IV SA/Wa 2079/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie zmniejszenia indywidualnej ilości referencyjnej dostaw - skargę oddala - Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. - na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. nr 93, poz. 897, ze zm.) - zmniejszył B. M. przyznaną decyzją z dnia [...] lutego 2004r. indywidualną ilość referencyjną dostaw (dalej w skrócie: IIR) w ilości 16 416 kg o 7 156 kg, stwierdzając iż od roku kwotowego 2005/2006 dostawcy będzie przysługiwała IIR dostaw w wysokości 9 260 kg. Od powyższej decyzji B. M. wniósł odwołanie. Podał, że powodem niewykorzystania w roku kwotowym 2004/2005 przyznanej IIR była konieczność zbycia dwóch sztuk bydła oraz susza. Zakwestionował także treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w 'części w której organ pisze, że "2005.02.24. zbył prawo do IIR w ilości 15 000 kg". Prezes Agencji Rynku Rolnego - po rozpatrzeniu odwołania - zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2005r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. zmniejszającą indywidualną ilość referencyjną dostaw do 9 260 od roku kwotowego 2005/2006. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z informacji zawartych w rejestrze producentów prowadzonym przez organ pierwszej instancji wynika, iż odwołujący się z przyznanej na dzień 1 kwietnia 2004r. indywidualnej ilości referencyjnej dostaw w ilości 16 416 kg - w okresie od 1 kwietnia 2004r. do 31 marca 2005r. - sprzedał do podmiotu skupującego mleko IIR w ilości 9 260 kg i na dzień 1 kwietnia 2004r, posiadał IIR w wysokości 16 416 kg. Oznacza to, iż w roku kwotowym 2004/2005 wykorzystał tylko 56, 40 % IIR i na mocy cytowanego artykułu dokonano zmniejszenia stronie IIR dostaw na 2005/2006. W przypadku wprowadzenia przez producenta do obrotu w roku kwotowym mleka i przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70 % przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji - na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych - zmniejsza, w drodze decyzji, indywidualną ilość referencyjną o jej niewykorzystaną część. Indywidualna ilość referencyjna - według definicji zawartej w art. 5 lit. j rozporządzenia Rady nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego opłatą w sektorze mleka i przetworów mlecznych" - jest to ilość referencyjna producenta na dzień 1 kwietnia każdego dwunastomiesięcznego okresu. Zmniejszenie IIR nie następuje w sytuacjach, które wskazuje przepis art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady przytoczonego wyżej. Są to przypadki tzw. siły wyższej (wyliczone przykładowo w art. 40 rozporządzenia Rady nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników) oraz należycie uzasadnione przypadki mające tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego. Przypadkami siły wyższej mogą być: śmierć rolnika, długookresowa niezdolność rolnika do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku, epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Siłą wyższą jest więc zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia i niemożliwe do zapobieżenia. Wystąpienie siły wyższej powinno być stwierdzone przez uprawniony organ i szczegółowo udokumentowane. W ocenie organu okoliczności podnoszone przez B. M. mające uzasadnić niewykorzystanie IIR nie mogą być uznane za przypadek siły wyższej lub należycie uzasadniony przypadek mający tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego. Oddanie na rzeź dwóch krów nie wywarło - zdaniem organu - znaczącego wpływu na zdolność produkcyjną gospodarstwa strony, zwłaszcza w sytuacji gdy jedna z krów była jałowicą, zatem nie produkowała jeszcze mleka. Zaś zaświadczenie wydane przez Burmistrza Gminy M. odnośnie klęski suszy na terenie gminy M. zawiera dane z 2003r, to oznacza że i ta okoliczność nie może być uznana za żaden z wymienionych wyżej przypadków mogących mieć wpływ na niewykorzystanie liii dostaw w 2004/2005. Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy. Przyznał, iż istotnie w uzasadnieniu wydanej przez ów organ decyzji pojawiła się błędna informacja o zbyciu przez odwołującego się IIR w wysokości 15 000 kg, jednak rozstrzygnięcie jest prawidłowe. B. M. w skardze na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2005r. podtrzymał okoliczności, które w jego ocenie wpłynęły na zmniejszenie IIR dostaw. Podniósł, iż wprawdzie jałowica na dzień uboju nie produkowała mleka, jednak gdyby została w stadzie to w odpowiednim czasie zaczęłaby je produkować. Odnośnie zaś suszy wskazał, iż jej skutki odczuwał do wykopek 2004r., z których gromadzi paszę na cały rok. Z powodu braku paszy nie mógł też uzupełnić stada o ilość utraconych krów. Prezes Agencji Rynku Rolnego - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż zmniejszenie stada nie było związane z epidemią, natomiast stan suszy w 2003r. nie został uznany za klęskę żywiołową. Odmówił racjonalności twierdzeniom skarżącego, iż zebrana najpóźniej w jesieni 2003r. pasza stanowiła podstawowy pokarm dla zwierząt przez cały 2004r. i pierwszy kwartał roku 2005, zaś wymieniony okres nie był dotknięty brakiem opadów, od których zależy płodność roślin. Według organu przy racjonalnej gospodarce w 2004r. związanej z uprawą roślin paszowych, skarżący nie powinien wykazywać braków w tym zakresie. Podsumowując organ stwierdził, iż okoliczności wskazanych przez skarżącego nie można zaliczyć do