II SA/Bd 1033/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Ryszarda C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.1-4 oraz art.22 ust.1 ustawy z dn. 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 z późn.zm) odmówił Ryszardowi C. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu wykonywania prac przymusowych stwierdzając, że Ryszard C. nie spełnia przesłanek określonych we wskazanej wyżej ustawie, a nadto dodał iż zagadnienia prac przymusowych reguluje ustawa z dnia 31 maja 1996r.o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej.... /Dz.U. z dnia 23.07.1996r. Nr 87, poz.395/ oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 12 1999r. /Dz .U. 31.12.1999r./ i Polityki Społecznej z dnia 29.12.1999r. /Dz. U. z 31 12 1999r./. By możliwym było wydanie decyzji w oparciu o w/w ustawę niezbędne jest złożenie przez osobę zainteresowaną udokumentowanego wniosku. W przepisanym terminie Ryszard C. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż jego zdaniem, złożone do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich dokumenty bezspornie świadczą o tym, że podczas drugiej wojny światowej wykonywał prace przymusowe w gospodarstwie niemieckim, podnosząc jednocześnie, że prace przymusowe podczas drugiej wojny światowej należy uznać za represje. Skarżący wskazał także, że praca ta wykonywana przez małe dziecko była ponad jego możliwości fizyczne i psychiczne, a nadto warunki tam panujące nie różniły się poważnie od warunków panujących w obozach koncentracyjnych. Wobec powyższych argumentów Ryszard C. wniósł o uznanie go za osobę represjonowaną i przyznanie uprawnień kombatanckich w myśl ustawy o kombatantach. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpoznaniu sprawy Ryszarda C. decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Kierownik uzasadniając swoje stanowisko podzielił ustalenia faktyczne i prawne wskazane w decyzji własnej z [...] 2006 r. wskazując jednocześnie, iż ustawodawca w art. 1-4 ustawy o kombatantach szczegółowo określił, jaką działalność można uznać za działalność kombatancką, a także, do jakiego rodzaju represji należy stosować niniejszą ustawę. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż podnoszona przez stronę okoliczność przymusowego zatrudnienia na terytorium III Rzeszy skarżącego nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka lub jej równorzędna. Kierownik Urzędu nie kwestionował ponadto faktu deportacji do Niemiec i wykonywania pracy przymusowej przez stronę jednak ustawodawca jasno określił, jaką działalność można uznać za działalność kombatancką bądź działalność z nią równorzędną i tylko z nią związane jest przyznanie uprawnień kombatanckich. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej uchylenie powołując się na argumenty podniesione już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając jednocześnie, iż zupełnie zostały pominięte skutki zesłania go do prac przymusowych, że zignorowane zostało to, że w okresie tym doskwierał mu głód i choroby, czego konsekwencją są jego obecne problemy zdrowotne. Skarżący zarzucił ponadto, że przyznanie statusu osoby represjonowanej z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach lub z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych tylko osobom, które były na przymusowych zesłaniach i deportacji tylko w ZSRR jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości praw i równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Ponadto zarzucił, iż niedopuszczalne jest nierówne traktowanie przez państwo osób, które były zesłane na przymusowe roboty w zależności od miejsca tego zesłania. Takie nierówne i odmienne traktowanie nie ma racjonalnej i obiektywnie uzasadnionej podstawy, gdyż sytuacja osób zesłanych do prac przymusowych, czy do III Rzeszy czy do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, jest analogiczna. W odpowiedzi na skargę organ Kierownik wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę skarżący podniósł, iż wśród źródeł prawa powszechnie obowiązującego wymienia się nie tylko ustawy, ale także Konstytucję, której to przepisy organ administracji mając wątpliwości, co do konstytucyjności ustawy powinien w trakcie postępowania podjąć w tym zakresie stosowne działania prawne, a nie odsyłać stronę na drogę postępowania sądowego. Zdaniem skarżącego taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie odnośnie zgodności ustawy o kombatantach z art. 2 oraz art. 31 Konstytucji. Skarżący podniósł także, iż niezrozumiałym jest dla niego, a wręcz niemoralnym jest wartościowanie doznanych krzywd w oparciu o miejsce zesłania na roboty przymusowe, a tym samym uprzywilejowanie tych, którzy zostali zesłani do ZSRR, albowiem w przeciwieństwie do osób zesłanych do pracy przymusowej na teren III Rzeszy na mocy ustawy o kombatantach, mają prawo uzyskać uprawnienia kombatanckie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wbrew podnoszonym zarzutom skarżącego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozstrzygnął sprawę dotyczącą przyznania uprawnień kombatanckich zgodnie z prawem, nie naruszając zarówno przepisów prawa materialnego tj. art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przyznanie uprawnień kombatanckich nie zależy od uznania organu, który wydaje decyzję, ale od spełnienia przez osobę, która ubiega się o te uprawnienia ustawowych przesłanek, a przesłanki te określają przepisy art. 1-4 cytowanej wyżej ustawy. I tak zgodnie z art. 1 niniejszej ustawy kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast za działalność kombatancką zgodnie z powołanym wyżej przepisem uznaje się między innymi: pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie, uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej, w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej, pełnienie służby wojskowej bądź służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Natomiast art. 2 wskazanej ustawy określone zostały sytuacje, które traktowane są jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Na mocy tego przepisu za taką działalność uznaje się między innymi: pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, a także w podziemnych niepodległościowych organizacjach cywilnych w latach 1945-1956, udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych, prowadzenie w okresie wojny 1939-1945 zorganizowanego i profesjonalnego tajnego nauczania dzieci i młodzieży, dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci. Należy również wskazać, iż do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się zgodnie z art. 3 ustawy o kombatantach również czas przebywania: w niewoli lub obozach internowanych oraz w obozach podległych Głównemu Zarządowi do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych (GUPWI) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, i obozach podległych Wydziałowi Obozów Kontrolno-Filtracyjnych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, spowodowanego działalnością kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2 bądź też w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych (GUŁag) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, a także w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski - spowodowanego działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady (lit. a), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b), bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c). W związku z powyższym nie sposób przyjąć by skarżący spełnił przesłanki określone w art. 1-4 ustawy o kombatantach, która nie przewiduje, bowiem tytułu pracy przymusowej w III Rzeszy jako przesłanki do uzyskania uprawnień kombatanckich. Natomiast sam fakt zesłania skarżącego na tereny III Rzeszy i wykonywanie przez niego prac przymusowych nie jest kwestią sporną w niniejszej sprawie, tym bardziej, że okoliczność wykonywania prac przymusowych stała się podstawą do wydania w dniu 13.01.1997 r. pozytywnej decyzji o przyznaniu skarżącemu świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996 r. Nr 87 poz. 395 ze zm.). Reasumując należy stwierdzić, że podnoszone przez skarżącego okoliczności wykonywania pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy nie uzasadniają przyznania uprawnień kombatanckich, gdyż w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego podnoszone przez skarżącego okoliczności nie stanowią represji w rozumieniu tej ustawy. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organu administracji naruszenie postanowień art. 32 ust. 1 Konstytucji RP gwarantującego wszystkim równość wobec prawa. Sposoby represjonowania obywateli polskich w niniejszym okresie były mocno zróżnicowane, a zdaniem Sądu w dostateczny sposób uzasadnia zróżnicowanie podstaw przyznawania uprawnień kombatanckich. Z tych względów, mając na uwadze treść wskazanych powyżej przepisów oraz okoliczności faktycznych nie można skutecznie postawić zarzutu, że decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich narusza prawo, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi.