VI SA/Wa 2091/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2007 r. sprawy ze skargi L. W. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę L. W. złożył w dniu [...] września 2005 r. wniosek o wpisanie go na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w P., na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz. U z 2002 r., Nr 123, poz. 1059, ze zm.; Dz. U. 2005 r., nr 163, poz. 1361). Na dowód spełnienia wymogu zdania egzaminu prokuratorskiego wnioskodawca dołączył dwa pisma Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z [...] września 1989 r. i [...] grudnia 1989 r. Z pierwszego z nich wynika, że L. W. z dniem [...] listopada 1989 r. został mianowany Wiceprokuratorem Prokuratury Rejonowej w T., natomiast z drugiego, że z dniem [...] grudnia 1989 r. mianowany został Prokuratorem Prokuratury Rejonowej w T.. Pismem z dnia [...] października 2005 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. (dalej jako Rada OIRP w P.) zwróciła się do pana L. W. o uzupełnienie załączonych do wniosku dokumentów o dokument potwierdzający fakt zdania egzaminu prokuratorskiego. W dniu [...] października 2005 r. pan L. W. poinformował Radę, iż nie może zadośćuczynić prośbie ponieważ "nie posiada takiego dokumentu, zarówno w oryginale jak również w odpisie". Według wnioskodawcy "dokument tak określony względnie jakikolwiek inny" nie został mu doręczony przez Prokuratora Generalnego. Zdaniem strony, jedynymi dokumentami potwierdzającymi fakt zdania egzaminu prokuratorskiego są załączone przez niego do wniosku o wpis kopie nominacji na stanowisko wiceprokuratora i prokuratora. Rada OIRP uchwałą z dnia [...] października 2005 r. zwróciła panu L. W. wniosek o wpis na listę radców prawnych, ponieważ zdaniem Rady nie spełniał on warunku wynikającego z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej jako Prezydium KRRP) rozpatrując wniesione odwołanie, uchwałą z dnia [...] grudnia 2005 r. uznało, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego jak również przepisy korporacyjne nie przewidują możliwości wydania decyzji (uchwały) w przedmiocie zwrotu wniosku i uchyliło zaskarżoną uchwałę z dnia [...] października 2005 r. i przekazało sprawę Radzie OIRP w P. do ponownego rozpatrzenia. Uchwałą z dnia [...] grudnia 2006 r. Rada OIRP w P. odmówiła wpisania L. W. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w P.. Zdaniem Rady wnioskodawca nie dołączył, mimo wezwania, dokumentu, z którego wynikałoby, że zdał egzamin prokuratorski. Rada stanęła na stanowisku, iż do wnioskodawcy należy przedłożenie dokumentu potwierdzającego fakt zdania egzaminu prokuratorskiego, który jest podstawą wpisu na listę radców prawnych. Powołane przez wnioskodawcę fakty pracy na stanowisku wiceprokuratora i prokuratora oraz załączone do wniosku nominacje na to stanowisko nie stanowią, zdaniem Rady OIRP w P., dokumentów dających podstawę do wpisania na listę radców prawnych i nie spełniają przesłanki wpisu, o której mowa w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U z 2002 r., Nr 123, poz. 1059). Od tej uchwały L. W. złożył odwołanie. W odwołaniu podniósł, że spełnia wszystkie przesłanki ustawowe do wpisu na listę radców prawnych, a Rada OIRP w P. nie żądała od niego dokumentu potwierdzającego fakt zdania egzaminu prokuratorskiego, a jedynie dyplomu egzaminu prokuratorskiego. Uważa on, iż nominacje na stanowiska wiceprokuratora i prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. winny być dla Rady OIRP w P. wystarczającym dokumentem, iż spełnia on wszystkie przesłanki konieczne do wpisania go na listę radców prawnych. Według wnioskodawcy miał on więc prawo przedstawić wszelkie możliwe dowody celem wykazania tej okoliczności a Rada merytorycznej ich oceny. Według wnioskodawcy kopie nominacji na stanowiska wiceprokuratora i prokuratora stanowią dowód na to, iż spełnił warunki do objęcia tych stanowisk, a do których to warunków należy w pierwszym rzędzie złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu prokuratorskiego. Uważa on, że