I SA/Wa 5/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie : Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Bednarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] października 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania M. N., decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] o zwrocie nienależnego świadczenia rodzinnego w kwocie [...] zł, pobranego za okres od dnia od dnia [...] marca 2006 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] orzekł o zwrocie przez M. N. nienależnego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w kwocie [...] zł, pobranego za okres od dnia od dnia [...] marca 2006 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...] przyznał M. N. m. in. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – córki S. N. w kwocie [...] zł na okres od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r., ponieważ z odpisu zupełnego aktu urodzenia S. N. wynika, że ojciec dziecka jest nieznany. Wyrokiem z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...] RC [...] Sąd Rejonowy w P. ustalił, iż ojcem S. N. jest A. B. oraz zasądził od pozwanego na rzecz jego małoletniej córki kwotę [...] zł tytułem alimentów, poczynając od dnia [...] marca 2006 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] zmienił swoją decyzję z dnia [...] września 2005 r. i odmówił dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka od dnia [...] marca 2006 r. Od powyższej decyzji M. N. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. podnosząc, że świadczenia wypłacane od marca 2006 r. nie są świadczeniami nienależnie pobranymi, ponieważ zostały pobrane zgodnie z prawem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] października 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie okoliczności powodujące ustanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka ustały z dniem [...] marca 2006 r., w związku z zasądzeniem od tego dnia alimentów od ojca dziecka. Z treści złożonego przez M. N. wniosku wynika, że wnioskodawczyni została pouczona o zasadach przyznawania dodatku do zasiłku rodzinnego, o którego przyznanie się ubiega. W dniu [...] grudnia 2006 r. M. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. W uzasadnieniu podniosła, że podczas wizyty w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w P. w maju 2006 r. poinformowała organ o złożonym powództwie o ustalenie ojcostwa i zasądzenie alimentów. Z otrzymanej odpowiedzi, wynikało, że wstrzymanie wypłaty dodatku nastąpi po przedłożeniu wyroku ustalającego ojcostwo. Za niezrozumiałe uważa więc obciążenie ją obowiązkiem zwrotu świadczeń, co do których nie mogła wiedzieć, że były pobierane nienależnie. Skarżąca wskazała, że świadczenia wypłacane od marca 2006 r. nie są świadczeniami nienależnie pobranymi, ponieważ zostały pobrane zgodnie z prawem. Dodatkowo wskazała, iż nie czuje się winna pobrania tych świadczeń, ponieważ po uprawomocnieniu się wyroku w dniu [...] września 2006 r. przekazała jego kopię organowi pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy skarżącą, a organami administracji publicznej powstał spór, co do daty zaistnienia okoliczności powodującej ustanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, która to okoliczność jest jedną z przesłanek uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. okoliczności powodujące ustanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka ustały z dniem [...] marca 2006 r., w związku z zasądzeniem od tej daty alimentów na rzecz córki skarżącej S. N. Zatem wypłacone po tym dniu świadczenia zostały pobrane nienależnie. Natomiast w ocenie M. N. organy administracji błędnie interpretują przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca uważa, że pobierała świadczenia zgodnie z prawem, ponieważ w dniu [...] marca 2006 r. nie mogła wiedzieć, że wypłacane po tej dacie świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi. W ocenie składu orzekającego pogląd zaprezentowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie mógł być uznany za trafny. Z przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Nie sposób nie zauważyć, że przepis ten jest przepisem ogólnym, dotyczącym wszystkich świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. Zatem właściwe jego zastosowanie w niniejszej sprawie wymaga zestawienia tego przepisu z przepisem określającym przesłanki przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce samotnie wychowującej dziecko, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z jego rodziców, ponieważ ojciec dziecka jest nieznany. Zdaniem Sądu treść tego przepisu pozwala wyprowadzić wniosek, że ustanie prawa do wskazanego wyżej dodatku następuje z chwilą ustalenia ojcostwa dziecka, a nie – jak to przyjęły organy – z chwilą zasądzenia świadczenia alimentacyjnego. Na gruncie niniejszej sprawy, z zaistnieniem okoliczności, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, powodujących ustanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, mamy więc do czynienia, najwcześniej z chwilą uprawomocnienia się wyroku sądu, w części orzekającej o ustaleniu ojcostwa. Dopiero wypłacone po tym dniu świadczenia z tego tytułu uważa się za pobrane nienależnie i podlegające zwrotowi. W oparciu o powyższe wywody należało więc uznać, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. kierując się błędną interpretacją art. 30 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, naruszyli przepisy prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji winien więc w pierwszej kolejności ustalić datę prawomocności wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lipca 2006 r., w części orzekającej o ustaleniu ojcostwa i na tej podstawie ocenić dopuszczalność zastosowania w sprawie przepisu art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w wyroku Sądu. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.