II SA/Gd 342/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Sekretarz Sądowy Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. i L. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie samowolnego istotnego odstępstwa od udzielonego pozwolenia na budowę oddala skargę. II SA/Gd 342/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 14 października 2005r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 104 § 1 kpa oraz art. 83 ust. 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) orzekł o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy art. 50 i 51 prawa budowlanego z 1994r. w przedmiocie wybudowania budynku mieszkalnego na działce nr [...] w S. gm. Ż. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 8 lipca 2005r. wszczął, na wniosek J. i S. K., postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania obiektów budowlanych na działce nr [...] w S. Gm. Ż. Organ I instancji ustalił, że na terenie w/w działki B. i L. B. wybudowali budynek mieszkalny wraz z przyłączem wodociągowym i zbiornikiem na ścieki w oparciu o decyzję Burmistrza Gminy z dnia 21 czerwca 1996r. nr [...] o pozwoleniu na budowę. Przedmiotowy budynek został w dniu 13 listopada 2002r. przyjęty w całości do użytkowania przez właściwy organ, tj. Burmistrza Gminy wraz z opieczętowanym przez Urząd Gminy w Ż. projektem budowlanym powykonawczym. Podczas oględzin stwierdzono, że przedmiotowy budynek mieszkalny został zrealizowany zgodnie z w/w projektem. Z uwagi na powyższe organ I instancji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. K. wskazując, że nie zgadza się zaskarżoną decyzją albowiem oczko wodne znajduje się na granicy z jego działką, znaki graniczne są przestawione, drzewka posadzone są zbyt blisko granicy, okap i rynny znajdują się na działce nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli również J. i S. K. zwracając się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzupełniając odwołanie pismem z dnia 21 listopada 2005r. J. i S. K. podnieśli, że B. i L. B. wybudowali przedmiotowy budynek mieszkalny niezgodnie z decyzją Burmistrza Gminy z dnia 21 czerwca 1996r. nr [...] o pozwoleniu na budowę. Zdaniem odwołujących się budynek został wybudowany zbyt blisko granicy, dach budynku przylega do granicy, zbiornik na ścieki znajduje się częściowo na należącej do nich działce, zabetonowany został znak graniczny, w wyniku czego płot betonowy znajduje się częściowo na należącej do nich działce. Podnieśli że wszystkie wskazane wyżej zmiany zostały dokonane bez ich zgody. Decyzją z dnia 28 marca 2006r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że analiza przedłożonych przez inwestora dokumentów załączonych do zawiadomienia z dnia 8 listopada 2002r. o zakończeniu budowy zawierających rysunki zamienne (powykonawcze) wskazuje, że przedmiotowy obiekt został wykonany z istotnym odstąpieniem od udzielonego pozwolenia na budowę (między innymi wykonano dodatkową piwnicę i wiatrołap). Przedłożone rysunki powykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem z wnioskiem o zakończeniu budowy inwestor był zobowiązany przedłożyć kopię rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego z naniesionymi zmianami. Jeżeli jednak inwestor przedłożył tylko rysunki powykonawcze przedmiotowego budynku, to organ nadzoru budowlanego powinien je przeanalizować i sprawdzić, czy omawiany budynek został zrealizowany z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego decyzją Burmistrza Gminy z dnia 21 czerwca 1996r. nr [...] projektu budowlanego oraz od warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W świetle powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, przez co naruszony został art. 77 § 1 kpa. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, że organ I instancji przeprowadził wizję lokalną w dniu 25 sierpnia 2005r. bez udziału stron tj. B. K. oraz J. i S. K.. Powyższe obligowało organ I instancji do przesłania stronom kserokopii z ustaleń z wizji celem ustosunkowania się do ich treści i wniesienia zastrzeżeń, bądź do poinformowania stron o możliwości zapoznania się w określonym terminie z zebranym materiałem dowodowym. Zaniechanie powyższych czynności dało organowi odwoławczemu podstawę do stwierdzenia, że postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 10 § 1 kpa. W świetle powyższego wobec konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz wyeliminowania wskazanych powyższej uchybień w oparciu o art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy orzekł jak w sentencji decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnieśli B. i L. B., w której zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane poprzez pominięcie, że roboty budowlane polegające na budowie przedmiotowego budynku mieszkalnego zostały zakończone, naruszenie art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że przedłożona przez skarżących dokumentacja nie spełnia wymagań przewidzianych w tym przepisie, a także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 § 1 kpa poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotowy budynek został wykonany z istotnym odstąpieniem od udzielonego pozwolenia na budowę oraz art. 10 § 1 kpa poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że doszło do pozbawienia B. K., J. K. i S. K. czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przepisy art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane nie mogą znaleźć zastosowania w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały już zakończone. Na poparcie powyższego stanowiska skarżący przytoczyli tezy wyroku NSA z dnia 16 marca 2000r., sygn. akt IV SA 228/98 oraz wyroku NSA z dnia 26 marca 1999r., sygn. akt IV SA 532/97. Skarżący podnieśli, że skoro w dniu 8 listopada 2002r. zawiadomili właściwy organ o zakończeniu budowy, a organ nie wniósł sprzeciwu, lecz przyjął obiekt do użytkowania, niedopuszczalne jest stosowanie art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. Dlatego zdaniem skarżących, za trafną należy uznać decyzję organu I instancji. Ponadto zdaniem skarżących dokumentacja przedłożona przez skarżących odpowiada treści art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. W ocenie skarżących nie doszło do żadnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, ponieważ wszystkie zmiany projektu były dokonywane przez uprawnione osoby i zatwierdzane, a ponadto zgodne były z rysunkami zamiennymi, o czym świadczy odpowiedni wpis w dzienniku budowy. Skarżący podnieśli, że określona w art. 10 § 1 kpa zasadę należy rozumieć w ten sposób, że wbrew woli strony nie można zmusić jej do uczestniczenia w postępowaniu i podejmowania określonej aktywności. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji pismem z dnia 8 lipca 2005r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, o dniach i godzinach, w których istnieje możliwość zapoznania się zebranymi materiałami dowodowymi oraz składania wyjaśnień dotyczących sprawy. Ponadto tym samym pismem zawiadomiono strony o przeprowadzeniu wizji na terenie działki nr [...] w S. Zdaniem skarżących organ I instancji doręczając w/w zawiadomienie spełnił wymagania przewidziane w art. 10 § 1 kpa, który nie wymaga doręczania stronom kserokopii z ustaleń z wizji lub ponownego zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałami postępowania. Skoro strona zaniechała uczestniczenia w wizji, o której była zawiadomiona, to należało, zdaniem skarżących, uznać że czyni to na własne ryzyko i ujemne konsekwencje tego zaniechania nie mogą obciążać organu I instancji, ani strony uczestniczącej w wizji. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnicy postępowania J. i S. K. w odpowiedzi na skargę wnieśli o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. W ocenie uczestników postępowania zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. Podnieśli, że zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy obu instancji zezwalał organom nadzoru budowlanego na nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu w jakim znajdował się on przez rozpoczęciem robót budowlanych prowadzonych z naruszeniem prawa. Z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane wynika, że organ może wydać decyzję nakładająca obowiązek sporządzenia i przedstawienia w określonym terminie projektu budowlanego zamiennego, który uwzględnia zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Uczestnicy postępowania podnieśli, że przepis ten może mieć zastosowanie również w sprawach związanych z legalizacją obiektów budowlanych w trybie art. 49b ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Dotyczy to sytuacji gdy: a) obiekt znajdował się w budowie i zostało wydane postanowienie zezwalające na dokończenie budowy oraz b) budowa obiektu była w momencie wszczęcia postępowania legalizacyjnego zakończona. Uczestnicy postępowania wskazali, że w toku postępowania jednoznacznie ustalono, że przedmiotowy obiekt budowlany wybudowany został z istotnymi odstępstwami od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, w związku z czym organ I instancji powinien nakazać skarżącym wykonanie określonych robót budowlanych mających na celu doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z prawem, słusznie zatem organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji. Ponadto uczestnicy postępowania podnieśli, że decyzją z dnia 15 maja 2006r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na skarżących obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, dotyczącego przedmiotowego budynku, zgodnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ż., oraz obowiązek wykonania określonych w decyzji robót budowlanych. W piśmie z dnia 14 stycznia 2007r. pełnomocnik uczestników postępowania J. K., S. K. i B. K. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja administracyjna jest zgodna z prawem. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że przedmiotowy obiekt budowlany wykonany został z istotnym odstąpieniem od udzielonego pozwolenia na budowę. Wskazuje na to treść dokumentów załączonych do zawiadomienia z dnia 8 listopada 2002r. o zakończeniu budowy zawierających rysunki zamienne (powykonawcze), z których wynika, że wykonano między innymi dodatkową piwnicę i wiatrołap. Do zawiadomienia o zakończeniu budowy inwestor przedłożył rysunki powykonawcze nie spełniające wymogów określonych w art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem z wnioskiem o zakończeniu budowy inwestor był zobowiązany przedłożyć kopię rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego z naniesionymi zmianami. W konsekwencji należało uznać, że przedłożona przez skarżących dokumentacja nie spełniała wymagań art. 57 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, a zatem zawarty w skardze zarzut naruszenia tego przepisu Sąd uznał za nietrafny. Słusznie zatem wskazał organ odwoławczy, iż organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji powinien przeanalizować załączone rysunki i ustalić, czy omawiany budynek został zrealizowany z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego decyzją Burmistrza Gminy z dnia 21 czerwca 1996r. nr [...] projektu budowlanego oraz od warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Odstąpienie przez organ I instancji od dokonania ustaleń w powyższym zakresie stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej obowiązany jest rozpatrzyć w sposób wyczerpujący całość materiału dowodowego. Zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 51 ustawy – Prawo budowlane również okazał się chybiony. Nieprawidłowe jest stanowisko skarżących, którzy podnoszą, że art. 51 ustawy – Prawo budowlane nie może znaleźć zastosowania w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały zakończone. Przytoczone przez skarżących dla poparcia tego stanowiska wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 16 marca 2000r., sygn. akt IV SA 228/98 oraz z dnia 26 marca 1999r., sygn. akt IV SA 532/97 ) zostały wydane na podstawie stanu prawnego obowiązującego w datach wydawania orzeczeń przez organy II instancji ( odpowiednio : 12 stycznia 1997r. i 19 lutego 1997r. ). W związku ze zmianą ustawy – prawo budowlane przez ustawę z dnia 22 sierpnia 1997r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw ( Dz. U., Nr 111, poz. 726 ) orzeczenia te straciły swą aktualność. Wskazana ustawa stanowiła w ust. 4 , że przepisy ust 1-3 art. 51 "stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art.. 50 ust.1". W czasie wydawania decyzji przez organy w sprawie niniejszej obowiązywał analogiczny przepis określony ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 93, poz. 888 ), zawarty w ust. 7 art. 51, mówiący, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 art. 51 ‘stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust.1". Z uwagi na powyższe wskazać należy, że organ odwoławczy zasadnie wskazał, że organ I instancji po ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 kpa powinien w zależności od poczynionych ustaleń rozważyć potrzebę zastosowania art. 51 ustawy – Prawo budowlane. Przeszkody w prowadzeniu w trybie art. 51 prawa budowlanego postępowania związanego z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę nie stanowi dokonanie przez inwestora zgłoszenia zakończenia budowy i nie wniesienie sprzeciwu przez właściwy organ nadzoru budowlanego w terminie wskazanym w art. 54. Wbrew stanowisku skarżących organ odwoławczy trafnie wskazał, że w postępowaniu przed organem I instancji doszło do naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.k. Przepis art. 10 K.p.a. statuuje ogólną zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powyższej zasady wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki, a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona ma prawo czynnie uczestniczyć w całym toku postępowania, a zatem od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia decyzją oraz na wszystkich jego etapach, w tym również w postępowaniach incydentalnych. W doktrynie przyjmuje się, iż czynny udział w postępowaniu przejawia się w prawie do inicjowania postępowania, przez złożenie żądania wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 K.p.a.) czy zgody na prowadzenie postępowania, w razie wszczęcia z urzędu postępowania ze względu na szczególnie ważny interes stron (art. 61 § 2 K.p.a.) oraz w prawie wypowiadania się co do treści żądania (Adamiak B., Borkowski J., Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2004, s. 81 i nast.). Organ administracji publicznej ma obowiązek zapewnić stronie możliwość realizacji tych uprawnień. W wyroku z dnia 13 lutego 1986r., II SA 2015/85, OSNA 1986/1/13, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "(...) stosownie do art. 10 § 1, art. 79 i art. 81 K.p.a. organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów, umożliwić im udział w przeprowadzania tych dowodów, zadawać pytania, a okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzanych dowodów. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu". Uzupełnieniem powyżej przedstawionej zasady procesowej jest odzwierciedlona w dyspozycji art. 81 K.p.a. zasada ogólna prawa strony do wypowiadania się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Obie wskazane zasady postępowania administracyjnego kształtują pozycję procesową strony w postępowaniu administracyjnym. Przepis art. 81 K.p.a. stanowi, iż okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 K.p.a. Z powyższego wynika, iż strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny jest to prawo strony do wypowiedzenia ostatniego słowa w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego (Dawidowicz W., Postępowanie administracyjne, Warszawa 1983, s. 93 i nast.). Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie – uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 K.p.a. Na organie administracji w trakcie całego postępowania dowodowego spoczywa obowiązek stwarzania stronom możliwości ustosunkowania się do dowodów po to, aby móc uznać ujawnione okoliczności faktyczne za udowodnione. W wyroku z dnia 7 listopada 1988r., IV SA 701/88 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "(...) okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, przed wydaniem decyzji, nie mogą być uznane za udowodnione". Nieuzasadnione naruszenie tego prawa strony stanowi obrazę zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym i takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że uchybienie przepisowi art. 10 § 1 k.p.a. nie polegało na nie braniu przez B. K., S. K. i J. K. w oględzinach w dniu 25 sierpnia 2005r., gdyż zostali o tej czynności prawidłowo powiadomieni. Naruszenie tego przepisu nastąpiło bez wątpliwości wówczas, gdy organy nie zawiadomiły tych osób, będących stronami w sprawie o zamiarze zakończenia postępowania i wskazania, że w określonym terminie mogą zaznajomić się z zebranymi dowodami i się co do nich wypowiedzieć. W świetle powyższego wobec konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz wyeliminowania wskazanych powyższej uchybień organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż postępowanie przez organem I instancji posiadało istotne braki. Słusznie zatem organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, przy czym wyraził swój pogląd prawny co do trybu w jakim powinno być prowadzone postępowanie pierwszoinstancyjne. Kontrolując decyzję organu II instancji Sąd nie mógł odnieść się do kwestii merytorycznych jako, że będąc orzeczeniem kasacyjnym – nie rozstrzyga ich zaskarżona decyzja. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.