Rada OIRP w P. nie mogła tych dokumentów zakwestionować jako dowodów spełnienia przesłanki z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zdaniem strony przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawiera wymogów proceduralnych, a jedynie precyzuje obowiązek - zdanie egzaminu prokuratorskiego bez określenia warunków i trybu jego przeprowadzenia. Uważa, iż zdał egzamin prokuratorski i bezspornym jest fakt, iż z dniem [...] września 1988 r. przez Prokuratora Generalnego PRL został mianowany asesorem aplikującym. Na tą okoliczność załączył do odwołania Zarządzenie nr [...] Prokuratora Rejonowego w T. w sprawie podziału czynności pracowników prokuratorskich dotyczących asesora L. W.. Podnosi również w odwołaniu, iż po roku asesury w dniu [...] października 1989 r. został poddany indywidualnemu egzaminowi w Prokuraturze Generalnej przez prokuratorów tej Prokuratury a zdanie tego egzaminu było warunkiem nominowania go na stanowisko wiceprokuratora. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych po rozpoznaniu tego odwołania, uchwałą z dnia [...] sierpnia 2006 r. postanowiło zaskarżoną uchwałę utrzymać w mocy. Rozpoznając odwołanie, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych dokonało następujących ustaleń faktycznych: Wnioskodawca ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu im. [...] w P. w 1979 r. z oceną "dobry". W latach 1979 - 1988 pracował w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w K., następnie od [...] września 1988 r. do [...] października 1991 r. w Prokuraturze Rejonowej w T.. Po zakończeniu pracy w Prokuraturze od roku 1991 do 1997 był właścicielem Biura Prawniczego "[...]". Od [...] lutego do [...] listopada 1994 r. zatrudniony był jako doradca prawny w Zakładach Przemysłu Owocowo-Warzywnego w T., od [...] lutego 1996 r. do [...] września 1997 r. w Zakładzie Gumowym "[...]" w T., od [...] kwietnia do [...] września 1996 r. w Przedsiębiorstwie Handlowo - Usługowym "[...]" w T.. Od [...] września 1997 r. jest właścicielem Biura Doradcy Podatkowego "[...]" w T. i świadczy usługi jako doradca podatkowy. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uznało, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę wpisu z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. W ocenie Prezydium wnioskodawca nie złożył wymaganych ustawą o radcach prawnych dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanki wpisu z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, dokonanej nowelizacją ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. Nie można bowiem pomijać tego, że art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych ma umożliwiać uzyskanie wpisu osobom, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki, notarialny i uzyskały dokument potwierdzający fakt zdania egzaminu zawodowego. Wnioskodawca w czasie całego postępowania takiego dokumentu nie przedstawił. Przedstawił jedynie uwierzytelnione kopie nominacji na stanowisko wiceprokuratora i prokuratora. Natomiast warunkiem zwolnienia z egzaminu radcowskiego i przesłanką wpisu na listę radców prawnych jest nie powołanie i praca na stanowisku prokuratora a zdany egzamin prokuratorski. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu wpisowego, że dokumentem potwierdzającym fakt zdania egzaminu prokuratorskiego jest dyplom. Wieloletnia praktyka samorządu w przedmiocie wpisów na listę radców prawnych osób z innych korporacji prawniczych, w ramach dotychczasowego przepływu pomiędzy zawodami prawniczymi, potwierdza fakt, iż osoby, które zdawały egzamin prokuratorski przedstawiały zawsze dyplom zdania tego egzaminu. Jednocześnie Prezydium KRRP uznało, iż brak jest jakichkolwiek powodów prawnych dla budowania domniemania, że sam fakt pracy w prokuraturze jako wiceprokurator i prokurator potwierdza fakt zdania w przeszłości egzaminu. Skargę na uchwałę Prezydium KRRP z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożył L. W. wnosząc o uchylenie tej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Rady