przypadków siły wyższej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zakażona decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2005r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną decyzji zmniejszającej indywidualną ilość referencyjną dostaw stanowił art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku rolnego i przetworów mlecznych (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., nr 244, poz. 2081), zgodnie z którym w przypadku wprowadzenia przez producenta do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70 % przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji zmniejsza, w drodze decyzji, indywidualną ilość referencyjną o jej niewykorzystaną część. Stosownie zaś do art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych zmniejszenie indywidualnej ilości referencyjnej (czyli ilości referencyjnej producenta z dnia 1 kwietnia każdego dwunastomiesięcznego okresu) o jej niewykorzystaną część nie znajduje zastosowania w przypadkach siły wyższej i w należycie uzasadnionych, uznanych przez właściwy organ, przypadkach tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną danych producentów. Działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak na przykład: śmierć rolnika, długookresowa niezdolność do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku, epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza (art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustawiające określone systemy wsparcia dla rolników [...]). Przypadek siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez organ - według normy art. 40 ust. 3 wyżej powołanego rozporządzenia - winien zostać zgłaszany przez danego rolnika na piśmie. Skarżący na dowiedzenie, że niewykorzystanie przyznanej decyzją z dnia [...[ lutego 2004r. indywidualnej ilości referencyjnej dostaw w roku kwotowym spowodowane było ubytkiem stada i suszą przedstawił następujące dowody: – pismo (bez daty) lekarza weterynarii, z którego wynika iż w miesiącu styczniu 2005r. musiał sprzedać jedną krowę na rzeź - z powodu komplikacji poporodowych, zaś w miesiącu grudniu 2004r. jałowicę, która wcześniej poroniła, – pismo Burmistrza Miasta M. z dnia 30 marca 2005r. informujące, że w roku 2003 na terenie gminy M. wystąpiła susza, a straty w plonach wynosiły od 50-75 %. Organ dokonując na ich podstawie ustaleń faktycznych doszedł - zdaniem Sądu - do słusznego wniosku, iż wskazane przez skarżącego zdarzenia nie mieszczą się w kategorii przypadków siły wyższej i należycie uzasadnionych, uznanych przez właściwy organ, przypadków tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną danych producentów. Słusznie zauważył organ, iż wskazywana przez skarżącego susza nastąpiła w 2003r., czyli przed okresem kwotowym 2004/2005, nadto nie oceniono ją w kategoriach poważnej klęski żywiołowej w znacznym stopniu dotykającej grunty rolne gospodarstwa. Również oddania na ubój dwóch krów z powodów rozrodczych nie można określić mianem epidemii dotykającej część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Właściwym jest też wskazać, na nieracjonalność zachowania się skarżącego w dniu 3 września 2003r., tj. w momencie wnioskowania o przyznanie tak wysokiej kwoty mlecznej, jako że już wtedy - zgodnie z oświadczeniem złożonym na rozprawie do protokołu - był świadom suszy i jej ewentualnych skutków na 2004r. W ocenie Sądu powyższe dowodzi, iż Prezes Agencji Rynku Rolnego dążąc do ustalenia prawdy materialnej - w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów unormowaną w art. 80 K.p.a. - według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, w konsekwencji których wydał zgodne z prawem rozstrzygnięcie. Należy też zauważyć, iż organ rozstrzygający o zmniejszeniu indywidualnej kwoty referencyjnej jest obowiązany do przestrzegania i stosowania obowiązujących przepisów prawa, nie może kierować się względami słusznościowymi. Zatem chociaż zaistnienie pewnych zdarzeń, jak np. ubytek bydła, czy suszę, bez przeszkód można zaliczyć do przypadków losowych, niemniej jednak nie można określić ich mianem siły wyższej czy nadzwyczajnej okoliczności, albowiem taka kwalifikacja jest możliwa pod ściśle określonymi warunkami, wyżej przedstawionymi. Skarżący w toku postępowania sądowoadministracyjnego zarzucił organowi pierwszej instancji podanie w uzasadnieniu decyzji nieprawdy odnośnie zbycia prawa do IIR dostaw w wysokości 15 000 kg. W ocenie Sądu wskazana okoliczność nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy, albowiem pomimo zaistnienia błędnej informacji rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Nadto błąd ten został konwalidowany przez organ odwoławczy, w zakresie którego kompetencji leży ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, w tym również "usunięcie" naruszeń, których dopuścił się organ pierwszej instancji. Ostatecznie Sąd stanął na stanowisku, iż Prezes Agencji Rynku Rolnego w postępowaniu odwoławczym podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a., wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., a następnie dokonał uzasadnienia faktycznego i prawnego zajętego stanowiska stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a. W tym stanie rzeczy - wobec niestwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jak również innego naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na mocy art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.