlanego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygniecie złożyła L. S. domagając się jej uchylenia i podnosząc , że wydane przez K.G. orzeczenia techniczne były nieprawdziwe , niezgodne ze stanem faktycznym . Nadto wskazała , że do przedawnienia (jeśli w ogóle miało ono miejsce ) doszło z winy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] który w sposób nieudolny sformułował wnioski o ukaranie . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga została uwzględniona aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych w jej wywodach . Przede wszystkim , zdaniem Sądu wyjaśnienia wymagała rola skarżącej L.S. w postępowaniu prowadzonym przez Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej . Jak wynika z treści art. 97 Prawa budowlanego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej nie może wystąpić bezpośrednio do Sądu dyscyplinarnego inwestor , właściciel obiektu lub inny podmiot podnoszący wobec osoby pełniącej funkcję techniczną w budownictwie zarzuty ,że wykonała ona swoje obowiązki niedbale czy dopuściła się pełniąc samodzielną funkcję techniczną innych rażących błędów lub zaniedbań . Podmioty takie mogą natomiast swoje zarzuty kierować do organu nadzoru budowlanego upoważnionego do wszczęcia postępowania , jak również mogą kierując stosowne wystąpienia do właściwego organu samorządu zawodowego , który także może złożyć wniosek o ukaranie stosownie do art. 97 ust 3 Prawa budowlanego w związku z art. 25 ust 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów , inżynierów budownictwa oraz urbanistów . Z powyższych uregulowań wynika , że wszczęcie postępowania przed sądem dyscyplinarnym w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej członka izby zależeć będzie od wstępnej oceny podmiotów uprawnionych do wniesienia o ukaranie w tym postępowaniu . Biorąc pod uwagę , iż tylko określone organy mogą wszcząć postępowanie przed sądem dyscyplinarnym to stwierdzić należy, że podmioty uprawnione do zainicjowania działania tych organów ( prowadzących postępowanie wyjaśniające) mogłyby kwestionować wydane w toku postępowania wyjaśniającego rozstrzygnięcia odmawiające wniesienia do sądu dyscyplinarnego o ukaranie w sprawach odpowiedzialności zawodowej - tylko wtedy gdyby posiadały w tym postępowaniu własny interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa . Niewątpliwe bowiem postępowanie wyjaśniające w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej jako dotykające uprawnień obywateli jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym na podstawie przepisów ustawowych . Stosownie do art. 28 ust 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów , rzecznik odpowiedzialności zawodowej prowadzi postępowanie wyjaśniające . Jego negatywne (co do dalszych losów postępowania) rozstrzygniecie jako naruszające interes prawny osoby domagającej się czynności organu mogłoby być zaskarżone ale właśnie poprzez wykazanie naruszenia interesu prawnego z art. 28 kpa. W tym miejscu należy jednak stwierdzić , że L.S. nie posiadała własnego interesu prawnego w domaganiu się ukarania K.G. w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej. W celu rozpatrzenia istnienia przymiotu strony L.S. można posłużyć się pomocniczo pojęciem pokrzywdzonego występującym w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej , które zostało zdefiniowane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2002 r. Nr 194, poz.1635) wydanym na podstawie art. 56 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów . Definicji tej jak i całego rozporządzenia bezpośredniego zastosować nie można bowiem brak jest normy prawnej , która pozwalałaby na stosowanie w sprawach dotyczących odpowiedzialności zawodowej uregulowanych w ustawie Prawo budowlane procedur przewidzianych dla postępowania w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej uregulowanych w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. We wskazanym rozporządzeniu pod pojęciem "pokrzywdzonego" -rozumie się osobę fizyczną, prawną lub inną jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, której dobro zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone działaniem lub zaniechaniem działania członka izby samorządu zawodowego architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Ta pomocniczo zastosowana definicja pokrzywdzonego (o którym ustawa Prawo budowlane w sprawach dotyczących odpowiedzialności zawodowej nic nie stanowi ) doprowadziła do ustalenia , iż L.S. nie jest pokrzywdzoną i nie posiada własnego interesu prawnego w domaganiu się ukarania K.G. Rolę L.S. jako pokrzywdzonej wyklucza wymóg bezpośredniości skutku w postaci naruszenia lub zagrożenia dobra przez działanie czy zaniechanie członka izby samorządu zawodowego . Zauważyć należy , że zarzuty kierowane przez skarżącą wobec K.G. były w istocie kwestionowaniem dokumentów sporządzonych przez członka izby mających walor dowodów w odrębnym postępowaniu prowadzonym w ramach nadzoru budowlanego . Dowody te podlegały ocenie organu , który powinien uwzględniać także zarzuty co do ich wiarygodności i rzetelności . Zatem nie istnieje bezpośredni związek między przypisywanym K.G. działaniem niezgodnym z prawem budowlanym a rzekomym naruszeniem dobra L.S. Wobec powyższego stwierdzić należy , iż L. S. mogła domagać się od organów nadzoru budowlanego wniesienia o ukaranie K. G. natomiast dalsze losy postępowania wyjaśniającego wszczętego przecież z urzędu zależały wyłącznie od oceny samego organu a z uwagi na brak własnego interesu prawnego rozstrzygniecie organu dla niej negatywne nie podlegało zaskarżeniu . Rozważania powyższe skutkują uznaniem , że Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa rozpatrzył odwołanie pochodzące od podmiotu , któremu nie przysługiwał przymiot strony i nie poddając ocenie tej podstawowej przesłanki procesowej wydał rozstrzygnięcie merytoryczne . Tymczasem samo pouczenie o możliwości zaskarżenia decyzji nie stworzyło uprawnienia do zaskarżenia rozstrzygnięcia organu I instancji .Natomiast ustalenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, powinno nastąpić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Mając powyższe na uwadze bez większego znaczenia były zarzuty skarżącej dotyczące wadliwego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji , który umorzyły postępowanie z uwagi na przedawnienie i jednocześnie z uwagi na niepopełnienie zarzucanego czynu . Jednakże z doktrynalnego punktu widzenia jedno ustalenie wyklucza drugie , bowiem jedno dotyka zagadnień natury procesowej ( przedawnienie ) a drugie natury materialnoprawnej ( brak znamion czynu ). Poza tym w ocenie Sądu organy nie odniosły się do skutków już przeprowadzonego postępowania w czasie właściwości wojewody w sprawach odpowiedzialności zawodowej ( kwestia uznania sprawy za zakończoną ). Problem ma o tyle istotne znaczenie , że z punktu widzenia K.G. można by uznać , iż postępowanie zostało zamknięte co znalazło wyraz w piśmie Wojewody [...] z dnia 20 stycznia 2003 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] , a obecne postępowanie jest kolejnym w tej samej sprawie . Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /. Na podstawie art. 152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienie się niniejszego wyroku , natomiast rozstrzygnięcie o kosztach Sąd wydał w oparciu o art. 200 tej ustawy.