OIRP w P. i orzeczenie o uprawnieniu skarżącego do żądania wpisu. Zaskarżonej uchwale zarzucił: 1. naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o radcach prawnych przez błędne przyjęcie, iż zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę wpisu skarżącego na listę radców prawnych z powodu niespełnienia warunku zdania egzaminu prokuratorskiego, podczas gdy z akt osobowych skarżącego wynika, że przed nominacją na pierwszy stopień prokuratorski został poddany egzaminowi prokuratorskiemu w trybie określonym przez organ uprawniony czyli Prokuratora Generalnego PRL; 1. naruszenie przepisów postępowania polegające na przekroczeniu kompetencji przez Prezydium KRRP poprzez przyjęcie uchwały utrzymującej w mocy uchwałę Rady OIRP w P. z dnia [...] grudnia 2005 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych, która jako podstawę odmowy powołała się na przesłanki z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. W obszernym uzasadnieniu skargi strona podtrzymała swoje zarzuty zawarte w odwołaniu. Skarżący podkreślił, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 a także żaden z pozostałych przepisów ustawy o radcach prawnych nie określa środka dowodowego, za pomocą którego należy wykonać obowiązek złożenia odpisu dyplomu egzaminu prokuratorskiego i wniósł o odstąpienie od wymogu przedłożenia tego dokumentu. W ocenie skarżącego wystarczającymi dokumentami świadczącymi o zdaniu egzaminu prokuratorskiego są załączone do wniosku dokumenty w postaci nominacji na stanowisko wiceprokuratora oraz prokuratora. Dokumenty te stanowią dowód tego, iż skarżący spełnił warunek do objęcia tych stanowisk, a do tych warunków należy zdanie z wynikiem pozytywnym egzaminu prokuratorskiego. Ponadto, zdaniem strony skarżącej, brak takiego dokumentu wcale nie przesądza o tym, iż skarżący nie został poddany egzaminowi prokuratorskiemu. W odpowiedzi na skargę Prezydium KRRP wniosło o jej oddalenie. Wskazało, iż to na organie wpisowym ciąży odpowiedzialność za wpisanie konkretnej osoby na listę radców prawnych. Powyższe dobro nie stoi w sprzeczności z domaganiem się przez organ złożenia określonych dokumentów lub oświadczeń o obiektywnie istniejącym stanie faktycznym lub prawnym, dotyczącym osoby składającej wniosek o wpis na listę radców prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (uchwałę) lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 53, poz.1270 - dalej jako p.p.s.a ). Dokonując oceny zasadności wniesionej przez L. W. skargi od uchwały Prezydium KRRP z dnia [...] sierpnia 2006 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Prezydium KRRP podzieliło stanowisko Rady OIRP w P. zawarte w uchwale z dnia [...] grudnia 2005 r. Ta zaś podniosła niedołączenie przez L. W. dokumentu, z którego wynikałoby, że zdał on egzamin prokuratorski. Tego faktu, zdaniem Rady, nie potwierdzają dokumenty zawarte w aktach osobowych wnioskodawcy. Stanowiska obu organów w tym przedmiocie należy uznać na trafne. Stosownie do art. 24 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 30 czerwca 2005 r. - o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw ( Dz. U. z dnia 26 sierpnia 2005 r., Nr 163, poz. 1361) na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto: - ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej, - korzysta w pełni z praw publicznych, - ma pełną zdolność do czynności prawnych, - jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, - odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 2. Natomiast zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny. Analiza powyższych przepisów pozwala na przyjęcie, iż od dnia 10 września 2005 r. przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych obowiązuje w brzmieniu nadanym mu przez ustawę z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361). Stanowi on, iż na listę radców prawnych może być wpisana osoba, która zdała egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny. Może on zatem być podstawą wpisu na listę radców prawnych tych osób, które