I OZ 716/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 208/06 w pkt 1 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w pkt 2 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej i ustalenia odpłatności za pobyt i za posiłki postanawia: oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 208/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej i ustalenia odpłatności za pobyt i posiłki, w pozostałym zakresie Sąd odrzucił skargę. Pismem z dnia 12 lutego 2007 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia i przydzielenie obrońcy z urzędu w celu odwołania się od wyroku. Wyrok wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu dnia 14 marca 2007 r. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2007 r. przyznano W. M. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Dnia 6 kwietnia 2007 r. skarżący złożył osobiście sporządzoną skargę kasacyjną, która została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2007 r. na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Dnia 11 maja 2007 r. w imieniu skarżącego skargę kasacyjną złożył wyznaczony adwokat. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną z dnia 11 maja 2007 r., jako wniesioną po upływie terminu. Odpis postanowienia z dnia 15 maja 2007 r. doręczono pełnomocnikowi z urzędu dnia 6 lipca 2007 r. Dnia 13 lipca 2007 r. adwokat z urzędu nadał w polskiej placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 7 lutego 2007 r. i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek uzasadnił tym, że w zawiadomieniu Sądu z dnia 24 kwietnia 2007 r., doręczonym wyznaczonemu adwokatowi dnia 27 kwietnia 2007 r., wezwano pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego w terminie 14 dni, tak sformułowane zawiadomienie sugerowało, że sprawa nie została jeszcze rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wraz z pełnomocnictwem skarżący przedstawił pełnomocnikowi odpis wyroku z dnia 7 lutego 2007 r. wraz z uzasadnieniem. Odpis ten nie zawiera daty jego sporządzenia. Pełnomocnik w terminie 14 dni złożył pełnomocnictwo oraz wniósł skargę kasacyjną, w przekonaniu, że termin do jej wniesienia został zachowany. O tym, że skargę wniesiono po terminie, pełnomocnik dowiedział się z treści postanowienia z dnia 15 czerwca 2007 r. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w pkt 1 oddalił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a w pkt 2 odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd wskazał, iż pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu 8 maja 2007 r., zatem 30 dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 8 czerwca 2007 r. a siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie w dniu 15 czerwca 2007 r. Jak podniósł Sąd, nie sposób wyobrazić sobie, by profesjonalny pełnomocnik sporządził skargę kasacyjną bez czytania akt sprawy i bez konferencji z mandantem, które to czynności prowadzić winny do ustalenia okoliczności istotnych dla podjęcia właściwych czynności we właściwych terminach. Fachowy pełnomocnik ma pełną możliwość uzyskania w Sądzie informacji, co do stanu sprawy, a nadto ma prawo i obowiązek zapoznać się z aktami sprawy. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należało oddalić. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił bowiem okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu tego terminu. Profesjonalny pełnomocnik obowiązany jest dokonywać czynności procesowych z najwyższą starannością. O braku winy pełnomocnika można byłoby mówić jedynie, gdyby nie mógł usunąć przeszkody dla terminowego dokonania czynności nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a takich działań pełnomocnik nie podjął. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2007 r. wniósł W. M., zarzucając mu rażące naruszenie prawa procesowego - art. 86 § 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest nieuzasadnione. Skarżący wnosił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i przywrócenia terminu do wniesienia tej skargi. Jak podniesiono w uzasadnieniu zażalenia wypada zastanowić się, czy oddalenie wniosku w niniejszej sprawie nie jest podyktowane zbyt daleko idącym formalizmem. Jeżeli, a tak było w przedmiotowej sprawie, zawiadomienie o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu zostaje wysłane w chwili, gdy upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku, to niejako oczywistym jest, że skarga kasacyjna winna być opatrzona wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia i to jedynie z takim uzasadnieniem, że wyznaczenie pełnomocnika z urzędu i udzielenie mu pełnomocnictwa nastąpiło już po terminie do wniesienia skargi, z przyczyn niezależnych od skarżącego i pełnomocnika, a praktycznie z "winy" przepisów przewidujących procedurę ustanawiania pełnomocnika z urzędu i ustawowego biegu terminu do wniesienia skargi, który wbrew ogólnej zasadzie biegnie od dnia doręczenia uzasadnienia stronie, a nie jego pełnomocnikowi. Takie sformułowanie tych przepisów kłóci się jednak w sposób całkowity z wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 2007 r. - normą prawną. Wskutek złożenia wniosku o przywrócenie terminu Sąd musiałby niejako "automatycznie" termin przywrócić bez szczególnego rozważenia tego wniosku. Sam wniosek o przywrócenie terminu miałby wówczas charakter formalny i nie wymagający specjalnego uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona, także jej pełnomocnik, dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w niedopełnieniu obowiązku wniesienia razem ze skargą kasacyjną wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W sprawie niniejszej nie podlega wątpliwości, iż skarga kasacyjna z dnia 11 maja 2007 r. została złożona po 30 dniowym terminie określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., który zaczął swój bieg od dnia doręczenia skarżącemu w dniu 14 marca 2007 r. odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W takiej sytuacji pełnomocnik skarżącego obowiązany był razem ze skargą kasacyjną wnieść wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Należy przy tym zauważyć, iż skargę kasacyjną wraz z wnioskiem pełnomocnik obowiązany jest wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, która ustaje wraz z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Wtedy to dopiero pełnomocnik ma bowiem pełną możliwość działania w sprawie. W tym zakresie rozważania Sądu I instancji odnośnie terminu złożenia skargi kasacyjnej i wniosku o przywrócenie terminu należy uznać za chybione, co pozostaje jednak bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, skoro taki wniosek nie został w ogóle złożony wraz ze skargą kasacyjną. W sytuacji faktycznej zaistniałej w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny był więc zobowiązany na podstawie art. 178 p.p.s.a. odrzucić wniesioną przez pełnomocnika W. M. skargę kasacyjną, jako wniesioną po upływie przewidzianego dla takiej czynności ustawowego terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a., co też uczynił postanowieniem z dnia 15 czerwca 2007 r. Odnośnie braku winy w niedochowaniu obowiązku wniesienia razem ze skargą kasacyjną wniosku o przywrócenie terminu należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż profesjonalny pełnomocnik powinien wiedzieć, że skarga kasacyjna wnoszona po terminie, aby nie została odrzucona powinna być wniesiona razem z wnioskiem o przywrócenie terminu. Pełnomocnik ustanowiony dla potrzeb sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej powinien także zainteresować się czy i kiedy upłynął termin do jej wniesienia i czy w związku z tym razem z nią musi wnieść wniosek o przywrócenie terminu. Powyższe informacje pełnomocnik powinien uzyskać nie tylko od swojego mandanta, ale przede wszystkim z akt sądowych. Zaniechania zastępcy prawnego w tym zakresie należy uznać za brak staranności procesowej jakiej powinno wymagać się od profesjonalnego pełnomocnika. Nie ma przy tym znaczenia podniesiona w zażaleniu okoliczność, iż wniesienie skargi kasacyjnej z przekroczeniem ustawowego terminu nastąpiło z powodu upływu czasu, jakiego wymaga procedura ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skoro przywrócenie terminu nastąpić może jedynie na wniosek strony zarzut, że Sąd wykazał się co do tej kwestii zbytnim formalizmem jest oczywiście nieuzasadniony. W świetle okoliczności sprawy należało w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącego występując o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Jak słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia profesjonalny pełnomocnik winien przy dokonywaniu czynności procesowych zachować najwyższą staranność. Podane przyczyny uchybienia nie wskazują na dopełnienie tego obowiązku, co uzasadniało odmowę uwzględnienia wniosku. W konsekwencji powyższego zasadnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został odrzucony jako spóźniony. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.