II SA/Wa 1214/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spraw.), WSA, Andrzej Kołodziej, Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r., którą to decyzją odmówił przyznania G.K. renty specjalnej. W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nadto stwierdzono, iż przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy jest wprawdzie brana pod uwagę, ale nie stanowi jednak jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Organ ustalił, iż wnioskodawczyni [...] ur. w 1955 r., bez zawodu, ostatnio pracująca jako [...] miała ustalone prawo do renty z tytułu okresowej częściowej niezdolności do pracy od 31 października 1997 r. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 sierpnia 2004 r. uznana została za zdolną do pracy, co spowodowało, iż organ rentowy odmówił jej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Od tej decyzji G.K. wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego w S., który po dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych lekarzy, wyrokiem z dnia 25 stycznia 2005 r., odwołanie przez nią wniesione oddalił. Wobec utraty prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, G. K. wniosła o przyznanie jej renty w trybie wyjątku. Odmawiając jej przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy, organ stwierdził też, iż wnioskodawczyni pozostaje na utrzymaniu męża i dochód rodziny w wysokości 841 zł netto nie kwalifikuje jej do objęcia pomocą społeczną. Nadto podniósł, iż skarżąca nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, poszukująca zatrudnienia. Zdaniem organu, powyższe okoliczności nie uzasadniały przyznania wnioskodawczyni świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi G.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie decyzji w uzasadnieniu skargi twierdziła, iż jest osobą chorą i nie widzi powodu, dla którego musiałaby poszukiwać pracy lub rejestrować się jako osoba bezrobotna. Wyjaśniała, iż środki pieniężne są jej pilnie potrzebne na leczenie i zakup lekarstw. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, iż skarżąca jest osobą zdolną do pracy, a tym samym twierdzenie, iż nie może ona podjąć pracy z uwagi na chorobę nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśniał, iż świadczenie określone w art. 82 ust. 1 ustawy nie może być utożsamiane ze świadczeniami przyznawanymi na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), której celem jest łagodzenie skutków w trudnych sytuacjach socjalno-bytowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy przypomnieć, iż na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo. Podstawę materialnoprawną decyzji wydanej w niniejszej sprawie stanowił art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd w sytuacji stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniu można mówić wtedy, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Indywidualne przypadki muszą być analizowane zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika konieczność zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do właściwego zastosowania przepisu prawa. W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. W celu ustalenia warunków bytowych skarżącej organ zwrócił się o informacje do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Stosownie do art. 82 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznanie renty specjalnej jest możliwe w przypadku zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Ustawodawca nie określa żadnych innych kryteriów przyznania tego świadczenia. Zgodnie z obowiązującą wykładnią, przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych znajduje zastosowanie wtedy, gdy istnieją inne okoliczności, poza złą sytuacją bytową, które mogłyby zostać uznane za wyjątkowe – np. wybitne zasługi wnioskodawcy w określonych dziedzinach, czy też szczególne wydarzenia losowe. Skarżąca nie powoływała się na takie okoliczności. W wyroku z dnia 17 listopada 1992 r. sygn. akt III RN 49/92 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy, przyznawane jest w szczególnym trybie w drodze indywidualnej decyzji i nie może być utożsamiane z innymi świadczeniami przysługującymi z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W tym miejscu wskazać należy, że skarżąca może ubiegać się o świadczenie przewidziane w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), która przewiduje udzielanie pomocy społecznej osobom i rodzinom m.in. w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Z ostrożności procesowej zaznaczyć należy, co w dacie sporządzania uzasadnienia Sądowi znane jest z urzędu, iż postanowieniem z dnia 24 października 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1525/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: czy przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353), upoważniający Prezesa Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych wypadkach do przyznania emerytury i renty w warunkach i wysokości innej niż określona w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest zgodny z art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 102, poz. 483); czy przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353), upoważniający Prezesa Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych wypadkach do przyznania emerytury i renty w warunkach i wysokości innej niż określona w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z art. 32 ust. 1 i 67 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 102, poz. 483). Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.