nie odbyły aplikacji radcowskiej i nie złożyły egzaminu radcowskiego, lecz zdały inne egzaminy czyli sędziowski, prokuratorski, adwokacki czy notarialny. Zasadniczym jednak problemem w sprawie niniejszej było rozstrzygnięcie, czy L. W. zdał egzamin prokuratorski. Tylko bowiem osoba ze zdanym egzaminem m. in. prokuratorskim ma prawo być wpisana na listę radców bez odbycia aplikacji radcowskiej i zdania egzaminu radcowskiego. Nie budzi wątpliwości, że L. W. nie dołączył żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że zdał egzamin prokuratorski. Brak takiego dokumentu w aktach administracyjnych. Również akta osobowe skarżącego takowego dokumentu nie zawierają. Skarżący twierdził w toku postępowania administracyjnego, że złożenie indywidualnego egzaminu w Prokuraturze Generalnej, przed komisją składającą się z trzech prokuratorów tej prokuratury należy traktować jako zdanie egzaminu prokuratorskiego. Zdanie tego egzaminu było warunkiem nominacji na stanowisko wiceprokuratora. Wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczność ta nie dowodzi zdania przez L. W. egzaminu prokuratorskiego wymaganego przez obowiązujące wówczas przepisy. Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. zmieniającej ustawę z dniem 10 września 2005 r. (Dz. U. z 2005r., Nr 163, poz. 1361), w art. 25 ust. 1 pkt 2 wymaga zdania egzaminu prokuratorskiego, zaś ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z dnia 12 lipca 1985 r.), w art. 16 ust. 1 pkt 5 przewidywała odbycie aplikacji prokuratorskiej i złożenia egzaminu prokuratorskiego jako jeden z warunków mianowania na stanowisko prokuratora. Jak wynika z treści wniosku w dniu [...] września 1988 r. skarżący został mianowany "asesorem aplikującym" Prokuratury Rejonowej w T.. Stosownie do przepisu art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, po ukończeniu aplikacji obowiązywało aplikanta złożenie egzaminu przed komisją powołaną przez Prokuratora Generalnego. Dopiero, w myśl art. 91 ust. 4 cytowanej ustawy,po złożeniu egzaminu prokuratorskiego aplikant mógł być mianowany na stanowisko asesora prokuratury. Ustawa ta nie przewidywała stanowiska asesora aplikującego. Ponadto stosownie do treści art. 87 tej ustawy, Prokurator Generalny w uzasadnionych wypadkach był uprawniony do skrócenia aplikacji nie więcej niż jeden rok. Oprócz tego warunkiem zwolnienia określonej osoby od odbycia aplikacji i złożenia egzaminu prokuratorskiego było także posiadanie przygotowania koniecznego do wykonywania obowiązków na stanowisku prokuratora, o czym stanowił art. 18 powyższej ustawy. Jednakże w przypadku skarżącego taka sytuacja nie miała miejsca skoro, jak sam twierdzi, został poddany indywidualnemu egzaminowi prokuratorskiemu. W tej sytuacji "egzamin indywidualny", któremu został poddany L. W. nie był egzaminem prokuratorskim. Zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z dnia 12 lipca 1985 r.), złożenie egzaminu prokuratorskiego następowało po odbyciu aplikacji, o czym stanowiły przepisy art. 87 - 91 ustawy. Nadto skarżący nie został zwolniony od odbycia aplikacji i egzaminu prokuratorskiego.Przeprowadzony "egzamin indywidualny" był sprawdzeniem przygotowania koniecznego do wykonywania obowiązków na stanowisku prokuratora. Nie spełniał on jednak wymogu przewidzianego art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r., który mówi o zdanym egzaminie prokuratorskim. Przepis ten objął dopuszczeniem do zawodu radcy prawnego osoby ze zdanym egzaminem m. in. prokuratorskim. Nowelizacja ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o radcach prawnych stworzyła nową sytuację prawną w zakresie ubiegania się o wpis na listę bez odbycia aplikacji rad. i zdania egzaminu radcowskiego.Jak słusznie przyjęły organy obu instancji dokumentem potwierdzającym zdanie egzaminu zawodowego może być stosowne świadectwo, którego jednak skarżący nie przedstawił. Bezprzedmiotowy był wniosek skarżącego o przesłuchanie przez Sąd prokurator G. K. bowiem w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.